Հարությունյան, Թեհմինե Կարլենի

Կենսաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի տարածքներում տարածված ժայռային մողեսների (սողունների) արյան մակաբույծների կազմի, կենսաբանական առանձնահատկությունների և տարածվածության վերլուծությանը՝ ընդգծելով մակաբուծային համակարգերի էկոլոգիական և էվոլյուցիոն նշանակությունը։ Աշխատանքը կենտրոնանում է սողունների արյան մեջ հայտնաբերվող հեմոպարազիտների վրա, ներառյալ տարբեր նախակենդանիներ, որոնք փոխանցվում են հիմնականում արյունածծող միջատների միջոցով և կարող են ազդել կենդանիների ֆիզիոլոգիական վիճակի, իմունային արձագանքի և վարքային առանձնահատկությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մակաբույծների տեսակային կազմի որոշմանը, նրանց զարգացման փուլերին և հյուրընկալող օրգանիզմի հետ փոխազդեցության մեխանիզմներին՝ հաշվի առնելով բարձր լեռնային և կիսաանապատային էկոհամակարգերի առանձնահատկությունները։ Ներկայացվում է նաև տարածվածության էկոլոգիական պայմանների վերլուծությունը՝ ջերմաստիճան, խոնավություն, բնակության միջավայրի կառուցվածք և վեկտորների առկայություն, որոնք ազդում են մակաբույծների շրջանառության ինտենսիվության վրա։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև հերպետոֆաունայի առողջական վիճակի գնահատման կարևորությունը՝ որպես կենսամիջավայրի էկոլոգիական հավասարակշռության ցուցիչ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ժայռային մողեսների արյան մակաբույծների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի տարածաշրջանի կենսաբազմազանության, էկոլոգիական մոնիթորինգի և մակաբուծաբանական գիտության զարգացման համար։