Հեղինակի գրքերը (1)
Կենսաբանություն
Сравнительное исследование свойств некоторых молочнокислых бактерий и получение антимикробных препаратов на их основе
Աշխատությունը նվիրված է կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր շտամների կենսաբանական, ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական և հակամանրէային հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կենսաբանական ակտիվ և հակամանրէային պատրաստուկների ստացման հնարավորությունների հետազոտմանը։ Աշխատանքը ներկայացված է որպես Կ. Ջ. Կարապետյանի կենսաբանական գիտությունների թեկնածուական ատենախոսություն, որը պաշտպանվել է Երևանում 2010 թվականին, իսկ ամբողջական ատենախոսությունը կազմել է 155 էջ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր ներկայացուցիչների ընտրությունը և նրանց հատկությունների համեմատությունը՝ պարզելու համար, թե որ շտամներն ունեն առավել արտահայտված անտագոնիստական կամ հակամանրէային ակտիվություն։ Այս միկրոօրգանիզմները հայտնի են ոչ միայն կաթնաթթվային խմորման գործընթացներում իրենց դերով, այլև տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ մետաբոլիտների, այդ թվում՝ օրգանական թթուների, ջրածնի պերօքսիդի և բակտերիոցինանման նյութերի առաջացման ունակությամբ, որոնք կարող են ճնշել այլ միկրոօրգանիզմների աճը։ Հետազոտության շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի բակտերիոցինանման նյութեր արտադրող շտամների բացահայտումը և դրանց հակամանրէային ազդեցության գնահատումը։ Նման նյութերը կարող են ունենալ ավելի ընտրողական ազդեցություն, քան ոչ սպեցիֆիկ հակամանրէային գործոնները, և այդ պատճառով հետաքրքրություն են ներկայացնում նոր կենսաբանական պատրաստուկների ստեղծման համար։ Հայաստանի կենսատեխնոլոգիական հետազոտություններում կաթնաթթվային բակտերիաների մետաբոլիտներից ստացված կենսաինհիբիտոր նյութերի առանձնացման և մաքրման ուղղությամբ նույնպես իրականացվել են աշխատանքներ, ներառյալ իոնափոխանակային և արդյունահանման մեթոդների կիրառումը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է տարբեր շտամների հակամանրէային ակտիվության սպեկտրի որոշումը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը տարբեր ախտածին և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների նկատմամբ։ Այդպիսի ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս պարզելու, թե որ բակտերիալ շտամներն են առավել հեռանկարային կենսաբանական պաշտպանության, սննդամթերքի պահպանման կամ բժշկակենսաբանական կիրառությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության մեջ կարող են գնահատվել նաև բակտերիաների աճի պայմանների, սննդարար միջավայրի կազմի, թթվայնության, ջերմաստիճանի և այլ գործոնների ազդեցությունը հակամանրէային նյութերի առաջացման վրա։ Կուլտուրալ պայմանների օպտիմալացումը կարևոր է, քանի որ միկրոօրգանիզմի հակամանրէային ակտիվությունը կարող է զգալիորեն փոխվել՝ կախված աճի միջավայրից և կենսագործունեության պայմաններից։ Նման մոտեցման կիրառման օրինակ է կաթնաթթվային բակտերիաների բակտերիոցինոգեն ակտիվության բարձրացման նպատակով սննդարար միջավայրերի և աճեցման պայմանների օպտիմալացումը, որի արդյունքում որոշ հետազոտություններում արձանագրվել է բակտերիոցինների առաջացման զգալի աճ։ Աշխատանքի կիրառական ուղղությունը կապված է ուսումնասիրված միկրոօրգանիզմների և նրանց արտադրած կենսաբանական ակտիվ նյութերի հիման վրա հակամանրէային պատրաստուկների ստացման հնարավորության հետ։ Այս մոտեցումը կարող է դիտարկվել որպես ավանդական հակամանրէային միջոցների լրացուցիչ կամ այլընտրանքային կենսատեխնոլոգիական ուղղություն՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ անհրաժեշտ է փնտրել նոր մեխանիզմներով գործող նյութեր։ Կաթնաթթվային բակտերիաների նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաև դրանց՝ սննդային և պրոբիոտիկ կիրառությունների ներուժով, քանի որ որոշ շտամներ կարող են դիմակայել աղեստամոքսային համակարգի պայմաններին և փոխազդել պաթոգեն միկրոօրգանիզմների հետ։ Հետագա հետազոտություններում Հայաստանի և տարածաշրջանի գիտական կենտրոններում ուսումնասիրվել են նաև բակտերիոցինոգեն կաթնաթթվային բակտերիաները, դրանց անտագոնիստական հատկությունները և բժշկական կիրառությունների հնարավորությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսատեխնոլոգիայի, սննդի մանրէաբանության, բժշկական մանրէաբանության և դեղակենսատեխնոլոգիայի համար, քանի որ բնական միկրոօրգանիզմներից ստացվող հակամանրէային նյութերը կարող են օգտագործվել ինչպես սննդամթերքի կենսապահպանման, այնպես էլ որոշ կենսաբժշկական կիրառությունների ուսումնասիրման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, դեղագետներին, սննդի տեխնոլոգներին, բժշկական և անասնաբուժական մանրէաբանության մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։
Թարմացվել է՝ 2026-08-15