Խառատյան, Գերաս Արմենի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներդրողների կողմից կապիտալի շուկաներում ներդրումային պորտֆելների ձևավորման և արդյունավետ կառավարման տեսական, մեթոդական ու կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ներդրումային որոշումների ընդունման, տարբեր ֆինանսական գործիքների ընտրության, եկամտաբերության և ռիսկի հարաբերակցության գնահատման, ինչպես նաև ներդրումային միջոցների արդյունավետ բաշխման մեխանիզմների վրա։ Քննության են առնվում բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի և այլ արժեթղթերի ներդրումային առանձնահատկությունները՝ դրանց եկամտաբերության, իրացվելիության, ռիսկայնության և շուկայական արժեքի փոփոխությունների տեսանկյունից։ Պորտֆելի ձևավորումը դիտարկվում է որպես բազմափուլ գործընթաց, որը ներառում է ներդրողի նպատակների և ռիսկի նկատմամբ վերաբերմունքի որոշումը, ֆինանսական գործիքների ուսումնասիրությունը, ակտիվների ընտրությունը և դրանց միջև ներդրումային միջոցների համապատասխան բաշխումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դիվերսիֆիկացման սկզբունքին, որի կիրառումը հնարավորություն է տալիս տարբեր ակտիվների համակցման միջոցով նվազեցնել պորտֆելի ընդհանուր ռիսկը և սահմանված պայմաններում ապահովել եկամտաբերության առավել ընդունելի մակարդակ։ Քննության են առնվում պորտֆելային ներդրումների ժամանակակից տեսության հիմնական մոտեցումները, ռիսկի և սպասվող եկամտաբերության գնահատման մեթոդները, ակտիվների միջև փոխկախվածության նշանակությունը և օպտիմալ պորտֆելի ընտրության սկզբունքները։ Կարևորվում է համակարգային և ոչ համակարգային ռիսկերի տարբերակումը, ինչպես նաև այն գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են ազդել արժեթղթերի գների և ներդրումների վերջնական արդյունքների վրա։ Վերլուծվում են տոկոսադրույքների, գնաճի, փոխարժեքների, տնտեսական աճի, դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականության փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները ներդրումային որոշումների և կապիտալի շուկայի վարքագծի վրա։ Պորտֆելի կառավարումը ներկայացվում է որպես շարունակական գործընթաց, որի ընթացքում անհրաժեշտ է վերահսկել ընտրված ակտիվների արդյունավետությունը, գնահատել շուկայական պայմանների փոփոխությունները և անհրաժեշտության դեպքում իրականացնել պորտֆելի կառուցվածքի վերանայում ու վերաբալանսավորում։ Դիտարկվում են ակտիվ և պասիվ կառավարման ռազմավարությունների առանձնահատկությունները, դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները տարբեր շուկայական պայմաններում։ Առանձին նշանակություն է տրվում ներդրումային տեղեկատվության որակին, ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծությանը և արժեթղթեր թողարկող կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի գնահատմանը։ Կարևորվում են նաև կապիտալի շուկայի ենթակառուցվածքների, կարգավորման համակարգի, ներդրողների իրավունքների պաշտպանության և տեղեկատվության թափանցիկության դերը ներդրումային միջավայրի զարգացման գործում։ Հայաստանի պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տեղական ներդրողների գործունեության առանձնահատկությունները, ֆինանսական գործիքների հասանելիության, շուկայի խորության, իրացվելիության և ներդրումային մշակույթի հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային կապիտալի շուկաներում ներդրումների հնարավորություններին, որոնք կարող են ընդլայնել ակտիվների ընտրության շրջանակը և նպաստել աշխարհագրական ու արժութային դիվերսիֆիկացմանը։ Միաժամանակ կարևորվում է միջազգային ներդրումներին բնորոշ լրացուցիչ ռիսկերի՝ արժութային տատանումների, արտաքին տնտեսական փոփոխությունների և տարբեր շուկաների կարգավորման առանձնահատկությունների հաշվառումը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է ներդրումային պորտֆելի ձևավորման և կառավարման մեթոդների կատարելագործման, ներդրումային որոշումների հիմնավորվածության բարձրացման և ռիսկերի առավել արդյունավետ վերահսկման հետ։ Ներկայացվող մոտեցումները կարող են նպաստել ինչպես անհատական, այնպես էլ ինստիտուցիոնալ ներդրողների ֆինանսական ռեսուրսների ավելի արդյունավետ կառավարմանը և Հայաստանի կապիտալի շուկայի զարգացման հնարավորությունների գնահատմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական վերլուծաբանների, ներդրումային կառավարիչների, տնտեսագետների, կապիտալի շուկայի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ֆինանսների ոլորտի ուսանողների համար։