Մարգարյան, Տիգրան Սուրիկի

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է սև թթենու տերևների կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների նյարդապաշտպան հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ գլխուղեղի տեղային իշեմիայի պայմաններում։ Քննարկվում են ուղեղային արյան շրջանառության տեղային խանգարումների առաջացման մեխանիզմները, նյարդային հյուսվածքում թթվածնի և սննդանյութերի անբավարար մատակարարման հետևանքները, ինչպես նաև իշեմիկ վնասման զարգացման հիմնական կենսաքիմիական և բջջային գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուսական ծագման կենսաակտիվ նյութերի հնարավոր հակաօքսիդանտ, հակաբորբոքային և նյարդապաշտպան ազդեցություններին։ Ուսումնասիրվում են սև թթենու տերևներում պարունակվող ֆենոլային միացությունների, ֆլավոնոիդների և այլ կենսաբանական բաղադրիչների հնարավոր դերը նյարդային բջիջների կենսունակության պահպանման և իշեմիկ վնասման հետևանքների մեղմացման գործընթացներում։ Դիտարկվում են օքսիդատիվ սթրեսի, ազատ ռադիկալների առաջացման, բջջային էներգետիկ փոխանակության խանգարումների և բորբոքային գործընթացների նշանակությունը ուղեղային իշեմիայի զարգացման ընթացքում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել փորձարարական նյարդակենսաբանության, կենսաքիմիական վերլուծության, հյուսվածաբանական հետազոտությունների և նյարդաբանական գործառույթների գնահատման մեթոդներ։ Կարևորվում են բուսական պատրաստուկների ազդեցության ուսումնասիրությունը նյարդային հյուսվածքի կառուցվածքային փոփոխությունների, բջջային վնասման ցուցանիշների և օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ուղեղի տեղային իշեմիայի փորձարարական մոդելներում նյարդապաշտպան ազդեցության գնահատման չափանիշներին, կիրառվող նյութերի կենսաբանական ակտիվությանը և հնարավոր ազդեցության մեխանիզմների բացահայտմանը։ Առանձնացվում են բնական ծագման միացությունների դեղաբանական ներուժի, դրանց անվտանգության, կենսամատչելիության և հետագա ուսումնասիրության անհրաժեշտության հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է նաև բուսական նյութերի ազդեցության համեմատական գնահատումը՝ նյարդային համակարգի պաշտպանական մեխանիզմների և իշեմիկ վնասման նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքի ուսումնասիրության նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բուսական ծագման նյարդապաշտպան միացությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և ուղեղային իշեմիկ խանգարումների ժամանակ նյարդային հյուսվածքի պաշտպանության նոր հետազոտական ուղղությունների զարգացմանը։ Միաժամանակ փորձարարական մակարդակում հայտնաբերված հնարավոր դրական ազդեցությունները չեն նշանակում, որ բուսական պատրաստուկի կլինիկական արդյունավետությունն ու անվտանգությունն արդեն հաստատված են մարդկանց համար։ Հետազոտությունը օգտակար է նյարդաբանների, դեղաբանների, կենսաքիմիկոսների, նյարդակենսաբանների, բժշկակենսաբանական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։