Մանուկյան, Ամալյա Ստյոպայի

Մանուկյան, Ամալյա Ստյոպայի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Economics

Հանրային կառավարման հիմնախնդիրները հայ կառավարչական մտքի ակունքներում

Աշխատությունը նվիրված է հայ հասարակական և քաղաքական մտքի պատմական զարգացման շրջանակում հանրային կառավարման վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման, դրանց գաղափարական հիմքերի և հիմնական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կառավարման, իշխանության, պետության, հասարակական կարգի, իրավունքի, պատասխանատվության և հանրային բարօրության վերաբերյալ այն գաղափարներն են, որոնք արտահայտվել են հայկական պատմափիլիսոփայական, իրավական, եկեղեցական և հասարակական մտքի տարբեր աղբյուրներում։ Քննվում է, թե պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են ընկալվել իշխանության նպատակները, կառավարչի պարտականությունները, հասարակության և իշխանության փոխհարաբերությունները, արդարության ու օրինականության պահանջները և հանրային շահի ապահովման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կառավարման բարոյական ու իրավական հիմքերին՝ բացահայտելով պատասխանատվության, արդարադատության, հասարակական համերաշխության և իշխանության սահմանափակման վերաբերյալ ձևավորված մոտեցումները։ Ուսումնասիրվում են պետականության, ինքնակառավարման և հասարակական կազմակերպման մասին գաղափարների զարգացումները՝ դրանք դիտարկելով համապատասխան պատմական ու մշակութային միջավայրում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմագրական և իրավական ժառանգության վերլուծությունը, քանի որ այդ աղբյուրներում կառավարման խնդիրները հաճախ ներկայացվում են հասարակական կայունության, իրավակարգի, պաշտպանության, հարկային հարաբերությունների, համայնքային կյանքի և իշխանավորի վարքագծի վերաբերյալ դատողությունների միջոցով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերություններին ու դրանց դերին հասարակական կյանքի կազմակերպման մեջ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառավարչական գաղափարների շարունակականությունն ու փոփոխությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմական փորձը, պետականության տարբեր ձևերը և հասարակական արժեքները նպաստել կառավարման վերաբերյալ ինքնատիպ մտքի ձևավորմանը։ Միաժամանակ հին և միջնադարյան գաղափարները դիտարկվում են իրենց ժամանակի պայմաններում՝ խուսափելով ժամանակակից հանրային կառավարման հասկացությունների մեխանիկական տեղափոխումից պատմական իրականություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հանրային կառավարման տեսության, քաղաքական մտքի պատմության, իրավունքի պատմության և հայագիտության մոտեցումները՝ հայ կառավարչական մտքի սկզբնավորման ու զարգացման գաղափարական ժառանգությունը համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Updated: 2026-09-22
Հանրային կառավարման հիմնախնդիրները հայ կառավարչական մտքի ակունքներում

Free

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more