Քոչարյան, Ռոմիկ Խասիբեկի

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է ճշմարտության գոյաբանական կարգավիճակի և դրա ճանաչման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը Հանս-Գեորգ Գադամերի փիլիսոփայական հերմենևտիկայի շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես է ճշմարտությունը բացահայտվում հասկացման, մեկնաբանության և լեզվական հաղորդակցության գործընթացներում, և ինչ հարաբերություն ունի այն գիտական մեթոդով ստացվող գիտելիքի հետ։ Քննվում է այն հիմնադրույթը, ըստ որի մարդկային ճանաչողությունը չի սահմանափակվում միայն մեթոդաբանական կանոններով ստուգվող գիտելիքով, քանի որ արվեստի, պատմության, լեզվի և մշակութային փորձի ոլորտներում մարդը կարող է հանդիպել այնպիսի իմաստների, որոնք չեն ենթարկվում բնական գիտություններին բնորոշ ապացուցման եղանակներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հասկացման պատմական պայմանավորվածությանը․ մեկնաբանող սուբյեկտը երբեք ամբողջությամբ դուրս չէ իր ժամանակաշրջանից, մշակույթից և լեզվական միջավայրից, ուստի ցանկացած ըմբռնում ձևավորվում է նախնական պատկերացումների և պատմական փորձի ազդեցությամբ։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում է «նախապաշարման» գաղափարի վերաիմաստավորումը, երբ այն դիտարկվում է ոչ միայն որպես ճանաչողությունը խանգարող գործոն, այլև որպես հասկացման հնարավոր նախապայման։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում «հորիզոնների միաձուլման» գաղափարը, որով նկարագրվում է մեկնաբանողի և մեկնաբանվող տեքստի, ավանդույթի կամ պատմական երևույթի միջև երկխոսական փոխհարաբերությունը։ Ճշմարտությունն այս մոտեցմամբ ներկայանում է ոչ թե որպես պատրաստի բովանդակության մեխանիկական վերարտադրում, այլ որպես հասկացման ընթացքում բացահայտվող իմաստային իրադարձություն։ Քննվում է նաև հերմենևտիկական շրջանի նշանակությունը, որի համաձայն ամբողջի ըմբռնումը կապված է նրա մասերի մեկնաբանության հետ, իսկ առանձին մասերի իմաստը բացահայտվում է ամբողջի համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում լեզվին՝ որպես հասկացման հիմնարար միջավայրի, որտեղ ձևավորվում և արտահայտվում է մարդու հարաբերությունը աշխարհի, պատմության և մյուս մարդկանց հետ։ Վերլուծվում են նաև արվեստի փորձը և ավանդույթի դերը՝ ցույց տալու համար, որ ճշմարտության փորձառությունը կարող է ունենալ ոչ միայն գիտական, այլև պատմական, գեղագիտական և լեզվական ձևեր։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ ներկայացնում է ճշմարտության խնդիրը որպես գոյաբանական և հերմենևտիկական հարց՝ բացահայտելով հասկացման պատմականությունը, լեզվականությունը և երկխոսական բնույթը, ինչպես նաև մեկնաբանության նշանակությունը մարդու աշխարհընկալման և ինքնաճանաչման գործընթացներում։