Հարությունյան, Հարություն Համազասպի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Լոռու մարզում տնտեսական գործունեության և շրջակա միջավայրի պահպանության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով բնապահպանական կարգավորման տնտեսական, կառավարչական և կազմակերպական մեխանիզմների կատարելագործման հիմնախնդիրների վրա։ Հետազոտության առանցքում տնտեսական զարգացման ընթացքում բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունների նվազեցման և բնապահպանական պահանջների ու տնտեսական շահերի հավասարակշռման խնդիրներն են։ Լոռու մարզի առանձնահատկությունների համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել արդյունաբերական, հանքարդյունաբերական, գյուղատնտեսական և այլ տնտեսական գործունեության տեսակների ազդեցությունները բնական միջավայրի առանձին բաղադրիչների՝ մթնոլորտային օդի, ջրային պաշարների, հողային ռեսուրսների, անտառների և էկոհամակարգերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող բնապահպանական ծախսերի գնահատմանը և դրանց ներառմանը տնտեսավարող սուբյեկտների որոշումների ընդունման գործընթացում։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել բնապահպանական վճարների, հարկային և տնտեսական խթանների, վերահսկողության համակարգերի, պատասխանատվության մեխանիզմների և շրջակա միջավայրի պահպանությանն ուղղված ներդրումների նշանակությունը։ Կարևորվում է այնպիսի տնտեսական գործիքների կիրառման ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են խրախուսել կազմակերպություններին նվազեցնել ռեսուրսատարությունը, ավելի արդյունավետ օգտագործել հումքն ու էներգիան և սահմանափակել շրջակա միջավայրի վրա անցանկալի ազդեցությունները։ Առանձին ուղղություն կարող է լինել մարզի բնական ռեսուրսների օգտագործման և տարածքային տնտեսական զարգացման միջև փոխկապակցվածության գնահատումը՝ հաշվի առնելով արդյունաբերական կենտրոնների և բնական միջավայրի նկատմամբ առավել զգայուն տարածքների առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև բնապահպանական կառավարման արդյունավետության բարձրացման, պետական և տեղական կառավարման մարմինների գործառույթների համակարգման ու տնտեսավարող կազմակերպությունների բնապահպանական պատասխանատվության ամրապնդման հնարավորությունները։ Տնտեսական և էկոլոգիական ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու զարգացման տարբեր մոտեցումների երկարաժամկետ հետևանքները և հիմնավորելու բնական ռեսուրսների պահպանման հետ համատեղելի տնտեսական քաղաքականության անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը կարևորում է կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառումը տարածաշրջանային մակարդակում՝ տնտեսական աճը դիտարկելով ոչ միայն արտադրական արդյունքների, այլև բնական կապիտալի պահպանության և բնակչության համար բարենպաստ միջավայրի ապահովման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է բնապահպանական տնտեսագիտության, տարածաշրջանային տնտեսագիտության և շրջակա միջավայրի կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Լոռու մարզում տնտեսական գործունեության էկոլոգիական կարգավորման արդյունավետության բարձրացման հիմնական ուղղությունները։