Մեսրոպյան, Արման Մեսրոպի

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում միջբյուջետային հարաբերությունների և ֆինանսական համահարթեցման համակարգի կազմակերպման, գործառնական արդյունավետության գնահատման ու կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են պետական և համայնքային բյուջեների փոխհարաբերությունների տնտեսական ու իրավական հիմքերը, ֆինանսական ռեսուրսների վերաբաշխման մեխանիզմները, ինչպես նաև տարածքային զարգացման անհամաչափությունների նվազեցման գործում բյուջետային համահարթեցման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքների ֆինանսական ապահովվածության տարբերություններին, սեփական եկամուտների ձևավորման հնարավորություններին, ծախսային պարտավորությունների իրականացման պայմաններին և պետական բյուջեից տրամադրվող ֆինանսական աջակցության կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրվում են ֆինանսական համահարթեցման դոտացիաների հաշվարկման սկզբունքները, բաշխման չափանիշները, համայնքների հարկաբյուջետային կարողությունների գնահատման մեթոդները և բնակչության հանրային ծառայությունների պահանջմունքների հաշվառման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում համայնքների բնակչության թվաքանակի, աշխարհագրական դիրքի, սոցիալ-տնտեսական պայմանների, ենթակառուցվածքների զարգացման մակարդակի և եկամտային ներուժի ազդեցությանը ֆինանսական միջոցների բաշխման վրա։ Կարևորվում են միջբյուջետային փոխանցումների թափանցիկությունը, կանխատեսելիությունը, արդարացի բաշխումը և համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության պահպանման անհրաժեշտությունը։ Դիտարկվում են նաև ֆինանսական ապակենտրոնացման, տեղական ինքնակառավարման մարմինների բյուջետային լիազորությունների ընդլայնման, սեփական եկամուտների հավաքագրման արդյունավետության բարձրացման և պետական աջակցության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի միջբյուջետային հարաբերությունների կարգավորման առանձնահատկությունները, միջազգային փորձը, ֆինանսական համահարթեցման տարբեր մոդելները և դրանց կիրառման տնտեսական հետևանքները։ Առանձնացվում են ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման արդյունավետության գնահատման, համայնքների զարգացման հնարավորությունների հավասարեցման և տեղական բյուջեների կայունության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի պետական ֆինանսների կառավարման կատարելագործման, տարածքային անհամաչափությունների մեղմման, համայնքների ֆինանսական կարողությունների ամրապնդման և տեղական ինքնակառավարման համակարգի զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական և համայնքային կառավարման մասնագետների, բյուջետային քաղաքականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։