Միրումյան, Ռիմա Արտավազդի

Փիլիսոփայություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է XIX դարի հայ փիլիսոփայական մտքի պատմափիլիսոփայական հայեցակարգերի ուսումնասիրությանը՝ մեթոդաբանական վերլուծության տեսանկյունից՝ ընդգծելով հայ հասարակական-փիլիսոփայական մտածողության ձևավորման օրինաչափությունները, գաղափարական ուղղությունները և եվրոպական փիլիսոփայական հոսանքների ազդեցությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել XIX դարի հայ փիլիսոփաների և հասարակական մտավորականների մոտ ձևավորված պատմության փիլիսոփայական ընկալումները՝ պատմության ընթացքի իմաստի, ժողովրդի դերի, առաջընթացի գաղափարի և ազգային ինքնության ձևավորման համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են այն հիմնական հայեցակարգերը, որոնք կապված են լուսավորականության, ռոմանտիզմի և ազգային-ազատագրական գաղափարախոսությունների հետ, ինչպես նաև դրանց արտացոլումը հայ մտավոր միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մեթոդաբանական մոտեցումների վերլուծությանը՝ ինչպես են XIX դարի հայ մտածողները մեկնաբանել պատմական գործընթացները՝ կիրառելով թե՛ աստվածաբանական, թե՛ ռացիոնալ-փիլիսոփայական և պատմական-համեմատական մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է հայ փիլիսոփայական մտքի կապը ռուսական և եվրոպական դպրոցների հետ՝ ցույց տալով գաղափարական փոխազդեցությունների և տեղայնացման գործընթացները։ Միաժամանակ վերլուծվում է պատմափիլիսոփայական հայեցակարգերի դերը ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և մշակութային վերածննդի գործընթացներում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ փիլիսոփայության պատմության համար՝ նպաստելով XIX դարի գաղափարական ժառանգության համակարգված և մեթոդաբանորեն հիմնավորված վերաիմաստավորմանը։