Մուծծարելեան, Ալփոնսոս

Կրոն

Քրիստոնեական հոգևոր և աղոթական գրականության այս աշխատությունը նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի Ամենասուրբ Սրտի տոնին նախապատրաստվելու իննօրյա հոգևոր խորհրդածությունների և աղոթքների ավանդույթին։ Այն ներկայացնում է իննօրյա հոգևոր պատրաստության՝ նովենայի ձևաչափը, որը կաթոլիկ եկեղեցական բարեպաշտության մեջ կարևոր տեղ զբաղեցնող աղոթական սովորույթ է և նպատակ ունի հավատացյալին աստիճանաբար առաջնորդելու դեպի որևէ կրոնական տոնի կամ հոգևոր խորհրդի խորքային ընկալում։ Գրքի կենտրոնական թեման Հիսուս Քրիստոսի Ամենասուրբ Սրտի պաշտամունքն է, որը քրիստոնեական աստվածաբանության և հոգևոր ավանդության մեջ խորհրդանշում է Աստծո անսահման սերը մարդկության հանդեպ, Քրիստոսի զոհաբերությունը, աստվածային ողորմածությունը և մարդու փրկության համար Նրա անձնազոհ նվիրումը։ Սիրտը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես սիրո խորհրդանիշ, այլև որպես Քրիստոսի աստվածամարդկային բնության, գթասրտության և մարդկության հետ հոգևոր հաղորդակցության արտահայտություն։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքը հավատացյալի՝ Քրիստոսի սիրուն պատասխանելու, սեփական հոգևոր կյանքը վերանայելու և աղոթքի ու ապաշխարության միջոցով Աստծուն առավել մոտենալու ձգտումն է։ Ինը օրերի հաջորդականությամբ կազմակերպված հոգևոր պատրաստությունը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին յուրաքանչյուր օր առանձնացնել խորհրդածության, ինքնաքննության, աղոթքի և քրիստոնեական առաքինությունների վերարժևորման համար։ Այսպիսի աղոթական ընթացքը նպաստում է հավատքի ամրապնդմանը, հոգևոր կարգապահության ձևավորմանը, խոնարհության, երախտագիտության, ներողամտության և սիրո դրսևորմանը։ Աշխատության կարևոր թեմաներից են Քրիստոսի չարչարանքների և փրկագործական զոհաբերության գիտակցումը, աստվածային սիրո անսահմանությունը, մեղքերի թողության խնդրանքը, հոգևոր մաքրագործումը և քրիստոնեական կյանքի վերափոխման անհրաժեշտությունը։ Հիսուսի Ամենասուրբ Սրտի պաշտամունքը ձևավորվել և տարածվել է արևմտյան քրիստոնեական ավանդության մեջ՝ հատկապես զարգանալով կաթոլիկ եկեղեցու բարեպաշտական կյանքում։ Այն առանձնահատուկ նշանակություն է ստացել նոր ժամանակաշրջանի կաթոլիկ հոգևորության մեջ՝ դառնալով Քրիստոսի սիրո, ողորմածության և մարդկության փրկության խորհրդանշական արտահայտություններից մեկը։ Նման իննօրյա աղոթական ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել այդ պաշտամունքի տարածման և հավատացյալների անձնական բարեպաշտության խորացման գործում։ Գրական առումով ստեղծագործությունը պատկանում է հոգևոր-խորհրդածական և աղոթական գրականության ժանրին, որտեղ հիմնական տեղը զբաղեցնում են կրոնական խորհրդածությունները, աղոթքները, բարոյական խրատներն ու հավատացյալի ներաշխարհին ուղղված հոգևոր պատգամները։ Դրա կառուցվածքային առանձնահատկությունը իննօրյա հաջորդականությունն է, որը աղոթական ընթացքին հաղորդում է որոշակի կարգավորվածություն և հնարավորություն տալիս տոնի նախապատրաստությունը վերածելու շարունակական հոգևոր աշխատանքի։ Վիեննայի Մխիթարյան տպարանում նման աշխատության հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ կրոնական գրականության և կաթոլիկ հոգևոր ավանդության հայերեն ներկայացման պատմության տեսանկյունից։ Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել արևմտաեվրոպական աստվածաբանական ու կրոնական գրականության հայերեն տարածման, հայ ընթերցողի հոգևոր կրթության և հայերեն կրոնական գրականության հարստացման գործում։ Այս հրատարակությունը վկայում է նաև հայ կաթոլիկ հոգևոր միջավայրում անձնական աղոթքի, խորհրդածության և եկեղեցական տոներին գիտակցված նախապատրաստության կարևորության մասին։ Գիրքը արժեքավոր է հայ կրոնական տպագրության, Մխիթարյանների հոգևոր-կրթական գործունեության, կաթոլիկ բարեպաշտական ավանդույթների և Հիսուս Քրիստոսի Ամենասուրբ Սրտի պաշտամունքի տարածման պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայագետներին, կրոնական գրականության պատմաբաններին և քրիստոնեական աղոթական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես հայերեն հոգևոր ժառանգության և եվրոպական քրիստոնեական ավանդության փոխառնչությունների արժեքավոր օրինակ։