Կարապետյան, Ռոման Գագիկի

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է 1998–2008 թվականներին Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև ձևավորված քաղաքական, տնտեսական, հասարակական և մշակութային հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների ընդհանուր համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում երկու հարևան պետությունների հարաբերությունների զարգացման դինամիկան է, դրանց փոխադարձ շահերը, համագործակցության հնարավորությունները և այն խնդիրները, որոնք տարբեր փուլերում ազդեցություն են ունեցել երկկողմ կապերի վրա։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի և Վրաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների ազդեցությունը, ինչպես նաև երկու երկրների անվտանգության և տնտեսական շահերի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ Հայաստանի համար Վրաստանը կարևոր նշանակություն ունի որպես արտաքին աշխարհի հետ ցամաքային հաղորդակցության հիմնական ուղղություններից մեկը, իսկ Վրաստանի համար Հայաստանը կարևոր հարևան և տարածաշրջանային գործընկեր է։ Աշխատությունում վերլուծվում են քաղաքական երկխոսության զարգացման փուլերը, բարձրաստիճան պաշտոնական այցերը, միջպետական համաձայնագրերը և համագործակցության տարբեր ոլորտների կարգավորմանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ առևտրատնտեսական կապերը, տրանսպորտային հաղորդակցությունը, էներգետիկ և տարանցիկ ծրագրերը, ինչպես նաև տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Հետազոտության մեջ էական նշանակություն ունի նաև հայ համայնքի դրությունը Վրաստանում, դրա հասարակական և մշակութային դերը և համայնքային խնդիրների ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների օրակարգի վրա։ Ուսումնասիրվում են կրթական, գիտական և մշակութային կապերը, ժողովուրդների միջև շփումները և պատմամշակութային ընդհանրությունների հիման վրա համագործակցության հնարավորությունները։ Միաժամանակ աշխատանքը բացահայտում է հարաբերությունների այն զգայուն կողմերը, որոնք պայմանավորված էին երկու երկրների տարբեր արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններով և տարածաշրջանային հակամարտությունների նկատմամբ ունեցած մոտեցումներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 2003 թվականի Վրաստանի «Վարդերի հեղափոխությունից» հետո երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը հայ-վրացական հարաբերությունների վրա։ Քննության են առնվում նաև Վրաստանից ռուսական ռազմաբազաների դուրսբերման գործընթացը, Վրաստանի՝ եվրոպական և եվրատլանտյան կառույցներին ինտեգրվելու ձգտումները, ինչպես նաև այդ գործընթացների ազդեցությունը Հայաստանի անվտանգության և արտաքին քաղաքական հաշվարկների վրա։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակի ավարտին՝ 2008 թվականին, առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում ռուս-վրացական պատերազմը, որը նոր իրավիճակ ստեղծեց ամբողջ Հարավային Կովկասում և անմիջական ազդեցություն ունեցավ Հայաստանի ու Վրաստանի հաղորդակցությունների, տնտեսական կապերի և անվտանգության միջավայրի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին երկու պետությունները փորձում պահպանել բարիդրացիական հարաբերությունները՝ միաժամանակ հաշվի առնելով իրենց տարբեր ռազմավարական կողմնորոշումները և տարածաշրջանային շահերը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ուսանողներին և հետազոտողներին։ Հետազոտության հեղինակը Ռոման Գագիկի Կարապետյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է 2012 թվականին՝ որպես քաղաքական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսություն։