Մելյան, Քրիստինե

History

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Արգենտինայում և Բրազիլիայում ձևավորված ու զարգացած հայկական մամուլի պատմության, բովանդակության, դերակատարության և համայնքային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը հայկական սփյուռքի տպագիր մշակութային ժառանգությունը դիտարկում է որպես հայ համայնքների հասարակական, ազգային, մշակութային և քաղաքական կյանքի կարևոր բաղադրիչ։ Արգենտինան և Բրազիլիան Հարավային Ամերիկայի այն երկրներից են, որտեղ ձևավորվել են կազմակերպված հայկական համայնքներ և զարգացել հայկական տպագրական գործունեություն։ Մատենագիտական ուսումնասիրությունների համաձայն՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում Արգենտինայում հրատարակվել է շուրջ 100, իսկ Բրազիլիայում՝ մոտ 15 հայկական պարբերական, ինչը վկայում է տարածաշրջանում հայկական մամուլի նշանակալի ավանդույթի մասին։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այդ պարբերականների ստեղծման պատմական նախադրյալները, հրատարակման վայրերը, պարբերականության ձևերը, լեզվական առանձնահատկությունները, խմբագրական ուղղությունները և ընթերցողական շրջանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մամուլի դերին՝ որպես հայ համայնքների ներքին հաղորդակցության, ազգային ինքնության պահպանման և սերունդների միջև մշակութային կապի ապահովման միջոցի։ Պարբերականները ոչ միայն տարածել են նորություններ և հասարակական-քաղաքական տեղեկություններ, այլև անդրադարձել են կրթությանը, եկեղեցական կյանքին, մշակույթին, գրականությանը, համայնքային կազմակերպությունների գործունեությանը, Հայաստանի և սփյուռքի իրադարձություններին ու ազգային խնդիրներին։ Արգենտինայի հայկական մամուլի կարևորության մասին վկայում է նաև այն, որ երկրի հայկական համայնքում մամուլը զարգացել է կրթական, եկեղեցական և հասարակական կառույցների կողքին՝ դառնալով համայնքային կյանքի կազմակերպման կարևոր գործիք։ Ժամանակակից շրջանում Արգենտինայի հիմնական հայկական թերթերից են Diario Armenia-ն և Sardarabad-ը, ինչպես նաև գործում են առցանց լրատվական հարթակներ։ Բրազիլիայի դեպքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում հատկապես Սան Պաուլուի հայկական մամուլի պատմությունը, որի վերաբերյալ առանձին ուսումնասիրություններ անդրադառնում են 1940-1970-ական թվականների մամուլի գործունեությանը և դրա հասարակական նշանակությանը։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև մամուլի կապը հայկական կուսակցությունների, բարեգործական և մշակութային կազմակերպությունների, եկեղեցական կառույցների ու համայնքային միությունների հետ։ Այդ համատեքստում պարբերականները կարող էին հանդես գալ տարբեր գաղափարական և հասարակական դիրքորոշումների արտահայտման հարթակների դերում՝ արտացոլելով սփյուռքահայ համայնքների ներքին բազմազանությունը։ Կարևոր է նաև մամուլի միջոցով Հայաստանի հետ կապի պահպանման խնդիրը․ պարբերականները տեղեկություններ են փոխանցել Հայաստանի քաղաքական, հասարակական և մշակութային կյանքի մասին և միաժամանակ արտահայտել Սփյուռքի վերաբերմունքը համազգային նշանակության իրադարձությունների նկատմամբ։ Հայկական մամուլի ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև որպես պատմական սկզբնաղբյուր, քանի որ պարբերականների էջերում պահպանվել են համայնքային կյանքի, կազմակերպությունների գործունեության, անհատների, միջոցառումների, կրթական հաստատությունների և հասարակական գործընթացների վերաբերյալ բազմաթիվ տեղեկություններ։ Արգենտինայի և Բրազիլիայի հայկական մամուլի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու նաև Հարավային Ամերիկայի հայ համայնքների ձևավորման և զարգացման որոշակի փուլեր, նրանց հասարակական կազմակերպվածության մակարդակը և ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմները։ Թեմայի վերաբերյալ առանձին հետազոտություններ ընդգծում են, որ Հարավային Ամերիկայի հայկական մամուլի ուսումնասիրությունը երկար ժամանակ համեմատաբար քիչ է ուսումնասիրվել հայերեն գիտական գրականության մեջ, թեև գոյություն ունեն մատենագիտական ցանկեր և մասնակի ուսումնասիրություններ։ Այս պատճառով աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն մամուլի պատմության, այլև սփյուռքագիտության, հայագիտության և հայկական տպագիր ժառանգության պահպանության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սփյուռքագետներին, լրագրության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին և Արգենտինայի ու Բրազիլիայի հայկական համայնքների պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին։ Ուսումնասիրության արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ հայկական մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պարբերական հրատարակությունների ամբողջություն, այլև որպես ազգային հիշողության, մշակութային ինքնության, համայնքային կապերի և հասարակական կազմակերպվածության պահպանման կարևոր գործոն։

Journalism

Աշխատությունը նվիրված է Բեյրութում հրատարակվող հայկական օրաթերթի դերի ուսումնասիրությանը սփյուռքահայ համայնքի ազգային ինքնության, լեզվի, մշակույթի և պատմական հիշողության պահպանման գործում։ Դիտարկվում է պարբերական մամուլը ոչ միայն որպես տեղեկատվության տարածման միջոց, այլև որպես համայնքային կյանքի կազմակերպման, ազգային արժեքների փոխանցման և տարբեր սերունդների միջև մշակութային շարունակականության ապահովման կարևոր հարթակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևմտահայերենի պահպանմանն ու գործածությանը, հայկական գրականության, պատմության, կրթության, մշակույթի և հասարակական կյանքի վերաբերյալ նյութերի հրապարակմանը։ Վերլուծվում է մամուլի մասնակցությունը սփյուռքահայության առջև ծառացած ինքնության պահպանման խնդիրների լուսաբանմանը, համայնքային կառույցների գործունեության ներկայացմանը և Հայաստան-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը։ Քննարկվում են խմբագրական աշխատանքի առանձնահատկությունները, հրապարակումների թեմատիկ ուղղությունները և ընթերցողական տարբեր խմբերի հետ հաղորդակցության ձևերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Լիբանանի հայ համայնքի հասարակական և մշակութային կյանքում պարբերականի ունեցած նշանակությանը, ինչպես նաև հայկական համայնքների միջև տեղեկատվական կապերի ձևավորմանը։ Կարևորվում է հայ մամուլի կրթական և մշակութային առաքելությունը՝ հատկապես այն միջավայրում, որտեղ ազգային լեզվի և մշակութային ինքնության պահպանումը սերտորեն կապված է համայնքային հաստատությունների շարունակական գործունեության հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու սփյուռքահայ մամուլի տեղը հայապահպանության համակարգում և դրա նշանակությունը ազգային մշակութային ժառանգության փոխանցման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել լրագրողների, պատմաբանների, սփյուռքագետների, հայագետների, մշակութաբանների, մամուլի պատմության հետազոտողների և ուսանողների համար։