Լևոնյան, Հրանտ Ժիրայրի

Տեխնոլոգիա

Գիտատեխնիկական և տեղեկատվահաղորդակցական բնույթի աշխատությունը նվիրված է ինտեգրված հեռահաղորդակցական ցանցերի կառավարման միջոցների հետազոտման և մշակման հիմնախնդիրներին՝ ձայնային տեղեկատվության փոխանցման ընթացքում սպասարկման անհրաժեշտ որակի ապահովման նպատակով։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է տարբեր տեխնոլոգիաների և հաղորդակցական ենթակառուցվածքների միավորմամբ ձևավորվող ցանցերի աշխատանքի կազմակերպման, տեղեկատվական հոսքերի կառավարման, հաղորդման ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և ձայնային կապի հուսալիության բարձրացման հետ։ Ժամանակակից հեռահաղորդակցական համակարգերում ձայնային տեղեկատվության փոխանցումը կարևոր տեղ է զբաղեցնում, քանի որ այն կիրառվում է հեռախոսակապի, ինտերնետային հեռախոսակապի, կորպորատիվ հաղորդակցությունների, բազմամեդիա ծառայությունների և իրական ժամանակում գործող տեղեկատվական համակարգերի շրջանակներում։ Տարբեր հաղորդակցական ծառայությունների միավորումը ընդհանուր ցանցային ենթակառուցվածքում առաջացնում է տեխնիկական և կազմակերպական նոր պահանջներ, որոնք կապված են տեղեկատվության փոխանցման արագության, ցանցային ծանրաբեռնվածության, ծառայությունների առաջնահերթության և հաղորդակցության անընդհատության ապահովման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ինտեգրված ցանցերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կառավարման սկզբունքները, հաղորդակցական հանգույցների փոխգործակցությունը և տարբեր տեսակի տեղեկատվական հոսքերի համատեղ փոխանցման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի սպասարկման որակի ապահովման մեխանիզմները, որոնք հեռահաղորդակցական համակարգերում հայտնի են QoS՝ Quality of Service հասկացությամբ։ Դրանք ներառում են ցանցային ռեսուրսների կառավարման, տվյալների հոսքերի դասակարգման, առաջնահերթությունների սահմանման, թողունակության բաշխման և հաղորդման ընթացքում առաջացող ուշացումների սահմանափակման միջոցները։ Ձայնային տեղեկատվության փոխանցման առանձնահատկությունը պայմանավորված է դրա իրական ժամանակային բնույթով, քանի որ հաղորդակցության ընթացքում նույնիսկ համեմատաբար փոքր ուշացումները կամ փաթեթների անկանոն ժամանումը կարող են բացասաբար ազդել խոսքի ընկալելիության և հաղորդակցության բնական ընթացքի վրա։ Այս համատեքստում կարևոր նշանակություն ունեն տվյալների փոխանցման ուշացման, ուշացման տատանումների, փաթեթների կորստի և ցանցի հասանելիության ցուցանիշների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ձայնային տեղեկատվության որակի վրա ազդող տեխնիկական գործոնների վերլուծությունը, մասնավորապես՝ ցանցային ծանրաբեռնվածության փոփոխությունները, երթուղիչների և կոմուտատորների աշխատանքի առանձնահատկությունները, փոխանցման միջավայրի սահմանափակումները և հաղորդակցական արձանագրությունների փոխազդեցությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել տվյալների փաթեթների հերթերի կառավարման, առաջնահերթ սպասարկման, երթուղայնացման և ցանցային ռեսուրսների ամրագրման մեխանիզմները, որոնք հնարավորություն են տալիս բարելավելու ձայնային հոսքերի սպասարկման պայմանները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում ցանցային ծանրաբեռնվածության վերահսկման և կանխատեսման մեթոդները, քանի որ հաղորդակցական ծառայությունների որակը մեծապես կախված է առկա թողունակության և միաժամանակ փոխանցվող տեղեկատվության ծավալների համապատասխանությունից։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև ձայնային տեղեկատվության թվային մշակման և փաթեթային փոխանցման առանձնահատկություններին, խոսքի կոդավորման ու սեղմման մեթոդներին, ինչպես նաև հաղորդակցական համակարգերում օգտագործվող արձանագրությունների արդյունավետությանը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ինտերնետային հեռախոսակապի տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությունը, որոնցում ձայնային ազդանշանները փոխակերպվում են թվային տվյալների և փոխանցվում փաթեթային ցանցերով։ Նման համակարգերում սպասարկման որակի ապահովումը պահանջում է հաղորդման ժամանակային բնութագրերի վերահսկում, փաթեթների ընդունման և վերադասավորման արդյունավետ կազմակերպում, ինչպես նաև ցանցային խափանումների ազդեցության նվազեցում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ինտեգրված ցանցերի կառավարման ճարտարապետության ուսումնասիրությունը՝ ներառելով կենտրոնացված և բաշխված կառավարման մոտեցումները, ցանցային սարքավորումների վիճակի մշտադիտարկումը, ռեսուրսների օգտագործման գնահատումը և տեխնիկական խնդիրների հայտնաբերման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կառավարման ավտոմատացված միջոցները, որոնք հնարավորություն են տալիս հավաքագրելու ցանցի աշխատանքի վերաբերյալ տվյալներ, վերլուծելու հիմնական ցուցանիշները և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխելու ռեսուրսների բաշխման կամ երթուղայնացման կարգավորումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև ցանցային կառավարման ծրագրային միջոցների կառուցվածքը, դրանց գործառնական հնարավորությունները և տարբեր տեխնոլոգիական միջավայրերում կիրառման առանձնահատկությունները։ Ինտեգրված ցանցերի դեպքում կարևոր է տարբեր սարքավորումների, հաղորդակցական արձանագրությունների և ծառայությունների փոխհամատեղելիության ապահովումը, քանի որ միասնական ենթակառուցվածքում կարող են օգտագործվել տարբեր արտադրողների և տեխնոլոգիական սերունդների համակարգեր։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում ցանցային կառավարման ստանդարտների, ծառայությունների որակի գնահատման չափանիշների և տեխնիկական ցուցանիշների համադրելիության հարցերը։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև ցանցային հուսալիության, խափանումների նկատմամբ կայունության և պահուստային հաղորդակցական ուղիների օգտագործման հիմնախնդիրները։ Ձայնային ծառայությունների անընդհատության ապահովման համար կարևոր նշանակություն ունեն ցանցային հանգույցների հասանելիությունը, հաղորդակցական ուղիների վերականգնման արագությունը և արտակարգ ծանրաբեռնվածության պայմաններում ծառայությունների առաջնահերթության կազմակերպումը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել հեռահաղորդակցական ցանցերի մաթեմատիկական մոդելավորման, զանգվածային սպասարկման տեսության, հավանականությունների տեսության, համակարգչային փորձարարության և ցանցային ցուցանիշների վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս գնահատելու տարբեր կառավարման ալգորիթմների արդյունավետությունը, համեմատելու ցանցային ծանրաբեռնվածության պայմանները և որոշելու ձայնային տեղեկատվության սպասարկման որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձին նշանակություն ունի մոդելավորման և փորձարարական հետազոտությունների համադրումը, քանի որ տեսական հաշվարկների արդյունքների ստուգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու առաջարկվող տեխնիկական լուծումների կիրառելիությունը իրական հեռահաղորդակցական միջավայրերում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ցանցի թողունակության օպտիմալացման, հաղորդակցական ծախսերի նվազեցման և ծառայությունների որակի ու ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ինտեգրված հեռահաղորդակցական համակարգերի կառավարման մեթոդների կատարելագործման, իրական ժամանակային տեղեկատվական հոսքերի սպասարկման առանձնահատկությունների բացահայտման և ցանցային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ալգորիթմների ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է հեռախոսային և տվյալների փոխանցման միասնական ցանցերի նախագծման, կորպորատիվ հաղորդակցական համակարգերի զարգացման, ինտերնետային հեռախոսակապի ծառայությունների բարելավման և հեռահաղորդակցական ենթակառուցվածքների հուսալիության բարձրացման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել հեռահաղորդակցության ինժեներներին, համակարգչային ցանցերի մասնագետներին, տեղեկատվական համակարգերի նախագծողներին, ցանցային ադմինիստրատորներին, կապի օպերատորների տեխնիկական աշխատակիցներին, ծրագրային ապահովման մշակողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տեսական, ալգորիթմական, տեխնոլոգիական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ինտեգրված հեռահաղորդակցական ցանցերի կառավարման, ձայնային տեղեկատվության փոխանցման որակի գնահատման, ցանցային ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման և ժամանակակից հաղորդակցական ծառայությունների արդյունավետ կազմակերպման սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։