Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունները Վրաստանի հետ 1998-2008 թթ.

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է բուսական ծագման ցնդող եթերայուղերի կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրանց հակաբակտերիալ, հակավիրուսային և իմունակարգավորիչ հատկությունների վրա լաբորատոր ու կենդանի կենսաբանական համակարգերի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում բույսերից ստացվող կենսաակտիվ նյութերի և միկրոօրգանիզմների, վիրուսային համակարգերի ու իմունային պատասխանի բաղադրիչների փոխազդեցության ընդհանուր օրինաչափություններն են։ Քննվում է եթերայուղերի բազմաբաղադրիչ քիմիական բնույթը և այն հանգամանքը, որ դրանց կենսաբանական ազդեցությունը կարող է պայմանավորված լինել տարբեր բնական միացությունների համակցված գործունեությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հակաբակտերիալ ակտիվության գնահատմանը՝ ուսումնասիրելով բակտերիաների կենսունակության և աճի վրա հնարավոր ազդեցությունները, ինչպես նաև տարբեր մանրէային խմբերի զգայունության տարբերությունները։ Հակավիրուսային հատկությունները դիտարկվում են վիրուսային կենսագործունեության տարբեր փուլերի վրա հնարավոր ազդեցությունների և բջիջ-վիրուս փոխազդեցության համատեքստում։ Կարևոր ուղղություն է իմունակարգավորիչ ազդեցության ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բնական միացությունների հնարավոր կապը իմունային բջիջների ակտիվության, բորբոքային պատասխանի և օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմների կարգավորման հետ։ In vitro հետազոտությունները դիտարկվում են որպես վերահսկվող պայմաններում կենսաբանական ակտիվության սկզբնական գնահատման միջոց, իսկ in vivo ուսումնասիրությունները՝ որպես ամբողջական օրգանիզմում ազդեցության, կենսամատչելիության և անվտանգության ավելի համալիր գնահատման փուլ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լաբորատոր պայմաններում արձանագրված ակտիվությունը կենդանի համակարգերում ստացված արդյունքներից տարբերակելու անհրաժեշտությանը, քանի որ նյութի ազդեցությունը կարող է փոփոխվել ներծծման, նյութափոխանակության և կենսաբանական այլ գործոնների հետևանքով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բնական նյութերի արդյունավետության և անվտանգության համատեղ գնահատման կարևորությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանրէաբանության, վիրուսաբանության, իմունաբանության, բուսաքիմիայի և փորձարարական դեղաբանության մոտեցումները՝ բուսական եթերայուղերի կենսաբանական հատկությունների բազմակողմանի գիտական գնահատման նպատակով։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է գունավոր մետաղների և դրանց համաձուլվածքների նուրբ եզրային մեխանիկական մշակման գործընթացների արդյունավետության բարձրացմանը՝ կտրող նյութերի հատկությունների և կտրման ռեժիմների նպատակային կարգավորման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում մշակվող նյութի, կտրող գործիքի և տեխնոլոգիական պարամետրերի փոխազդեցությունն է, որը պայմանավորում է մշակման ճշգրտությունը, ստացված մակերևույթի որակը, գործիքի աշխատունակությունը և արտադրական գործընթացի ընդհանուր կայունությունը։ Քննվում են տարբեր գունավոր մետաղների ու համաձուլվածքների ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը կտրման ընթացքում առաջացող երևույթների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կտրող նյութերի կառուցվածքային և շահագործական հատկությունների ընտրությանը՝ հաշվի առնելով դրանց մաշակայունությունը, ամրությունը, ջերմային ազդեցությունների նկատմամբ կայունությունը և մշակվող նյութի հետ փոխազդեցության բնույթը։ Կտրման ռեժիմների ուսումնասիրությունը դիտարկվում է որպես բազմագործոն օպտիմալացման խնդիր, որտեղ անհրաժեշտ է համադրել արտադրողականության, չափային ճշգրտության, մակերևույթի որակի և գործիքի ծառայունակության պահանջները։ Վերլուծվում են տեխնոլոգիական պարամետրերի փոփոխության և մշակման արդյունքային ցուցանիշների միջև հնարավոր օրինաչափությունները՝ նպատակ ունենալով սահմանել գործընթացի առավել արդյունավետ կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կտրող գործիքի մաշվածության և մշակված մակերևույթի վիճակի գնահատումը, քանի որ նուրբ մշակման դեպքում նույնիսկ փոքր փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ վերջնական արտադրանքի որակական բնութագրերի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել փորձարարական տվյալների վիճակագրական մշակում, գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրություն և բազմաչափ օպտիմալացման մոտեցումներ՝ տարբեր գործոնների համատեղ ազդեցությունը գնահատելու համար։ Դիտարկվում է նաև կտրող նյութի հատկությունների կարգավորման և տեխնոլոգիական ռեժիմների փոխհամաձայնեցման նշանակությունը՝ որպես մեկ միասնական արտադրական համակարգի բաղադրիչներ։ Ստացված օրինաչափությունները կարող են օգտակար լինել ճշգրիտ մեքենաշինության և մետաղամշակման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մետաղների կտրման տեսության, նյութագիտության, մեքենաշինական տեխնոլոգիայի և օպտիմալացման մեթոդների մոտեցումները՝ գունավոր մետաղների ու համաձուլվածքների բարձրորակ և արդյունավետ մշակման գիտատեխնիկական հիմքերը զարգացնելու նպատակով։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է մոլիբդենիտային խտանյութերից մոլիբդենի երկսիլիցիդի (MoSi₂) ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ կիրառելով սիլիկաջերմային վերականգնման մեթոդը։ Նյութում ուսումնասիրվում են մոլիբդեն պարունակող հումքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, տեխնոլոգիական վերամշակման փուլերը և սիլիցիումի մասնակցությամբ ընթացող բարձր ջերմաստիճանային ռեակցիաների օրինաչափությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալ պայմանների ընտրությունը՝ ներառյալ ջերմաստիճանի, բաղադրության, ժամանակի և ռեագենտների հարաբերակցության ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի ելքի և մաքրության վրա։ Վերլուծվում են ստացված մոլիբդենի երկսիլիցիդի կառուցվածքային, ֆազային և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, ինչպես նաև դրա կիրառման հնարավորությունները բարձր ջերմակայուն նյութերի, էլեկտրատեխնիկական սարքերի և պաշտպանիչ ծածկույթների արտադրության մեջ։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի մետալուրգիայի, նյութագիտության և քիմիական տեխնոլոգիաների ոլորտներում՝ նպաստելով ռազմավարական նշանակության նյութերի արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է «յուրայինի» և «օտարի» փոխհարաբերության սոցիալական, մշակութային և արժեքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը հասարակության մեջ տեղի ունեցող սոցիոմշակութային փոխակերպումների պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով անհատներն ու սոցիալական խմբերը ձևավորում են սեփական պատկանելության սահմանները, տարբերակում իրենց համայնքը մյուսներից և իմաստավորում այլ մշակութային, ազգային կամ սոցիալական խմբերի հետ հարաբերությունները։ «Յուրայինը» և «օտարը» դիտարկվում են ոչ միայն որպես հակադիր հասկացություններ, այլև որպես փոփոխական սոցիոմշակութային կառուցումներ, որոնց բովանդակությունը կարող է վերափոխվել պատմական իրադարձությունների, հասարակական հարաբերությունների, միգրացիոն գործընթացների, հաղորդակցության և արժեքային համակարգերի փոփոխության ազդեցությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սոցիալական ինքնության, խմբային պատկանելության, մշակութային հիշողության, կարծրատիպերի և խորհրդանշական սահմանների ձևավորման խնդիրներին։ Քննվում է, թե ինչպես են հասարակական պատկերացումները, լեզուն, ավանդույթները, զանգվածային հաղորդակցությունը և առօրյա փոխհարաբերությունները մասնակցում «մենք» և «նրանք» տարբերակման կառուցմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն իրավիճակները, երբ նախկինում «օտար» ընկալվող խմբերը կարող են ինտեգրվել ընդհանուր սոցիալական տարածության մեջ, իսկ նախկինում միասնական համարվող համայնքների ներսում կարող են ձևավորվել նոր սահմաններ ու տարբերություններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գլոբալացման, միգրացիայի, մշակութային փոխանակումների և հասարակության արդիականացման ազդեցությունը ինքնության ու պատկանելության ավանդական պատկերացումների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև սոցիալական հեռավորության, հանդուրժողականության, մշակութային երկխոսության, ներառման և բացառման երևույթները՝ բացահայտելով դրանց կապը հասարակական կայունության և միջխմբային հարաբերությունների հետ։ Սոցիոմշակութային փոխակերպումները ներկայացվում են որպես գործընթացներ, որոնց ընթացքում վերաիմաստավորվում են ոչ միայն հասարակական ինստիտուտներն ու արժեքները, այլև սեփական և այլ խմբերի մասին պատկերացումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիոլոգիայի, մշակութաբանության, սոցիալական փիլիսոփայության և ինքնության ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ նպաստելով տարբեր խմբերի միջև սահմանների ձևավորման, պահպանման և փոփոխության սոցիոմշակութային մեխանիզմների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է պատահական ազդեցությունների պայմաններում ոչ գծային բազմաչափ կառավարման համակարգերի հետազոտությանը՝ բնութագրական փոխանցման ֆունկցիաների մեթոդի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է վերլուծել այնպիսի կառավարման համակարգերի վարքագիծը, որոնցում միաժամանակ առկա են ոչ գծայնություն, բազմաթիվ փոխկապակցված մուտքային և ելքային ազդանշաններ, ինչպես նաև պատահական բնույթ ունեցող արտաքին ազդեցություններ։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են բազմաչափ կառավարման համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորման, կայունության, դինամիկ հատկությունների և որակի ցուցանիշների գնահատման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատահական ազդանշանների ազդեցությանը համակարգի աշխատանքի վրա և այդ ազդեցությունների պայմաններում կառավարման գործընթացների վիճակագրական բնութագրերի ուսումնասիրմանը։ Բնութագրական փոխանցման ֆունկցիաների մեթոդը ներկայացվում է որպես բարդ ոչ գծային համակարգերի վերլուծության գործիք, որը հնարավորություն է տալիս նկարագրել համակարգի մուտքային և ելքային մեծությունների միջև փոխկապակցվածությունը և գնահատել համակարգի արձագանքը տարբեր պատահական ազդեցությունների նկատմամբ։ Քննարկվում են ոչ գծային տարրերի և համակարգի առանձին բաղադրիչների փոխազդեցությունը, բազմաչափության հետևանքով առաջացող փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև համակարգի պարամետրերի և արտաքին խանգարումների ազդեցությունը կառավարման արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության տեսական դրույթները կարող են համակցվել հաշվարկային և մոդելավորման մեթոդների հետ՝ հնարավորություն տալով գնահատել առաջարկվող մոտեցման կիրառելիությունը տարբեր տեխնիկական համակարգերի համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ավտոմատ կառավարման, ռադիոտեխնիկայի, համակարգերի տեսության, կիրառական մաթեմատիկայի և ինժեներական կիբեռնետիկայի ոլորտների մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպատակ ունի զարգացնել պատահական ազդեցությունների պայմաններում գործող ոչ գծային բազմաչափ համակարգերի վերլուծության մեթոդական հիմքերը և բացահայտել բնութագրական փոխանցման ֆունկցիաների կիրառման հնարավորությունները նման բարդ կառավարման համակարգերի վարքի գնահատման ու նախագծման գործընթացներում։