Լյուլեճյան, Մ. Գ.

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի ժողովրդական երգարվեստին և երաժշտական ավանդույթներին՝ ներկայացնելով դրանք որպես ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և հոգևոր մշակույթի պահպանման կարևոր դրսևորումներ։ Հավաքված երգերն ու երաժշտական եղանակները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու Նոր Նախիջևանի հայության երաժշտական ժառանգության բազմազանությանը, դրա տեղական առանձնահատկություններին և հայ ժողովրդական երգարվեստի ընդհանուր ավանդույթների հետ ունեցած կապերին։ Ժողովրդական երգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գեղարվեստական ստեղծագործություն, այլև որպես համայնքի առօրյա կյանքի, պատմական փորձի, հույզերի, արժեքների և հասարակական հարաբերությունների արտահայտություն։ Ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս բացահայտելու երգերի թեմատիկ ու գործառական տարբեր շրջանակները՝ աշխատանքային, կենցաղային, ընտանեկան, սիրային, ծիսական, տոնական և պատմական բովանդակությամբ ստեղծագործությունների միջոցով։ Դրանցում արտացոլվում են մարդու և բնության փոխհարաբերությունները, աշխատանքի ու կյանքի դժվարությունները, ընտանեկան կապերը, սիրո և կարոտի ապրումները, ուրախության ու տխրության զգացումները, ինչպես նաև հայրենիքի, համայնքի և ազգային պատկանելության գիտակցությունը։ Երգերի խոսքային բովանդակության և երաժշտական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նկատելու ժողովրդական ստեղծագործության բանաստեղծական ու մեղեդային առանձնահատկությունները, կրկնությունների, ռիթմական ձևերի, դարձվածքների և պատկերավոր արտահայտությունների կիրառությունը։ Երաժշտական եղանակների ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի մեղեդային ավանդույթների պահպանման համար, քանի որ ժողովրդական երգարվեստը գոյատևել և փոխանցվել է հիմնականում բանավոր կատարման միջոցով՝ փոփոխվելով տարբեր կատարողների և սերունդների ստեղծագործական մեկնաբանությունների արդյունքում։ Հավաքածուն արժեքավոր է նաև երաժշտական բանահյուսության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու երգերի մեղեդային ընթացքը, ռիթմական կազմակերպումը, կատարողական առանձնահատկություններն ու տեղական երաժշտական մտածողությունը։ Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի երաժշտական ժառանգության ուսումնասիրությունը բացահայտում է գաղթօջախային մշակույթի պահպանման և զարգացման առանձնահատկությունները։ Հայկական երգերն ու եղանակները համայնքում ծառայել են որպես լեզվի, հիշողության, ավանդույթների և ազգային ինքնության փոխանցման միջոց՝ պահպանելով մշակութային կապը պատմական հայրենիքի հետ։ Միաժամանակ համայնքի երկարատև գոյությունը այլ մշակութային միջավայրում նպաստել է երաժշտական ավանդույթների տեղական տարբերակների ձևավորմանը և հարևան ժողովուրդների երաժշտական միջավայրի հետ փոխազդեցությանը։ Այս առումով նյութերը կարևոր են ոչ միայն Նոր Նախիջևանի հայության երաժշտական կյանքի, այլև հայկական ժողովրդական երաժշտության տարածքային բազմազանության ու պատմական զարգացման ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը նպաստում է բանավոր երաժշտական ժառանգության պահպանմանը, երգերի ու մեղեդիների գիտական ճանաչմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է երաժշտագետների, բանահյուսների, ազգագրագետների, կատարողների, ուսանողների և հայ ժողովրդական երաժշտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ճանաչելու Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի երաժշտական ավանդույթները և դրանց տեղը հայ մշակույթի ընդհանուր ժառանգության մեջ։