Հարությունյան, Աննա Արզումանի

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է արտերկրում կիրառվող հարկման առաջավոր մոտեցումների ուսումնասիրությանը և Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում դրանց կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել ժամանակակից հարկային համակարգերի ձևավորման և կառավարման արդյունավետ մեխանիզմները, ուսումնասիրել դրանց տնտեսական ու վարչական առավելությունները և որոշել այն ուղղությունները, որոնք կարող են կիրառելի լինել Հայաստանի հարկային համակարգի կատարելագործման համար։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են տարբեր երկրների հարկային քաղաքականության և հարկային վարչարարության կազմակերպման մոդելները, հարկային բեռի բաշխման սկզբունքները, հարկման արդարության և արդյունավետության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև հարկ վճարողների և պետական մարմինների փոխհարաբերությունների ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային վարչարարության թվայնացմանը, էլեկտրոնային ծառայությունների զարգացմանը, տվյալների վերլուծությանը, ռիսկերի վրա հիմնված հարկային վերահսկողությանը և հարկային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ ժամանակակից մոտեցումներին։ Նման գործիքներն այսօր միջազգային մակարդակով դիտարկվում են որպես հարկային համակարգերի արդյունավետության, հարկային համապատասխանության բարձրացման և վարչարարական ծախսերի նվազեցման կարևոր ուղղություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև հարկային արտոնությունների և խթանների կիրառման միջազգային փորձը, դրանց ազդեցությունը ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության զարգացման, տնտեսական աճի և պետական եկամուտների ձևավորման վրա։ Քննարկվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների հարկման պարզեցված մեխանիզմները, հարկային հաշվետվողականության նվազեցման հնարավորությունները, հարկային պարտավորությունների կամավոր կատարման խթանումը և հարկային ծառայությունների մատչելիության բարձրացումը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև միջազգային հարկային համագործակցության, անդրսահմանային հարկման, հարկային տեղեկատվության փոխանակման և հարկային խուսափման դեմ պայքարի ժամանակակից մեխանիզմները։ Հայաստանի պայմանների գնահատման ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել երկրի տնտեսական կառուցվածքը, գործարար միջավայրի առանձնահատկությունները, հարկային համակարգի գործող կառուցվածքը և հարկային վարչարարության տեխնոլոգիական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է հիմք հանդիսանալ այնպիսի առաջարկությունների մշակման համար, որոնք ուղղված կլինեն հարկային համակարգի պարզեցմանը, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացմանը, հարկային կարգապահության ամրապնդմանը, ստվերային տնտեսության կրճատմանը և պետական եկամուտների կայուն աճին։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել հարկային քաղաքականության և վարչարարության բարեփոխումների մշակման, միջազգային փորձի տեղայնացման, հարկային օրենսդրության կատարելագործման և հանրային ֆինանսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման գործընթացներում։ Այն կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, հարկային մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին, ձեռնարկատերերին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։