Քաղաքացիական պաշտպանություն և անվտանգությունն արտակարգ իրավիճակներում

Այլ առարկաներ

Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու– թիվ 4 (20)-ը բազմաբնույթ գիտական հոդվածների պարբերական ժողովածու է, որը միավորում է տարբեր հետազոտողների աշխատանքներ՝ հիմնականում հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության, մշակութաբանության և հարակից հասարակական գիտությունների շրջանակում, աշխատությունում ներկայացված հոդվածները անդրադառնում են ինչպես տեսական խնդիրների, այնպես էլ կոնկրետ աղբյուրագիտական ու վերլուծական ուսումնասիրությունների՝ ընդգծելով հայ ժողովրդի պատմական փորձի, մշակութային ժառանգության և լեզվական զարգացումների տարբեր շերտերը, ժողովածուն ունի ակադեմիական բնույթ և ծառայում է որպես գիտական քննարկումների հարթակ, որտեղ համադրվում են տարբեր մեթոդաբանական մոտեցումներ և հետազոտական արդյունքներ, միաժամանակ ընդգծվում է արդի հայագիտության զարգացման ուղղությունները և նոր ուսումնասիրությունների կարևորությունը, աշխատությունը նպաստում է գիտական գիտելիքի տարածմանը և ոլորտային մասնագետների միջև մասնագիտական հաղորդակցությանը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է բանասիրական ֆակուլտետներում ռուսաց լեզվի մասնագիտական կողմնորոշմամբ ուսուցման տեսական հիմքերի մշակմանը՝ լեզվական նյութի զուգադրական-տիպաբանական վերլուծության կիրառմամբ։ Հետազոտության առանցքում այն գաղափարն է, որ ապագա բանասերների համար ռուսաց լեզվի ուսուցումը պետք է կառուցվի ոչ միայն ընդհանուր լեզվական գիտելիքների փոխանցման, այլև նրանց մասնագիտական գործունեությանն անհրաժեշտ լեզվաբանական կարողությունների ձևավորման վրա։ Զուգադրական-տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբեր լեզուների կառուցվածքային, քերականական, բառապաշարային և իմաստային առանձնահատկությունները համադրել՝ բացահայտելով դրանց նմանություններն ու տարբերությունները և այդ տվյալները նպատակային օգտագործելով ուսուցման գործընթացում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այն լեզվական երևույթները, որոնք առավել կարևոր են բանասիրական կրթություն ստացող ուսանողների համար՝ հնչյունաբանությունից և բառագիտությունից մինչև ձևաբանություն, շարահյուսություն, ոճաբանություն և տեքստի կառուցվածք։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի լեզվական միավորների ընտրությանը, որոնք կարող են դժվարություններ առաջացնել տարբեր մայրենի լեզուներով խոսող ուսանողների համար։ Այդ դժվարությունների բացահայտումը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել հնարավոր սխալները և մշակել դրանց հաղթահարմանն ուղղված ուսումնական առաջադրանքներ ու մեթոդական միջոցներ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է մասնագիտական կողմնորոշվածության սկզբունքը, որի համաձայն՝ ուսուցման բովանդակությունը պետք է կապվի ուսանողների ապագա մասնագիտական գործունեության հետ։ Բանասիրական ֆակուլտետների ուսանողների համար դա ենթադրում է ոչ միայն ռուսերենով հաղորդակցվելու կարողություն, այլև լեզվական երևույթները գիտականորեն վերլուծելու, լեզվաբանական տերմինաբանությունից օգտվելու, մասնագիտական տեքստեր հասկանալու, մեկնաբանելու և կազմելու կարողությունների զարգացում։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել նաև ուսուցման նպատակների, բովանդակության, մեթոդների և միջոցների փոխկապակցվածությունը։ Զուգադրական-տիպաբանական վերլուծության արդյունքները կարող են ծառայել որպես ուսումնական նյութի ընտրության և համակարգման հիմք՝ ապահովելով լեզվական երևույթների աստիճանական և տրամաբանական յուրացումը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև լեզվական գիտելիքի և խոսքային հմտությունների փոխհարաբերությանը՝ ընդգծելով, որ մասնագիտական լեզվական պատրաստվածությունը պետք է ներառի ինչպես տեսական գիտելիքներ, այնպես էլ դրանց գործնական կիրառման կարողություն։ Կարևոր նշանակություն ունի մասնագիտական տեքստերի օգտագործումը, քանի որ դրանք ուսանողներին ծանոթացնում են իրական գիտական և կրթական հաղորդակցության լեզվին, զարգացնում մասնագիտական ընթերցանության, վերլուծության և գրավոր խոսքի հմտությունները։ Զուգադրական մոտեցումը հատկապես արդյունավետ է բազմալեզու կրթական միջավայրում, քանի որ այն թույլ է տալիս հաշվի առնել սովորողների մայրենի լեզվի ազդեցությունը ռուսերենի յուրացման գործընթացում։ Միջլեզվային տարբերությունների համակարգված վերլուծությունը կարող է նպաստել միջլեզվային միջամտության բացասական դրսևորումների նվազեցմանը և ուսուցման անհատականացմանը։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է մասնագիտական լեզվական կրթության և զուգադրական լեզվաբանության սկզբունքների համադրմամբ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել բանասիրական ֆակուլտետներում ռուսաց լեզվի դասընթացների ծրագրավորման, դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների կազմման, լեզվական առաջադրանքների մշակման և ուսուցման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Դրանք կարող են օգտակար լինել նաև ռուսաց լեզվի՝ որպես օտար կամ երկրորդ լեզվի դասավանդման մեթոդիկայով զբաղվող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հիմնավորում է ռուսաց լեզվի մասնագիտական կողմնորոշված ուսուցման այնպիսի մոդելի անհրաժեշտությունը, որը համադրում է զուգադրական-տիպաբանական լեզվաբանական վերլուծությունը, մասնագիտական հաղորդակցության պահանջները և ուսանողի լեզվական ու վերլուծական կարողությունների համակարգված զարգացումը։

Տնտեսագիտություն

ՀՀ համայնքների զարգացման անհամաչափությունը արտահայտվում է երկրի տարբեր բնակավայրերի միջև սոցիալ-տնտեսական զարգացման մակարդակների զգալի տարբերություններով, որոնք պայմանավորված են պատմական, աշխարհագրական, ենթակառուցվածքային և ժողովրդագրական գործոններով։ Մայրաքաղաք Երևանի և մի շարք խոշոր քաղաքների արագ զարգացումը հակադրվում է գյուղական և սահմանամերձ համայնքների համեմատաբար դանդաղ տնտեսական աճին, սահմանափակ ներդրումային հնարավորություններին, աշխատատեղերի պակասին և ծառայությունների անհավասար հասանելիությանը։ Այս անհամաչափությունը խորանում է նաև միգրացիոն գործընթացների հետևանքով, երբ երիտասարդ և աշխատունակ բնակչությունը տեղափոխվում է քաղաքներ կամ արտերկիր՝ թողնելով որոշ համայնքներ բնակչության ծերացման և տնտեսական ակտիվության նվազման վիճակում։ Խնդրի լուծման ուղիների շարքում առանձնանում են տարածաշրջանային հավասարակշռված զարգացման պետական քաղաքականությունը, ենթակառուցվածքների բարելավումը՝ ճանապարհներ, ջրամատակարարում, էներգետիկ համակարգեր և թվային կապ, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների կարողությունների ուժեղացումը։ Կարևոր ուղղություն է նաև փոքր և միջին բիզնեսի խրախուսումը համայնքներում՝ հարկային արտոնությունների, վարկային ծրագրերի և ներդրումային խթանների միջոցով, ինչը կարող է նպաստել աշխատատեղերի ստեղծմանը և տնտեսական ակտիվության բարձրացմանը։ Բացի այդ, կրթական և առողջապահական ծառայությունների հասանելիության հավասարեցումը, ինչպես նաև գյուղատնտեսության արդիականացումը և տուրիզմի զարգացումը կարող են դառնալ կայուն զարգացման կարևոր գործոններ։ Ընդհանուր առմամբ, համայնքների զարգացման անհամաչափության հաղթահարումը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ պետական, մասնավոր և համայնքային մակարդակներում համակարգված քաղաքականության իրականացմամբ, որի նպատակն է ապահովել երկրի բոլոր տարածաշրջանների հավասար և կայուն զարգացումը։

Lեզվաբանություն

Курс французского языка. Том 1 աշխատությունը ֆրանսերեն լեզվի սկսնակ մակարդակի ուսումնական ձեռնարկի առաջին հատորն է, որը նպատակ ունի ձևավորել լեզվի հիմնական հաղորդակցական և քերականական հմտությունները՝ սկսած այբուբենի, արտասանության և ընթերցանության սկզբունքներից մինչև պարզ նախադասությունների կառուցում և առօրյա բառապաշարի յուրացում, այն ներկայացնում է ֆրանսերենի հիմնական քերականական կառուցվածքները՝ գոյականների սեռ և թիվ, բայերի հիմնական խոնարհումները, դերանունների և նախդիրների կիրառությունը, գիրքը կառուցված է թեմատիկ դասերի, երկխոսությունների և աստիճանաբար բարդացող վարժությունների համակարգով, որոնք օգնում են զարգացնել խոսելու, լսելու, կարդալու և գրելու հմտությունները, միաժամանակ այն ուղղված է իրական հաղորդակցական իրավիճակներում լեզվի կիրառմանը՝ ճանապարհորդություն, առօրյա կյանք և սոցիալական շփումներ, դարձնելով այն արդյունավետ մեկնարկային դասընթաց ֆրանսերեն լեզվի ուսումնասիրության համար։

Մաթեմատիկա

Այս թեման վերաբերում է ռելյատիվիստական արագացվող լիցքավորված մասնիկների կողմից ստեղծվող էլեկտրամագնիսական դաշտերի տարածաժամանակային կառուցվածքների ուսումնասիրությանը, որտեղ դիտարկվում են դաշտերի ձևավորումը, տարածումը և էվոլյուցիան բարձր էներգիաների և մեծ արագությունների պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում են Մաքսվելի հավասարումների լուծումները շարժվող լիցքերի համար, հատկապես այն դեպքերում, երբ մասնիկների արագությունները մոտենում են լույսի արագությանը, ինչի հետևանքով դաշտերի բաշխումը դառնում է խիստ անիզոտրոպ և ժամանակային առումով ոչ ստացիոնար։ Այս պայմաններում առաջանում են բնորոշ երևույթներ՝ Լիենար-Վիհերտի պոտենցիալներ, ռելյատիվիստական ճառագայթում (bremsstrahlung), ինչպես նաև դաշտերի սեղմում շարժման ուղղությանը ուղղահայաց հարթությունում, ինչը հանգեցնում է էներգիայի և իմպուլսի խտության վերափոխման բարդ կառուցվածքների։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է արագացումների դերը ճառագայթման ինտենսիվության և սպեկտրի ձևավորման մեջ, ինչպես նաև ժամանակային կոհերենտության և փուլային կառուցվածքի փոփոխությունները։ Այս թեման կարևոր է մասնիկների արագացուցիչների ֆիզիկայում, սինքրոտրոնային ճառագայթման աղբյուրների նախագծման մեջ և աստղաֆիզիկական երևույթների՝ օրինակ՝ պուլսարների և ռելյատիվիստական ջետերի մոդելավորման համար, որտեղ նման դաշտային կառուցվածքները վճռորոշ դեր են խաղում դիտվող ճառագայթման բնութագրերի ձևավորման մեջ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսություն ունեցող երկրներում տնտեսական և հասարակական ինստիտուտների ձևավորման, զարգացման ու արդյունավետ գործունեության տեսական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության փորձի համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում կենտրոնացված տնտեսական համակարգից շուկայական հարաբերությունների անցման ընթացքում ձևավորվող ինստիտուցիոնալ փոփոխություններն են, դրանց հաջորդականությունը, փոխկապակցվածությունը և ազդեցությունը սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Ինստիտուցիոնալ համակարգը դիտարկվում է որպես պաշտոնական և ոչ պաշտոնական կանոնների, կազմակերպությունների, իրավական նորմերի, տնտեսական վարքագծի ձևերի և դրանց կիրառումն ապահովող մեխանիզմների ամբողջություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սեփականության հարաբերությունների վերափոխմանը, մասնավոր հատվածի ձևավորմանը, մրցակցային միջավայրի զարգացմանը, պայմանագրային հարաբերությունների կայացմանը և շուկայական ենթակառուցվածքների ստեղծմանը։ Քննվում է պետության դերը ինստիտուցիոնալ վերափոխումների իրականացման գործընթացում՝ դիտարկելով օրենսդրական դաշտի, պետական կառավարման, տնտեսական կարգավորման և իրավական նորմերի կիրառման նշանակությունը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ նոր օրենքների և կազմակերպական կառուցվածքների ձևավորումը ինքնին բավարար չէ արդյունավետ ինստիտուցիոնալ միջավայրի կայացման համար, քանի որ դրանց գործունեությունը կապված է նաև հասարակության մեջ ձևավորված վարքագծային նորմերի, վստահության, տնտեսական մշակույթի և նախկին համակարգից ժառանգված հարաբերությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են անցումային փուլում առաջացող ինստիտուցիոնալ հակասությունները, երբ նոր ձևավորվող շուկայական մեխանիզմները միաժամանակ գործում են նախկին տնտեսական համակարգից պահպանված հարաբերությունների ու գործելակերպերի հետ։ Ուսումնասիրվում են գործարար միջավայրի, ֆինանսական համակարգի, աշխատանքի շուկայի, սեփականության իրավունքի պաշտպանության և տնտեսական գործարքների կազմակերպման հետ կապված ինստիտուցիոնալ խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ինստիտուտների որակի և տնտեսական աճի, ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության ու մրցունակության միջև կապերի տեսական վերլուծությանը։ Հայաստանի օրինակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հետխորհրդային վերափոխումների առանձնահատկությունները և գնահատելու, թե տնտեսական բարեփոխումների տարբեր ուղղություններն ինչպես են փոխկապակցվում ինստիտուցիոնալ միջավայրի ձևավորման հետ։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է բարեփոխումների հաջորդականության և փոխհամաձայնեցվածության խնդրին՝ ընդգծելով, որ առանձին ոլորտներում իրականացվող փոփոխությունների արդյունավետությունը կախված է ընդհանուր ինստիտուցիոնալ համակարգի զարգացածությունից։ Հետազոտությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է անցումային տնտեսությունների զարգացման օրինաչափությունների ըմբռնմանը և ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության տեսանկյունից ներկայացնում շուկայական համակարգի կայացման տնտեսական, իրավական ու կազմակերպական բաղադրիչների փոխազդեցությունը։