Հարությունյան, Աղավնի Ալեքսանդրի

Հարությունյան, Աղավնի Ալեքսանդրի

menu_book View materials

Books by this author (3)

Online

History

ԱՍՆ-ի վարած քաղաքականությունը Լիբանանի երկրորդ քաղաքացիական պատերազմի և ճգնաժամի ընթացքում (1975-1991թթ.)

Պատմագիտական և միջազգային հարաբերությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1975–1991 թվականներին Լիբանանում ընթացող քաղաքացիական պատերազմի և քաղաքական ճգնաժամի պայմաններում Միացյալ Նահանգների արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ամերիկյան դիվանագիտության հիմնական ուղղությունները, տարածաշրջանային գործընթացների նկատմամբ ձևավորված մոտեցումները և հակամարտության տարբեր փուլերում կիրառված քաղաքական միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական նախաձեռնություններին, միջնորդական գործունեությանը, անվտանգության խնդիրներին և Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ-ի քաղաքական շահերի համատեքստում ընդունված որոշումներին։ Վերլուծվում են նաև Լիբանանի ներքին զարգացումների և տարածաշրջանի այլ դերակատարների հետ փոխհարաբերությունների ազդեցությունները ամերիկյան քաղաքականության ձևավորման վրա։ Քննարկվում են քաղաքական և դիվանագիտական գործիքների կիրառման առանձնահատկությունները, դրանց փոփոխությունները պատերազմի տարբեր փուլերում և ճգնաժամի կարգավորման գործընթացներում ունեցած նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում ԱՄՆ-ի մերձավորարևելյան քաղաքականության և լիբանանյան ճգնաժամի միջև փոխկապակցվածության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, դիվանագիտության պատմության, ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության և Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-10-07
ԱՍՆ-ի վարած քաղաքականությունը Լիբանանի երկրորդ քաղաքացիական պատերազմի և ճգնաժամի ընթացքում (1975-1991թթ.)

Free

Online

Political Science

ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Լիբանանի երկրորդ քաղաքացիական պատերազմի և ճգնաժամի տարիներին (1975–1991)

Աշխատությունը նվիրված է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությանը Լիբանանի երկրորդ քաղաքացիական պատերազմի և դրան հաջորդած քաղաքական ու հասարակական ճգնաժամերի ընթացքում՝ 1975–1991 թվականներին։ Այն ներկայացնում է Մերձավոր Արևելքի բարդ քաղաքական իրավիճակում ԱՄՆ-ի ներգրավվածության հիմնական ուղղությունները, Վաշինգտոնի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները, տարածաշրջանային շահերը և Լիբանանի ներքաղաքական զարգացումների վրա ամերիկյան քաղաքականության ազդեցության տարբեր դրսևորումները։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը 20-րդ դարի երկրորդ կեսի Մերձավոր Արևելքի ամենաբարդ և երկարատև հակամարտություններից էր, որի առաջացման ու զարգացման վրա ներգործել են երկրի կրոնական և համայնքային կառուցվածքի առանձնահատկությունները, քաղաքական իշխանության բաշխման շուրջ հակասությունները, սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանային և միջազգային ուժերի միջամտությունը։ Հակամարտության ընթացքում Լիբանանը վերածվել էր աշխարհաքաղաքական մրցակցության կարևոր կենտրոնի, որտեղ հատվում էին արաբական պետությունների, Իսրայելի, Սիրիայի, Իրանի, Պաղեստինի ազատագրության կազմակերպության և արևմտյան երկրների շահերը։ Այս պայմաններում ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը ձևավորվում էր մի շարք փոխկապակցված նպատակների շուրջ՝ տարածաշրջանում իր ռազմավարական դիրքերի պահպանում, Իսրայելի անվտանգության ապահովում, Լիբանանի պետական ինստիտուտների և քաղաքական կայունության հարցերի կարգավորում, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում խորհրդային ազդեցության սահմանափակում։ Աշխատության կարևոր թեմատիկ ուղղություններից է ամերիկյան դիվանագիտության դերը լիբանանյան հակամարտության տարբեր փուլերում, մասնավորապես՝ քաղաքական բանակցությունների, միջնորդական նախաձեռնությունների, հրադադարի հաստատման փորձերի և հակամարտող կողմերի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1982 թվականի իրադարձությունների ուսումնասիրությունը, երբ Իսրայելի ռազմական ներխուժումը Լիբանան և Բեյրութի պաշարումը նոր իրավիճակ ստեղծեցին տարածաշրջանում՝ ստիպելով ԱՄՆ-ին ակտիվացնել դիվանագիտական և քաղաքական ներգրավվածությունը։ Այդ շրջանի կարևոր դրվագներից էր ամերիկյան միջնորդությունը Պաղեստինի ազատագրության կազմակերպության զինված ուժերի՝ Բեյրութից դուրսբերման գործընթացում, ինչպես նաև բազմազգ ուժերի տեղակայումը, որի շրջանակում ամերիկյան զինված ուժերը նույնպես ներգրավվեցին Լիբանանի անվտանգության և քաղաքական իրավիճակի կարգավորման գործընթացում։ Աշխատության ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է նաև 1983 թվականի Բեյրութի իրադարձությունների և ամերիկյան ռազմական ներկայության հետ կապված զարգացումների վերլուծությունը, որոնք զգալի ազդեցություն ունեցան ԱՄՆ-ի հետագա քաղաքական որոշումների վրա։ Քննության առարկա են նաև Լիբանանի ներքաղաքական ճգնաժամը, կենտրոնական իշխանության թուլացումը, տարբեր համայնքների և քաղաքական ուժերի միջև հակասությունները, ինչպես նաև ամերիկյան վարչակազմերի մոտեցումների փոփոխությունները՝ կախված տարածաշրջանային իրավիճակից և միջազգային քաղաքական իրադրությունից։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև 1989 թվականի Թաիֆի համաձայնագիրը, որը նպատակ ուներ վերջ դնել երկարատև քաղաքացիական պատերազմին, վերակազմավորել երկրի քաղաքական համակարգը և ստեղծել ազգային հաշտեցման ու պետական կառավարման վերականգնման պայմաններ։ 1991 թվականը դիտարկվում է որպես հակամարտության ռազմական փուլի ավարտին և հետպատերազմյան քաղաքական վերակազմավորման գործընթացին առնչվող կարևոր ժամանակային սահմանագիծ։ Աշխատության քաղաքական և վերլուծական նշանակությունը պայմանավորված է ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության և տարածաշրջանային հակամարտությունների փոխազդեցության բացահայտմամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են մեծ տերությունների ռազմավարական շահերը, դիվանագիտական նախաձեռնությունները, ռազմական միջամտությունները և միջազգային հարաբերությունների փոփոխությունները ներգործում փոքր պետությունների ներքին քաղաքականության ու պետականության զարգացման վրա։ Կարևոր է նաև ամերիկյան քաղաքականության դիտարկումը սառը պատերազմի ընդհանուր համատեքստում, երբ Մերձավոր Արևելքը դարձել էր ԱՄՆ-ի և Խորհրդային Միության աշխարհաքաղաքական մրցակցության առանցքային տարածաշրջաններից մեկը։ Գրքի գիտական արժեքը կապված է Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի միջազգային չափումների, ամերիկա-լիբանանյան հարաբերությունների, Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ-ի ռազմավարական նպատակների և հակամարտությունների կարգավորման դիվանագիտական մեխանիզմների ուսումնասիրության հետ։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու 1975–1991 թվականների լիբանանյան ճգնաժամի միջազգային համատեքստի, արտաքին ուժերի ներգրավվածության և տարածաշրջանային քաղաքական հավասարակշռության փոփոխությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, արևելագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից պատմությամբ, ամերիկյան արտաքին քաղաքականությամբ, քաղաքացիական պատերազմների պատճառներով և միջազգային հակամարտությունների կարգավորման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Updated: 2026-11-17
ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Լիբանանի երկրորդ քաղաքացիական պատերազմի և ճգնաժամի տարիներին (1975–1991)

Free

Online

History

ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Լիբանանի երկրորդ քաղաքացիական պատերազմի և ճգնաժամի տարիներին (1975–1991 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է 1975–1991 թվականներին Լիբանանում տեղի ունեցած երկրորդ քաղաքացիական պատերազմի և դրան հաջորդած քաղաքական ու հասարակական ճգնաժամերի ընթացքում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների վարած արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է Մերձավոր Արևելքի բարդ աշխարհաքաղաքական իրադրությանը, Լիբանանի ներքաղաքական հակասություններին, կրոնական և քաղաքական տարբեր խմբավորումների միջև առկա տարաձայնություններին, ինչպես նաև տարածաշրջանում ազդեցության հաստատման համար ներգրավված արտաքին ուժերի շահերին։ Ուսումնասիրության առանցքում ԱՄՆ-ի քաղաքական և դիվանագիտական մոտեցումներն են, որոնց ձևավորման վրա էական ազդեցություն են ունեցել Լիբանանի ռազմաքաղաքական զարգացումները, տարածաշրջանային հակամարտությունները, արաբական աշխարհի հետ հարաբերությունները և Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան ռազմավարական շահերը։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի միջազգային համատեքստի բացահայտումը՝ դիտարկելով, թե ինչպես են ներքին հակամարտությունները փոխկապակցվել տարածաշրջանային և համաշխարհային քաղաքական գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ԱՄՆ-ի ներգրավվածության ուսումնասիրությունը Լիբանանի ճգնաժամային իրադարձություններում, ամերիկյան դիվանագիտության առաջնահերթությունների, քաղաքական նախաձեռնությունների և տարածաշրջանում կայունություն հաստատելու ուղղությամբ ձեռնարկված քայլերի վերլուծությունը։ Քննության առարկա են նաև Լիբանանի ինքնիշխանության, պետական կառավարման, անվտանգության և քաղաքական հավասարակշռության խնդիրները, ինչպես նաև արտաքին միջամտությունների ազդեցությունը երկրի ներքին զարգացումների վրա։ Ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ամերիկյան քաղաքականության փոփոխությունները պատերազմի տարբեր փուլերում՝ սկզբնական բախումներից և հակամարտության խորացումից մինչև միջազգային միջնորդական ջանքերը, քաղաքական կարգավորման գործընթացները և պատերազմի ավարտին հաջորդած նոր իրադրության ձևավորումը։ Նյութը կարևոր է ոչ միայն Լիբանանի նորագույն պատմության, այլև ԱՄՆ-ի մերձավորարևելյան արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ բացահայտում է, թե ինչպես են գերտերության ռազմավարական նպատակները, դիվանագիտական հաշվարկները և անվտանգության շահերը դրսևորվել տարածաշրջանային երկարատև հակամարտության պայմաններում։ Աշխատությունն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի միջազգային չափումների, ամերիկա-լիբանանյան հարաբերությունների, Մերձավոր Արևելքում ուժերի փոխհարաբերակցության և 1970–1990-ական թվականների միջազգային քաղաքականության առանձնահատկությունների մասին։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրություն է պատմության, արևելագիտության, միջազգային հարաբերությունների և քաղաքագիտության ոլորտներով հետաքրքրվողների, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացներն ու արտաքին քաղաքականության պատմական զարգացումներն ուսումնասիրողների համար։

Updated: 2026-11-19
ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Լիբանանի երկրորդ քաղաքացիական պատերազմի և ճգնաժամի տարիներին (1975–1991 թթ.)

Free

Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more