Կարապետյան, Հրայր Կառլենի

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է սովորողների քաղաքացիական դաստիարակության տեսական, մանկավարժական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը ազգային կրթության համակարգի համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում պատասխանատու, հասարակական կյանքին գիտակցված մասնակցելու պատրաստ և սեփական իրավունքներն ու պարտականությունները ճանաչող քաղաքացու ձևավորման գործընթացն է։ Քաղաքացիական դաստիարակությունը դիտարկվում է որպես կրթության կարևոր բաղադրիչ, որը ներառում է ոչ միայն համապատասխան գիտելիքների փոխանցումը, այլև արժեքային կողմնորոշումների, սոցիալական պատասխանատվության, իրավական գիտակցության, համագործակցության և հանրային խնդիրների նկատմամբ հետաքրքրվածության զարգացումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ընտանիքի, դպրոցի, ուսուցչի, հասակակիցների և հասարակական միջավայրի դերերը սովորողի քաղաքացիական ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ազգային մշակույթի, պատմական հիշողության, մայրենի լեզվի և մշակութային ժառանգության ճանաչման ու համամարդկային արժեքների միջև փոխկապակցվածությանը՝ քաղաքացիական կրթությունը դիտարկելով ազգային ինքնության պահպանման և բաց հասարակական մտածողության զարգացման համադրության մեջ։ Կարևոր ուղղություն է սովորողների կողմից մարդու իրավունքների, իրավական նորմերի, հասարակական պատասխանատվության, ժողովրդավարական մասնակցության և տարբեր կարծիքների նկատմամբ հարգանքի սկզբունքների յուրացումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև քաղաքացիական դաստիարակության իրականացման մանկավարժական մեթոդներին՝ քննարկումների, համագործակցային աշխատանքի, նախագծային ուսուցման, հասարակական նշանակություն ունեցող նախաձեռնությունների և դպրոցական ինքնակառավարման հնարավորությունների կիրառմանը։ Այսպիսի մոտեցումները նպաստում են, որ քաղաքացիական արժեքները չմնան միայն տեսական գիտելիքի մակարդակում, այլ արտահայտվեն սովորողների վարքագծում, հաղորդակցության մշակույթում և պատասխանատու որոշումներ կայացնելու կարողության մեջ։ Առանձին խնդիր է ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածությունը, քանի որ քաղաքացիական դաստիարակության արդյունավետությունը կապված է դասարանում բազմակարծության, փոխադարձ հարգանքի և կառուցողական երկխոսության միջավայր ստեղծելու կարողության հետ։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև քաղաքացիական դաստիարակության արդյունքների գնահատման չափանիշները և կրթական միջավայրի ազդեցությունը սովորողների սոցիալական ակտիվության զարգացման վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, քաղաքացիական կրթության, դաստիարակության տեսության և կրթական քաղաքականության մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով ազգային կրթական համակարգում գիտակից, պատասխանատու և հասարակական համագործակցության պատրաստ քաղաքացու ձևավորման մանկավարժական պայմանները։