Հովհաննիսյան, Գևորգ Դավթի

Մաթեմատիկա

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ինֆրակարմիր ճառագայթման չափազանց կարճ՝ ընդամենը մի քանի տատանում տևողությամբ իմպուլսների գեներացման և դրանց փուլային տեղաշարժի որոշման խնդիրներին։ Աշխատանքը վերաբերում է ուլտրաարագ օպտիկայի և լազերային ֆիզիկայի այն ուղղությանը, որտեղ հետազոտվում են էլեկտրամագնիսական դաշտի առավելագույնս կարճ իմպուլսները և դրանց ժամանակային ու փուլային բնութագրերը։ Մի քանի օպտիկական տատանում տևող իմպուլսների ստացումը պահանջում է լազերային համակարգի սպեկտրային և ժամանակային հատկությունների ճշգրիտ կառավարում, քանի որ նման կարճ տևողությունների դեպքում իմպուլսի ընդհանուր էներգիայից և տևողությունից բացի առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում էլեկտրական դաշտի կրող ալիքի և իմպուլսի պարուրող ծրարի միջև փուլային հարաբերությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրը փուլային տեղաշարժի որոշումն է, քանի որ այն կարող է էապես ազդել գերբարձր ինտենսիվության լազերային դաշտերի փոխազդեցության վրա նյութի և մասնիկների հետ։ Այսպիսի իմպուլսների դեպքում դաշտի կոնկրետ ալիքային ցիկլերի դիրքը ժամանակային ծրարի նկատմամբ կարող է որոշել դաշտի առավելագույն արժեքների տեղակայումը և, հետևաբար, ազդել ուսումնասիրվող ոչ գծային օպտիկական գործընթացների ընթացքի վրա։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են դիտարկվել կարճ ինֆրակարմիր իմպուլսների ձևավորման սկզբունքները, դրանց սպեկտրային լայնությունը, ժամանակային կառուցվածքը, փուլային կայունությունը և գեներացման ընթացքում առաջացող սահմանափակումները։ Ինֆրակարմիր տիրույթում մի քանի տատանում տևող իմպուլսների ստացումը հատկապես կարևոր է այն հետազոտությունների համար, որտեղ անհրաժեշտ է հետևել նյութում ընթացող չափազանց արագ էլեկտրոնային գործընթացներին։ Այդպիսի իմպուլսների կիրառմամբ հնարավոր է ուսումնասիրել էլեկտրոնների շարժը, ոչ գծային օպտիկական երևույթները, բարձր հարմոնիկների առաջացումը, ուժեղ դաշտային ռեժիմներում նյութի վարքը և այլ ուլտրաարագ գործընթացներ։ Փուլային տեղաշարժի որոշման խնդիրը պահանջում է բարձր ճշգրտությամբ չափման և համաժամացման մեթոդներ։ Քանի որ խոսքը լույսի մի քանի տատանում պարունակող իմպուլսների մասին է, նույնիսկ շատ փոքր ժամանակային փոփոխությունը կարող է համապատասխանել զգալի փուլային տարբերության։ Հետևաբար անհրաժեշտ է վերահսկել ոչ միայն իմպուլսի տևողությունը և սպեկտրային բնութագրերը, այլև դրա կրող ալիքի փուլը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարևոր է ինչպես փորձարարական մեթոդաբանության, այնպես էլ լազերային համակարգերի կատարելագործման համար։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ժամանակակից սպեկտրոսկոպիայի, ատոմային և մոլեկուլային ֆիզիկայի, ոչ գծային օպտիկայի, բարձր դաշտերի ֆիզիկայի և ուլտրաարագ գիտության բնագավառներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է կարճատև ինֆրակարմիր լազերային իմպուլսների գեներացման, դրանց ժամանակային կառուցվածքի կառավարման և փուլային բնութագրերի չափման խնդիրները՝ նպաստելով այնպիսի լազերային աղբյուրների ստեղծմանն ու ուսումնասիրմանը, որոնք կարող են օգտագործվել ֆեմտովայրկյանական և ավելի արագ ֆիզիկական գործընթացների հետազոտության համար։