Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է ֆինանսական ռիսկերի կառավարման համակարգում արդյունավետ և հիմնավորված որոշումների կայացման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի գործունեության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բանկային գործունեության ընթացքում առաջացող ֆինանսական ռիսկերի բացահայտման, գնահատման, կանխատեսման և կառավարման գործընթացների վրա, ինչպես նաև այն գործոնների վերլուծությանը, որոնք կարող են ազդել կառավարչական որոշումների արդյունավետության վրա։ Դիտարկվում են վարկային, շուկայական, տոկոսադրույքային, արժութային, իրացվելիության և ֆինանսական գործունեությանը բնորոշ այլ ռիսկերի կառավարման առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով դրանց փոխկապակցվածությունն ու ազդեցությունը բանկերի ֆինանսական կայունության վրա։ Կարևորվում է որոշումների կայացման ժամանակ ամբողջական և հավաստի տեղեկատվության օգտագործումը, ռիսկերի քանակական ու որակական գնահատումը, հնարավոր սցենարների համեմատությունը և անորոշության պայմաններում առավել նպատակահարմար կառավարչական տարբերակի ընտրությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բանկային համակարգի առանձնահատկություններին և առևտրային բանկերի գործունեության նյութերի հիման վրա ֆինանսական ռիսկերի կառավարման գործող մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են ռիսկերի կառավարման համակարգի կատարելագործման հնարավորությունները, կառավարչական որոշումների որակի բարձրացման նախադրյալները և այն մոտեցումները, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել հնարավոր ֆինանսական կորուստների նվազեցմանը։ Աշխատությունում ֆինանսական ռիսկերի կառավարումը դիտարկվում է որպես բանկի ընդհանուր կառավարման համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետությունը կապված է ոչ միայն առանձին ռիսկերի վերահսկման, այլև դրանց համակցված ազդեցության գնահատման և ռազմավարական նպատակների հետ համապատասխանեցված որոշումների ընդունման հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆինանսների, բանկային գործի, ռիսկերի կառավարման և տնտեսագիտության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է N, O, S ատոմներ պարունակող հինգանդամանի հետերոցիկլերի հիման վրա պոտենցիալ կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նոր օրգանական միացությունների սինթեզին և դրանց հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետերոցիկլիկ միացությունները ժամանակակից օրգանական և դեղագործական քիմիայի կարևոր դասերից են, քանի որ դրանց կառուցվածքային բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս ստանալու կենսաբանական համակարգերի հետ տարբեր փոխազդեցություններ ցուցաբերող նյութեր։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են N, O և S պարունակող հինգանդամանի հետերոցիկլերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց քիմիական վարքը և նոր ածանցյալների ստացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սինթեզի արդյունավետ մեթոդների ընտրությանը, ռեակցիաների պայմանների օպտիմալացմանը, ելանյութերի կառուցվածքի և ստացվող միացությունների հատկությունների միջև փոխկապակցվածության բացահայտմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերով փոխարինված հետերոցիկլային ածանցյալների ստացման ուղիները, դրանց մաքրումը, կառուցվածքի հաստատումը և ֆիզիկաքիմիական բնութագրումը։ Ստացված միացությունների կառուցվածքի նույնականացման համար կարևոր նշանակություն ունեն ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և անալիտիկ մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս հաստատելու սինթեզված նյութերի բաղադրությունն ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև սինթեզված միացությունների հնարավոր կենսաբանական ակտիվության գնահատումը և կառուցվածք-ակտիվություն փոխկապակցությունների բացահայտումը, ինչը կարող է հիմք հանդիսանալ նոր կենսաակտիվ նյութերի նպատակային որոնման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ դեղագործական քիմիայի և նոր դեղանյութերի նախատիպերի մշակման տեսանկյունից, քանի որ հետերոցիկլային կառուցվածքների փոփոխման միջոցով հնարավոր է նպատակաուղղված կերպով ուսումնասիրել միացությունների կենսաբանական հատկությունների փոփոխությունը։ Աշխատանքը համադրում է օրգանական սինթեզի, հետերոցիկլային քիմիայի և կենսաակտիվ միացությունների ուսումնասիրման մոտեցումները և կարող է օգտակար լինել օրգանական ու դեղագործական քիմիայի ոլորտներում հետազոտություններ իրականացնող մասնագետների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը ներկայացնում է «Մշակ» պարբերականի 1880 թվականի հրատարակություններին վերաբերող մատենագիտական նյութերի համակարգված նկարագրությունը՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել տվյալ տարվա ընթացքում պարբերականում տպագրված հոդվածների, գրական ստեղծագործությունների, հրապարակախոսական նյութերի, պատմական և հասարակական բնույթի գրությունների ու այլ հրապարակումների ամբողջությունը։ Մատենագիտական աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն հրատարակված նյութերի որոնումն ու նույնականացումը հեշտացնելու, այլև ժամանակաշրջանի մտավոր, հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ սկզբնաղբյուրների համակարգման տեսանկյունից։ Ներկայացվող նյութերում կարող են ընդգրկվել հրապարակումների հեղինակների անունները, վերնագրերը, համարների և էջերի վերաբերյալ տվյալները, ինչպես նաև թեմատիկ կամ այլ բնութագրիչներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ճշգրիտ կողմնորոշվել պարբերականի բովանդակության մեջ։ Հատուկ նշանակություն ունի «Մշակ»-ի 1880 թվականի նյութերի ուսումնասիրությունը, քանի որ պարբերականը կարևոր դեր է ունեցել ժամանակի հայ հասարակական մտքի, հրապարակախոսության, գրականության և ազգային-մշակութային քննարկումների ձևավորման ու տարածման գործում։ Մատենագիտությունը կարող է օգտակար լինել հայ մամուլի պատմությամբ, XIX դարի հայ գրականությամբ, հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացմամբ և արևելահայ մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն նաև արժեքավոր գործիք է գիտական աշխատանքներ պատրաստելիս, քանի որ համակարգված մատենագիտական տվյալները հնարավորություն են տալիս արագ գտնել անհրաժեշտ հրապարակումները, համադրել տարբեր հեղինակների և թեմաների վերաբերյալ նյութերը և ուսումնասիրել պարբերականի բովանդակության փոփոխություններն ու առաջնահերթությունները։

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում «բնակավայր» իմաստային խմբի լեզվաճանաչողական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ իսպաներենի և հայերենի հետ զուգադրական վերլուծության միջոցով։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են տարբեր լեզուներում արտացոլվում բնակավայրի, բնակության վայրի, տարածական կազմակերպման և մարդու կողմից յուրացված միջավայրի վերաբերյալ հասկացությունները, ինչպես նաև ինչ լեզվական միջոցներով են կառուցակարգվում այդ հասկացությունների մասին գիտելիքները։ Աշխատության շրջանակում քննության են առնվում բնակավայրերի անվանումները և դրանց հետ կապված բառային միավորները, դրանց իմաստային կառուցվածքը, փոխհարաբերությունները, կիրառության համատեքստերը և մշակութային նշանակությունը։ Լեզվաճանաչողական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն բառերի ուղղակի նշանակությունները, այլև այն հասկացութային պատկերները, ասոցիացիաները, տարածական ընկալումները և մշակութային գիտելիքները, որոնք ձևավորվում են տվյալ բառապաշարի միջոցով։ Զուգադրական վերլուծության ընթացքում բացահայտվում են անգլերենի, իսպաներենի և հայերենի միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր լեզվի ազգային-մշակութային առանձնահատկությունները, պատմական զարգացումը և աշխարհընկալման դրսևորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են տարբեր լեզուներում դասակարգվում բնակավայրերի տեսակները, ինչպես են անվանվում քաղաքային և գյուղական բնակավայրերը, դրանց առանձին հատվածները և բնակության հետ կապված տարածքային միավորները։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև բառերի փոխաբերական կիրառությունները, դարձվածային կապակցությունները և իմաստային ընդլայնումները, որոնց միջոցով «բնակավայր» հասկացությունը կապվում է մարդու սոցիալական, մշակութային և տարածական փորձառության հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու լեզվի և մտածողության փոխհարաբերության, տարբեր լեզվամշակույթներում տարածական իրականության ընկալման և բառապաշարի միջոցով ազգային աշխարհընկալման արտացոլման վերաբերյալ։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ զուգադրական և ճանաչողական լեզվաբանության, թարգմանագիտության, բառագիտության և օտար լեզուների ուսուցման բնագավառներում։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության դրամաշրջանառության կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական աճի ապահովման գործընթացի համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են դրամաշրջանառության էությունը, դրա հիմնական բաղադրիչները և տնտեսության բնականոն գործունեության մեջ ունեցած նշանակությունը, ինչպես նաև դրամական զանգվածի, փողի պահանջարկի և առաջարկի, վարկավորման ու ֆինանսական միջնորդության փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամաշրջանառության կարգավորման և մակրոտնտեսական կայունության միջև առկա կապին՝ հաշվի առնելով գնաճի, տոկոսադրույքների, փոխարժեքի, տնտեսական ակտիվության և ֆինանսական շուկայի զարգացման ազդեցությունը։ Քննարկվում են ՀՀ դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքներն ու դրանց կիրառման առանձնահատկությունները, կենտրոնական բանկի դերը դրամական առաջարկի կարգավորման, գների կայունության պահպանման և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովման գործում։ Վերլուծվում են նաև դրամաշրջանառության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ տնտեսական ցիկլերը, բնակչության և ձեռնարկությունների ֆինանսական վարքագիծը, արտաքին առևտուրը, կապիտալի հոսքերը և միջազգային տնտեսական զարգացումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դրամաշրջանառության արդյունավետ կարգավորման և տնտեսական աճի միջև օպտիմալ հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ չափազանց ընդլայնված կամ սահմանափակված դրամական առաջարկը կարող է տարբեր ազդեցություններ ունենալ արտադրության, սպառման, ներդրումների և գների մակարդակի վրա։ Ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու ՀՀ դրամաշրջանառության կարգավորման առկա խնդիրները, գնահատելու կիրառվող մեխանիզմների արդյունավետությունը և ներկայացնելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են ներառել դրամավարկային քաղաքականության գործիքների արդյունավետ համադրումը, ֆինանսական շուկաների խորացումը, վարկավորման հասանելիության բարելավումը, դրամական հոսքերի առավել արդյունավետ կառավարումը և տնտեսական աճին նպաստող ֆինանսական պայմանների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ՀՀ մակրոտնտեսական քաղաքականության, դրամավարկային կարգավորման և կայուն տնտեսական աճի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Սիմեոն Երևանցու «Ջամբռ» երկի՝ որպես XVII-XVIII դարերի հայոց պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրի ուսումնասիրությանը և գիտական գնահատմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում երկի ստեղծման պատմական միջավայրը, հեղինակի գործունեությունը, աշխատության կառուցվածքը, բովանդակային առանձնահատկությունները և պատմական տեղեկությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն նյութերին, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի և հայության հասարակական, քաղաքական, վարչական, եկեղեցական և տնտեսական կյանքի մասին։ Վերլուծվում են հայ եկեղեցու կառույցների, թեմերի, վանքերի, հոգևոր առաջնորդության, համայնքային հարաբերությունների և եկեղեցական վարչակարգի վերաբերյալ տեղեկությունները, ինչպես նաև տարբեր բնակավայրերի և տարածքների մասին պահպանված տվյալները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է սկզբնաղբյուրի տեղեկությունների համադրումը ժամանակաշրջանի այլ պատմական վկայությունների հետ՝ դրանց հավաստիությունը, առանձնահատկությունները և պատմագիտական արժեքը բացահայտելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև հեղինակի դիրքորոշումների, աշխարհայացքի և իրադարձությունների գնահատման ազդեցությունը ներկայացված պատմական նյութի վրա։ Երկում պահպանված տեղեկությունները արժեքավոր են ոչ միայն քաղաքական պատմության, այլև հայ ժողովրդի սոցիալական կառուցվածքի, մշակութային կյանքի, կրթության, եկեղեցական ավանդույթների և տեղական ինքնակազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ աղբյուրի բովանդակության բազմաշերտ քննությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու XVII-XVIII դարերի հայոց պատմական իրականության մասին և բացահայտելու այն գործընթացները, որոնք հետագայում ազդեցություն են ունեցել հայ հասարակության ու ազգային-եկեղեցական կյանքի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ հայագիտության, աղբյուրագիտության և ուշ միջնադարի հայոց պատմության հետազոտության համար՝ միաժամանակ ընդգծելով երկի՝ որպես պատմական փաստերի, տեղեկությունների և ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի վերաբերյալ ինքնատիպ վկայության գիտական արժեքը։

Աշխատությունը նվիրված է ազգային իրավական համակարգի էության, կառուցվածքի, ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը գլոբալացման պայմաններում՝ պատմատեսական և իրավական վերլուծության համադրմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ազգային իրավական համակարգի ձևավորման պատմական նախադրյալները, դրա հիմնական տարրերը, իրավական նորմերի, ինստիտուտների, սկզբունքների և իրավակիրառ պրակտիկայի փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են իրավական համակարգի զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, ինչպես նաև գլոբալացման պայմաններում միջազգային իրավունքի, միջազգային կազմակերպությունների, անդրազգային գործընթացների և տարբեր իրավական համակարգերի փոխազդեցության աճող նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային իրավական ինքնության պահպանման և միջազգային իրավական չափանիշներին համապատասխանեցման միջև հավասարակշռության խնդրին։ Վերլուծվում են իրավական համակարգերի մերձեցման, իրավական նորմերի ներդաշնակեցման և փոխառության գործընթացները, դրանց դրական հնարավորությունները և այն ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ ազգային իրավական առանձնահատկությունների անտեսման դեպքում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև իրավական բարեփոխումների անհրաժեշտությունը, օրենսդրության արդիականացումը, իրավական ինստիտուտների արդյունավետության բարձրացումը, մարդու իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործումը և իրավական պետության սկզբունքների ամրապնդումը։ Պատմական զարգացման տեսանկյունից իրավական համակարգի փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրա շարունակականության և վերափոխման օրինաչափությունները, իսկ տեսական-իրավական մոտեցումը՝ գնահատելու ժամանակակից գլոբալ գործընթացների ազդեցությունը ազգային իրավակարգի վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ազգային իրավական համակարգի զարգացման հեռանկարների, գլոբալացման պայմաններում առաջացող իրավական մարտահրավերների և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիների բացահայտման համար և կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավունքի տեսությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Ղարաբաղյան հիմնախնդրի վերաբերյալ փաստաթղթերում և կարգավորման գործընթացում կիրառված քաղաքական փաստարկների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել կողմերի դիրքորոշումների ձևավորման տրամաբանությունը, դրանց հիմնավորման հիմնական մոտեցումները և բանակցային գործընթացում ունեցած նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հիմնախնդրի քաղաքական, իրավական, պատմական և անվտանգային մեկնաբանությունները, ինչպես նաև այն առանցքային դրույթները, որոնց միջոցով տարբեր կողմեր ներկայացրել և հիմնավորել են իրենց դիրքորոշումները։ Վերլուծության են ենթարկվում բանակցային գործընթացի տարբեր փուլերում ձևավորված փաստաթղթերը, հայտարարությունները, առաջարկությունները և այլ քաղաքական նյութեր՝ ուշադրություն դարձնելով ինքնորոշման, տարածքային ամբողջականության, անվտանգության, բնակչության իրավունքների, պատմական ժառանգության և միջազգային իրավունքի սկզբունքների շուրջ ձևավորված փաստարկներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են քաղաքական փաստարկները փոփոխվել գործընթացի տարբեր փուլերում՝ պայմանավորված տարածաշրջանային և միջազգային զարգացումներով, ուժերի հարաբերակցությամբ, ներքաղաքական իրողություններով և միջազգային միջնորդության առանձնահատկություններով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բանակցային հռետորաբանության և քաղաքական դիրքորոշումների փոխկապակցվածությունը, բացահայտելու փաստարկների հիմնական ուղղությունները և գնահատելու դրանց ազդեցությունը կարգավորման գործընթացի ընթացքի վրա։ Քննարկվում են նաև միջազգային կազմակերպությունների և միջնորդական ձևաչափերի դերակատարությունը, տարբեր նախաձեռնությունների և փաստաթղթերի նշանակությունը, ինչպես նաև հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ ձևավորված քաղաքական մոտեցումների ընդհանրություններն ու հակասությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Ղարաբաղյան հիմնախնդրի քաղաքական պատմության, բանակցային գործընթացի և միջազգային հարաբերությունների համատեքստում, քանի որ փաստաթղթերում ամրագրված փաստարկների համակարգված քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կողմերի դիրքորոշումների, բանակցային ռազմավարությունների և կարգավորման գործընթացի քաղաքական բովանդակության վերաբերյալ։

Աշխատությունը նվիրված է օտարերկրյա ներդրումների նշանակության ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տնտեսության զարգացման գործընթացում և դրանց ներգրավման ընթացքում առաջացող հիմնական խնդիրների վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է օտարերկրյա կապիտալի դերը տնտեսական աճի, արտադրական ներուժի ընդլայնման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման, տեխնոլոգիական առաջընթացի, կառավարման ժամանակակից մեթոդների ներդրման և տնտեսության մրցունակության բարձրացման գործում։ Քննարկվում են ներդրումների հնարավոր ուղղությունները, մասնավորապես՝ արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, էներգետիկայի, ենթակառուցվածքների, զբոսաշրջության և ծառայությունների ոլորտները, ինչպես նաև դրանց զարգացման ներուժը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ներդրումային միջավայրի ձևավորման վրա ազդող տնտեսական, իրավական, քաղաքական և ենթակառուցվածքային գործոններին։ Վերլուծվում են ներդրողների համար հնարավոր խոչընդոտները՝ շուկայի սահմանափակությունը, ֆինանսական և ենթակառուցվածքային ռիսկերը, իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները, տեղեկատվության պակասը, տնտեսական անկայունությունը և ներդրումների պաշտպանությանը վերաբերող խնդիրները։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է օտարերկրյա ներդրումների խթանման հնարավոր մեխանիզմներին՝ հարկային և ֆինանսական խթաններին, ներդրումային ծրագրերի պետական աջակցությանը, գործարար միջավայրի բարելավմանը, ենթակառուցվածքների զարգացմանը և միջազգային տնտեսական համագործակցության ընդլայնմանը։ Ներկայացվող վերլուծությունը նպատակ ունի բացահայտելու այն պայմաններն ու գործիքները, որոնց միջոցով հնարավոր կլիներ բարձրացնել տարածաշրջանի ներդրումային գրավչությունը և օտարերկրյա կապիտալն ուղղել տնտեսության երկարաժամկետ զարգացման առաջնահերթ ոլորտներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ներդրումային քաղաքականության, տարածաշրջանային տնտեսության և տնտեսական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության եկամուտների և ծախսերի տնտեսամաթեմատիկական գնահատմանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց ձևավորման, փոփոխության և փոխկապակցվածության հիմնական օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են բնակչության դրամական եկամուտների հիմնական աղբյուրները, այդ թվում՝ աշխատավարձերը, ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացվող եկամուտները, սոցիալական տրանսֆերտները, կենսաթոշակները և այլ ֆինանսական մուտքերը, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքն ու դինամիկան։ Զուգահեռաբար դիտարկվում են տնային տնտեսությունների ծախսերը՝ սննդամթերքի, ոչ պարենային ապրանքների, ծառայությունների, բնակարանային և կոմունալ վճարների, առողջապահության, կրթության և այլ անհրաժեշտությունների ուղղությամբ կատարվող հատկացումների համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում եկամուտների և ծախսերի միջև առկա հարաբերակցության, սպառման վարքագծի, խնայողությունների ձևավորման և բնակչության կենսամակարդակի վրա տնտեսական փոփոխությունների ազդեցության գնահատմանը։ Տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմամբ հնարավոր է ուսումնասիրել եկամուտների ու ծախսերի միջև կախվածությունները, կառուցել համապատասխան մոդելներ, գնահատել առանձին գործոնների ազդեցության չափը և կատարել կանխատեսումներ։ Վերլուծության ընթացքում կարող են կիրառվել վիճակագրական տվյալների մշակման, համեմատական վերլուծության, դինամիկ շարքերի, կոռելյացիոն և ռեգրեսիոն մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել հիմնավորված գնահատել բնակչության ֆինանսական վիճակի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի, զբաղվածության, աշխատավարձերի, սոցիալական քաղաքականության և այլ մակրոտնտեսական գործոնների ազդեցությանը տնային տնտեսությունների եկամուտների ու սպառողական ծախսերի վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բնակչության սոցիալ-տնտեսական վիճակի գնահատման, եկամուտների և ծախսերի հետագա փոփոխությունների կանխատեսման, սոցիալական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական կառավարման վերաբերյալ հիմնավորված որոշումների ընդունման համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայոց տեղանունների բառակազմական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով հայկական աշխարհագրական անունների կազմավորման հիմնական եղանակները, կառուցվածքային օրինաչափությունները և դրանցում դրսևորվող լեզվական գործընթացները։ Քննության են առնվում տեղանունների բաղադրիչները, դրանց փոխհարաբերությունները և այն բառակազմական միջոցները, որոնց միջոցով ձևավորվել են Հայաստանի և հայաբնակ տարբեր տարածքների բնակավայրերի, գետերի, լեռների, դաշտավայրերի և այլ աշխարհագրական օբյեկտների անվանումները։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում պարզ, ածանցավոր, բարդ և բարդածանցավոր կազմություններին, ինչպես նաև տեղանունների ձևավորման մեջ ածանցների, արմատների, բառերի միավորման և այլ լեզվական միջոցների կիրառությանը։ Առանձին կարևորություն է տրվում տեղանունների հիմքում ընկած բառապաշարին, որը կարող է արտացոլել բնաշխարհի առանձնահատկությունները, բնակչության զբաղմունքը, պատմական իրադարձությունները, անձնանունները, ցեղանունները, հասարակական հարաբերությունները, մշակութային արժեքներն ու ավանդույթները։ Տեղանունների բառակազմական քննությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հասկանալու դրանց լեզվական կառուցվածքը, այլև վեր հանելու հայոց լեզվի պատմական զարգացման տարբեր փուլերի հետքերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի բառապաշարի, պատմական լեզվաբանության և տեղանունագիտության ուսումնասիրության համար, քանի որ աշխարհագրական անունները հաճախ պահպանել են հին բառեր, լեզվական ձևեր և անվանակազմական կաղապարներ, որոնք այլ ոլորտներում կարող են այլևս չգործածվել։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բանասերներին, պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին և հայոց լեզվի պատմական զարգացման ու հայկական տեղանունների ծագման նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի մարզում խաղողագործության զարգացմանը, դրա առկա վիճակի գնահատմանը, զարգացման հնարավորությունների բացահայտմանը և ոլորտի առաջընթացը սահմանափակող հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են մարզի բնական, կլիմայական և հողային պայմանները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն խաղողի մշակության, սորտերի ընտրության, այգիների տեղաբաշխման և արտադրողականության ձևավորման համար։ Քննարկվում են խաղողի այգիների կառուցվածքը, արտադրության ծավալները, տնտեսությունների գործունեության առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների կիրառման մակարդակը և արտադրանքի իրացման հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոլորտի վրա ազդող տնտեսական և կազմակերպական գործոններին՝ արտադրական ծախսերին, աշխատուժի հասանելիությանը, տեխնիկական հագեցվածությանը, ոռոգման հնարավորություններին, ֆինանսական միջոցների հասանելիությանը, շուկաների հասանելիությանը և գյուղացիական տնտեսությունների համագործակցության մակարդակին։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են նաև խաղողագործության արդյունավետության բարձրացման ուղիները՝ նոր և ավելի արդյունավետ այգիների հիմնադրում, ժամանակակից ագրոտեխնիկական մեթոդների ներդրում, բարձրարժեք և պահանջված սորտերի կիրառություն, բերքատվության ու արտադրանքի որակի բարելավում, վնասատուների և հիվանդությունների դեմ արդյունավետ պայքար, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների առավել рационալ օգտագործում։ Կարևորվում է խաղողագործության կապը վերամշակող արդյունաբերության հետ, քանի որ խաղողի արտադրության ընդլայնումը կարող է նպաստել գինեգործության և այլ վերամշակող ուղղությունների զարգացմանը, ավելացնել գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացված արժեքը և ստեղծել նոր տնտեսական հնարավորություններ մարզի բնակչության համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել Արագածոտնի մարզի գյուղատնտեսական ներուժի գնահատման, խաղողագործության զարգացման ռազմավարությունների մշակման և ոլորտում առկա խնդիրների լուծման արդյունավետ մեխանիզմների որոնման համար՝ միաժամանակ ընդգծելով պետական աջակցության, ներդրումների, գիտական և խորհրդատվական ծառայությունների, ենթակառուցվածքների բարելավման և շուկայական արդյունավետ քաղաքականության նշանակությունը։

Այս հրատարակությունը մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին, մշակույթի և արվեստի մասնագետներին, դասախոսներին, ուսանողներին և գրադարանների աշխատակիցներին տեղեկություն տրամադրել համապատասխան ոլորտներում առկա նոր հրատարակությունների մասին։ Այն ոչ թե առանձին մշակութաբանական կամ արվեստագիտական թեմայի ուսումնասիրություն է, այլ տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանք, որտեղ տարբեր աղբյուրների մասին տեղեկությունները դասակարգվում և ներկայացվում են որոնումն ու հետագա օգտագործումը հեշտացնելու նպատակով։ Ցանկում կարող են ընդգրկվել մշակույթի, մշակութային շինարարության, մշակութալուսավորչական գործունեության, թանգարանագիտության, պատմության և մշակութային հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ հրատարակություններ։ Նյութերի ընդգրկման շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի ոլորտներում կատարվող գիտական ու մասնագիտական ուսումնասիրություններին, նոր հրատարակությունների առաջացմանը և թեմատիկ ուղղությունների զարգացմանը։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված ներկայացումը կարևոր է հատկապես այն հետազոտողների համար, ովքեր անհրաժեշտ գրականություն են փնտրում որևէ մշակութաբանական, արվեստագիտական, գրականագիտական կամ գրադարանագիտական թեմայի շուրջ։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես սկզբնական կողմնորոշիչ աղբյուր՝ գիտական աշխատանքների, կուրսային և ավարտական աշխատանքների, հոդվածների ու այլ հետազոտությունների համար գրականության ընտրության ժամանակ։ Նման տեղեկատուների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք ոչ միայն տեղեկություն են փոխանցում առանձին գրքերի և հոդվածների մասին, այլև որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական տեղեկատվական միջավայրի պատկեր են ստեղծում։ Մատենագիտական նյութերի թեմատիկ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս արագ բացահայտել համապատասխան ոլորտի գրականության շրջանակը և ուսումնասիրել դրա զարգացման ուղղությունները։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև գրադարանային-տեղեկատու աշխատանքի տեսանկյունից, քանի որ նպաստում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տեղեկատվության կազմակերպմանը, տարածմանը և հետազոտական շրջանառության մեջ ներգրավմանը։ Ընդհանուր առմամբ, այն կարևոր աղբյուր է մշակույթի և արվեստի պատմության, գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական մշակույթի և հարակից բնագավառների վերաբերյալ մատենագիտական որոնումների համար և հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով կողմնորոշվել համապատասխան գրականության մեջ։

Այս աշխատությունը նվիրված է միկրոջրիմուռների և ցիանոբակտերիաների կենսաբազմազանության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև Parachlorella kessleri միկրոջրիմուռի կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատմանը։ Հետազոտության առաջին ուղղությունը վերաբերում է ջրային էկոհամակարգերում տարածված միկրոջրիմուռների և ցիանոբակտերիաների տեսակային բազմազանության, տարածման առանձնահատկությունների և էկոլոգիական նշանակության բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարբեր ջրային միջավայրերից հավաքված նմուշները, դրանց տեսակային կազմը, կենսաբանական առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի պայմանների ազդեցությունը միկրոօրգանիզմների տարածման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, ինչպիսիք են ջրի ջերմաստիճանը, լուսավորությունը, սննդանյութերի պարունակությունը, թթվայնությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներ, որոնք կարող են պայմանավորել միկրոջրիմուռների և ցիանոբակտերիաների աճն ու բազմազանությունը։ Աշխատանքի երկրորդ կարևոր ուղղությունը Parachlorella kessleri տեսակի կենսաբանական և կենսատեխնոլոգիական հատկությունների ուսումնասիրությունն է։ Այս միկրոջրիմուռը կարող է դիտարկվել որպես արժեքավոր կենսաբանական հումք՝ շնորհիվ իր կենսազանգվածում սպիտակուցների, լիպիդների, ածխաջրերի, պիգմենտների և այլ կենսաակտիվ միացությունների կուտակման հնարավորության։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել դրա աճի արագությունը, կենսազանգվածի արտադրողականությունը, տարբեր աճեցման պայմանների նկատմամբ արձագանքը և կենսաքիմիական կազմը։ Կարևոր ուղղություն է նաև այն պայմանների բացահայտումը, որոնք նպաստում են առավել բարձր կենսազանգվածի կամ նպատակային արժեքավոր նյութերի ստացմանը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այս միկրոջրիմուռի հնարավոր կիրառությունները սննդի և կերերի արտադրության, կենսաակտիվ նյութերի ստացման, կենսավառելիքի, ջրերի կենսաբանական մաքրման և այլ կենսատեխնոլոգիական ուղղություններում։ Միկրոջրիմուռների կենսաբազմազանության ուսումնասիրությունը միաժամանակ կարևոր է էկոհամակարգերի վիճակի գնահատման և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից, քանի որ այս օրգանիզմները կարևոր դեր ունեն ջրային միջավայրերի նյութափոխանակության, թթվածնարտադրության և սննդային շղթաների պահպանման գործընթացներում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համադրել էկոլոգիական և կիրառական կենսաբանական մոտեցումները՝ մի կողմից բացահայտելով միկրոջրիմուռների ու ցիանոբակտերիաների բազմազանությունը, իսկ մյուս կողմից գնահատելով ընտրված տեսակի՝ կենսատեխնոլոգիական արտադրություններում կիրառվելու հեռանկարները։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ տեղական միկրոջրիմուռային ռեսուրսների հետագա ուսումնասիրության, արժեքավոր կենսանյութերի ստացման տեխնոլոգիաների զարգացման և կայուն կենսատեխնոլոգիական գործընթացների մշակման համար։