Խաչիկյան, Գագիկ Վահեի

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Արփիար Արփիարյանի գիտական, գրականագիտական և հասարակական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ նրան ներկայացնելով միաժամանակ որպես պատմաբան, գրականության քննադատ և ազգային-հասարակական մտքի կարևոր ներկայացուցիչ։ Գրքում վերլուծվում են նրա պատմագիտական և գրաքննադատական աշխատությունները, դրանց մեթոդաբանական առանձնահատկությունները, թեմատիկ ընդգրկումը և նշանակությունը հայ մշակութային ու մտավոր կյանքի զարգացման համատեքստում։ Հեղինակը անդրադառնում է Արփիարյանի պատմական մտածողության ձևավորմանը, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակներին և անցյալի ուսումնասիրության նկատմամբ նրա մոտեցումներին՝ ընդգծելով պատմության և ազգային ինքնագիտակցության փոխկապակցվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նրա գրաքննադատական հայացքներին, գրական ստեղծագործությունների գնահատման սկզբունքներին և հայ գրականության զարգացման ընթացքի վերաբերյալ դիտարկումներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա գաղափարական և գրականագիտական հայացքները, ինչպես նաև ժամանակի հասարակական, քաղաքական և մշակութային իրադարձությունների ազդեցությունը նրա գործունեության վրա։ Գրքում բացահայտվում են նաև նրա քննադատական ժառանգության այն առանձնահատկությունները, որոնք կապված են գրականության հասարակական դերի, ազգային խնդիրների, գրողի պատասխանատվության և գեղարվեստական արժեքի գնահատման հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Արփիարյանի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին պատմագիտական կամ գրականագիտական ուսումնասիրությունների ամբողջություն, այլև որպես ժամանակաշրջանի հայ մտավոր կյանքի կարևոր արտահայտություն։ Հեղինակը համադրում է պատմագիտական և գրականագիտական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմության ընկալումն ու գրականության քննադատությունը փոխլրացնում միմյանց և արտացոլում տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային ու հասարակական մտահոգությունները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության և պատմագրության մասնագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են հայ մտավորականության պատմությամբ և Արփիարյանի թողած գրականագիտական ու պատմագիտական ժառանգությամբ։