Հեղինակի գրքերը (1)
Իրավաբանություն
Проблемы действительности международных договоров, касающихся территориальных интересов Армении, подписанных в начале XX века
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է XX դարի սկզբին կնքված միջազգային պայմանագրերի իրավական վավերականության և դրանցում Հայաստանի տարածքային շահերին վերաբերող դրույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն միջազգային-իրավական փաստաթղթերն են, որոնք ձևավորվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի, Օսմանյան կայսրության փլուզման և հետպատերազմյան միջազգային հարաբերությունների վերակազմավորման շրջանում և որոնցով փորձ էր արվում կարգավորել տարածաշրջանի պետությունների տարածքային և քաղաքական կարգավիճակը։ Աշխատությունը կարևորում է պայմանագրերի իրավական ուժի հարցը՝ ուսումնասիրելով դրանց կնքման պայմանները, կողմերի իրավական կարգավիճակը, վավերացման գործընթացները և միջազգային իրավունքի այն սկզբունքները, որոնց շրջանակում պետք է գնահատվի պայմանագրերի գործողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տարբերությանը, որը կարող է գոյություն ունենալ պայմանագրի ստորագրման և դրա միջազգային-իրավական ուժի մեջ մտնելու միջև։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրվում են վավերացումը, ուժի մեջ մտնելը, միջազգային ճանաչումը և պայմանագրային պարտավորությունների կատարման հարցերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Սևրի պայմանագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ այն նախատեսում էր Հայաստանի Հանրապետության հետ կապված տարածքային և քաղաքական նշանակալի դրույթներ և նախատեսում էր նաև ԱՄՆ նախագահի արբիտրաժային դերակատարությունը որոշ սահմանային հարցերում։ Սակայն պայմանագրի հետագա իրավական ճակատագիրը կապված էր այն հանգամանքի հետ, որ այն ամբողջությամբ չմտավ գործող միջազգային պայմանագրային համակարգի մեջ։ Այդ պատճառով հետազոտությունը դիտարկում է ոչ միայն պայմանագրերում ամրագրված տարածքային դրույթների բովանդակությունը, այլև դրանց իրավական իրագործելիության հարցը։ Աշխատության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն նաև Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը, որոնք ձևավորվեցին տարածաշրջանի ռազմական և քաղաքական ուժերի փոփոխությունից հետո և էական ազդեցություն ունեցան Հայաստանի ու հարևան պետությունների միջև սահմանային հարաբերությունների հետագա ձևավորման վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ այն հարցին, թե ինչ հարաբերակցություն կա տարբեր ժամանակներում կնքված պայմանագրերի միջև, և ինչպես պետք է գնահատել դրանց իրավական ուժը՝ հաշվի առնելով միջազգային իրավունքի ժամանակակից սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի իրավահաջորդության, պայմանագրերի շարունակականության, տարածքային ամբողջականության, ժողովուրդների ինքնորոշման և սահմանների միջազգային ճանաչման սկզբունքները։ Այս համատեքստում աշխատանքը փորձում է տարբերակել պատմական-քաղաքական նշանակությունը և գործող միջազգային իրավունքի տեսանկյունից պայմանագրերի անմիջական իրավական հետևանքները։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է պայմանագրերի կատարման հնարավորությունը և այն քաղաքական ու իրավական հանգամանքները, որոնք կարող էին խոչընդոտել դրանց իրականացմանը։ Կարևոր է նաև պատմական ժամանակաշրջանի միջազգային համակարգի առանձնահատկությունը․ XX դարի սկզբի պայմանագրերը պետք է դիտարկվեն այն ժամանակ գործող միջազգային իրավական նորմերի և պետությունների փոխհարաբերությունների համատեքստում, այլ ոչ միայն ժամանակակից իրավական չափանիշներով։ Աշխատության գիտական նշանակությունն այն է, որ Հայաստանի տարածքային հարցերը դիտարկվում են միջազգային իրավունքի տեսանկյունից՝ փորձելով առանձնացնել իրավական փաստը քաղաքական մեկնաբանությունից։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի համակարգված ուսումնասիրել Հայաստանի հետ կապված միջազգային պայմանագրերի ծագումը, իրավական բնույթը, վավերացման գործընթացը, գործողության պայմանները և հետագա պատմական զարգացումները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքով, պայմանագրային իրավունքով, Հայաստանի դիվանագիտական պատմությամբ և տարածաշրջանի միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող իրավաբանների, պատմաբանների, քաղաքագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Թարմացվել է՝ 2026-08-23