Հեղինակի գրքերը (1)
Lեզվաբանություն
Գրաբարի հոլովական զուգաձևությունները և նրանց հետագա փոփոխությունները գրական հայերենում
Աշխատությունը նվիրված է գրաբարի անվանական համակարգում հանդիպող հոլովական զուգաձևությունների ուսումնասիրությանը և դրանց պատմական զարգացմանը հետագա գրական հայերենում։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական երևույթներն են, երբ միևնույն բառը կամ բառային խումբը կարող է հանդես գալ հոլովման մեկից ավելի ձևերով՝ պայմանավորված պատմական, ձևաբանական, հնչյունական կամ գործառական գործոններով։ Քննվում են զուգահեռ հոլովաձևերի առաջացման աղբյուրները, դրանց տարածվածությունը տարբեր լեզվական փուլերում և այն փոփոխությունները, որոնց հետևանքով որոշ ձևեր պահպանվել են, մյուսները՝ սահմանափակվել կամ դուրս եկել գործածությունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրաբարի հոլովման տիպերի փոխհարաբերություններին, հոլովական վերջավորությունների տարբերակներին և բառերի՝ մեկ հոլովման համակարգից մյուսին անցնելու երևույթներին։ Պատմական զարգացման տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են գրաբարյան զուգաձևությունները շարունակվել միջին հայերենում, ապա տարբեր կերպ արտահայտվել աշխարհաբարի և ժամանակակից գրական հայերենի ձևաբանական համակարգում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական համաբանության դերը, որի ազդեցությամբ առավել տարածված հոլովման ձևերը կարող էին աստիճանաբար ընդլայնել իրենց գործածության շրջանակը և փոխարինել ավելի սահմանափակ տարբերակներին։ Միաժամանակ հաշվի են առնվում հնչյունական փոփոխությունները, բառային կազմի զարգացումը և լեզվական նորմավորման գործընթացները, որոնք նույնպես կարող էին ազդել հոլովական ձևերի հետագա ճակատագրի վրա։ Հետազոտության նյութը կարող է ընդգրկել տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր հուշարձաններ և գրական աղբյուրներ, որոնց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել առանձին ձևերի պատմական ընթացքը։ Զուգաձևությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ժամանակակից հայերենի որոշ անկանոն կամ տարբերակային հոլովաձևերի ծագումը բացատրելու համար, քանի որ դրանց մի մասը կապված է լեզվի ավելի վաղ փուլերում գոյություն ունեցած ձևաբանական տարբերությունների հետ։ Աշխատանքը նպաստում է հայերենի հոլովական համակարգի պատմական վերակազմությանը և ցույց տալիս, որ գրական լեզվի ձևաբանական կառուցվածքը ձևավորվել է երկարատև փոփոխությունների, տարբերակների մրցակցության և լեզվական համակարգի աստիճանական վերակազմավորման արդյունքում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական քերականության, ձևաբանության, գրաբարի և հայոց լեզվի պատմության մոտեցումները՝ բացահայտելով հոլովական համակարգի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։
Թարմացվել է՝ 2026-09-27