Մկրտչյան, Տիրուհի Գառնիկի

Աշխարհագրություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Երևանի և հարակից տարածքների երկրաբանական միջավայրում տեղի ունեցող փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ տեխնածին գործունեության ազդեցության համատեքստում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում քաղաքային զարգացման, շինարարության, հանքային և ջրային ռեսուրսների օգտագործման, ճանապարհաշինության, ինժեներական ենթակառուցվածքների ընդլայնման և մարդու տնտեսական գործունեության այլ ձևերի հետևանքով երկրաբանական միջավայրում առաջացող փոփոխությունների բացահայտումն ու գնահատումն է։ Աշխատության մեջ երկրաբանական միջավայրը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված բնական համակարգ, որի բաղադրիչների վրա երկարատև և ինտենսիվ տեխնածին ներգործությունը կարող է առաջացնել ինչպես տեղային, այնպես էլ տարածականորեն ավելի ընդգրկուն փոփոխություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների փոփոխությանը, հողային և գրունտային պայմանների վերափոխմանը, ստորերկրյա ջրերի ռեժիմի վրա ազդեցությանը, մակերևութային և ստորգետնյա գործընթացների ակտիվացմանը, ինչպես նաև քաղաքային տարածքների երկրաբանական կայունության հետ կապված խնդիրներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տեխնածին գործոնների տարբեր տեսակների և դրանց ազդեցության մեխանիզմների վերլուծությունը։ Քննարկվում են շինարարական ծանրաբեռնվածությունների, հողի հեռացման կամ լցման, ստորգետնյա կառույցների կառուցման, ջրառի, հաղորդակցային ցանցերի և քաղաքային տարածքի ինտենսիվ յուրացման հնարավոր հետևանքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այնպիսի վտանգավոր գործընթացների առաջացման կամ ակտիվացման հնարավորությանը, ինչպիսիք են գրունտների նստվածքը, էրոզիան, սողանքային երևույթները, ապարների ճաքավորումը և այլ ինժեներաերկրաբանական փոփոխություններ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև գեոէկոլոգիական տեսանկյունից, քանի որ երկրաբանական միջավայրի փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ինչպես շենքերի և ենթակառուցվածքների անվտանգությանը, այնպես էլ քաղաքային տարածքի ընդհանուր կայունությանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել տեխնածին ազդեցությունների գնահատման, երկրաբանական միջավայրի մոնիթորինգի և հնարավոր բացասական գործընթացների կանխատեսման համար։ Դրանք կարող են կիրառվել նաև քաղաքաշինական և ինժեներական նախագծերում՝ հաշվի առնելու տարածքի երկրաբանական առանձնահատկությունները և նվազեցնելու մարդու գործունեության հետ կապված ռիսկերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, ինժեներ-երկրաբանների, գեոէկոլոգների, քաղաքաշինարարների, շինարարական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։