Ներսիսյան, Արմինե Վոլոդյայի

Տնտեսագիտություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով հարկային համակարգի կայացման պատմական նախադրյալները, տնտեսական և իրավական հիմքերը, պետական ֆինանսների կառավարման առանձնահատկությունները և հարկային կարգավորման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է անկախության ձեռքբերումից հետո Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային համակարգի ձևավորման գործընթացի, իրականացված հարկային բարեփոխումների, հարկատեսակների կառուցվածքի և հարկային քաղաքականության տնտեսական ազդեցությունների վերլուծության հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են հարկային քաղաքականության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, հարկերի տնտեսական էությունը, դրանց գործառույթները, պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման մեխանիզմները և հարկային համակարգի դերը ազգային տնտեսության զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի հարկային օրենսդրության կատարելագործման, հարկային բեռի օպտիմալ բաշխման, հարկման արդարության ապահովման, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման և հարկատուների իրավունքների պաշտպանության հիմնահարցերը։ Հայաստանի հարկային համակարգի զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու անցումային տնտեսության պայմաններում հարկային քաղաքականության իրականացման առանձնահատկությունները, տնտեսական վերափոխումների ազդեցությունը հարկային հարաբերությունների վրա և պետական եկամուտների կայունության ապահովման հետ կապված դժվարությունները։ Կարևոր նշանակություն ունեն ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցության, եկամտային հարկի, շահութահարկի, ավելացված արժեքի հարկի, ակցիզային հարկի և այլ պարտադիր վճարների կիրառման տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև հարկային արտոնությունների տրամադրման նպատակահարմարությունը, դրանց ազդեցությունը ներդրումային միջավայրի, ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական մրցակցության վրա, ինչպես նաև հարկային խթանների կիրառման հնարավորությունները տնտեսության առաջնահերթ ոլորտների զարգացման նպատակով։ Առանձին ուշադրության են արժանի փոքր և միջին ձեռնարկատիրության հարկման առանձնահատկությունները, հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացում առաջացող վարչարարական դժվարությունները և հարկային կարգավորման ազդեցությունը տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական գործունեության վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ստվերային տնտեսության, հարկերից խուսափելու, հարկային կարգապահության և հարկային վերահսկողության արդյունավետության հետ կապված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությունը։ Այս համատեքստում կարևորվում են հարկային մարմինների գործունեության կազմակերպումը, հարկային տեղեկատվության հավաքագրման և մշակման մեխանիզմները, հարկային վերահսկողության ժամանակակից մոտեցումները և հարկատուների ու պետական կառույցների միջև փոխվստահության ամրապնդումը։ Հարկային քաղաքականության կատարելագործման տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը, տարբեր երկրների հարկային համակարգերի համեմատական վերլուծությունը և Հայաստանի տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ առանձնահատկություններին համապատասխան հարկային կարգավորման արդյունավետ գործիքների ընտրությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր են նաև հարկաբյուջետային քաղաքականության և մակրոտնտեսական կայունության փոխկապակցվածությունը, հարկային եկամուտների ազդեցությունը պետական ծախսերի ֆինանսավորման, սոցիալական ծրագրերի իրականացման, տնտեսական աճի խթանման և հանրային ծառայությունների զարգացման վրա։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է հարկային քաղաքականության արդյունավետության գնահատման, գործող կարգավորման մեխանիզմների թերությունների բացահայտման և հարկային համակարգի բարելավման ուղղությունների հիմնավորման անհրաժեշտությամբ։ Հարկային բարեփոխումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու պետական ֆինանսական քաղաքականության և մասնավոր հատվածի տնտեսական շահերի հավասարակշռման, հարկային համակարգի կանխատեսելիության ապահովման և գործարար միջավայրի բարելավման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսների և հարկային կառավարման մասնագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության, հանրային ֆինանսների և հարկային օրենսդրության զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության ձևավորման փորձի, հարկային համակարգի ինստիտուցիոնալ զարգացման և պետական ֆինանսների արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրների առավել խորքային ընկալմանը։