Պապոյան, Հարություն Գևորգի

Պապոյան, Հարություն Գևորգի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Pedagogy

Ավագ դպրոցի սովորողների ինքնուրույն ճանաչողական գործընթացի արդյունավետության բարձրացման մեթոդիկան (նոր և նորագույն պատմության դասընթացի ուսուցման օրինակով)

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցի սովորողների ինքնուրույն ճանաչողական գործունեության արդյունավետության բարձրացման մեթոդական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նոր և նորագույն պատմության դասընթացի ուսուցման օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում սովորողի ակտիվ ներգրավվածությունն է ուսումնական գործընթացում, նրա ինքնուրույն մտածելու, տեղեկություն որոնելու, վերլուծելու, համադրելու, եզրակացություններ կատարելու և սեփական տեսակետը հիմնավորելու կարողությունների զարգացումը։ Աշխատությունը հիմնվում է այն մոտեցման վրա, որ պատմության ուսուցումը չպետք է սահմանափակվի փաստերի, տարեթվերի և իրադարձությունների մեխանիկական յուրացմամբ, այլ պետք է նպաստի սովորողի քննադատական և վերլուծական մտածողության ձևավորմանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են ինքնուրույն ճանաչողական գործունեության էությունը, կառուցվածքը և կրթական նշանակությունը, ինչպես նաև այն մանկավարժական պայմանները, որոնց առկայության դեպքում սովորողը կարող է առավել արդյունավետորեն դառնալ սեփական ուսուցման ակտիվ մասնակից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական նյութի ինքնուրույն ուսումնասիրմանը, սկզբնաղբյուրների և լրացուցիչ գրականության հետ աշխատանքին, պատմական իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը, տարբեր տեսակետների համեմատությանը և փաստերի հիման վրա հիմնավորված եզրահանգումների ձևավորմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչն է սովորողների ճանաչողական ակտիվության խթանման համար արդյունավետ մեթոդների և ուսուցման ձևերի ընտրությունը։ Դրանց թվում կարող են կիրառվել խնդրահարույց ուսուցումը, հետազոտական առաջադրանքները, քննարկումները, բանավեճերը, անհատական և խմբային աշխատանքները, նախագծային գործունեությունը, սկզբնաղբյուրների վերլուծությունը և պատմական իրավիճակների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Նման մեթոդները հնարավորություն են տալիս պատմական նյութը դարձնել ոչ միայն գիտելիքի փոխանցման միջոց, այլև սովորողի մտավոր գործունեության զարգացման գործիք։ Նոր և նորագույն պատմության դասընթացը հատկապես հարմար է ինքնուրույն ճանաչողական գործընթացի կազմակերպման համար, քանի որ ներառում է քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական և մշակութային բազմաթիվ իրադարձություններ ու գործընթացներ, որոնց ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբեր աղբյուրների համադրում և բազմակողմանի վերլուծություն։ Գրքում կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ուսուցչի դերի վերաիմաստավորմանը։ Ուսուցիչը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես սովորողի ինքնուրույն որոնումն ու հետազոտական գործունեությունը կազմակերպող, ուղղորդող և գնահատող մասնագետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման, առաջադրանքների բարդության աստիճանի ճիշտ ընտրության և ինքնուրույն աշխատանքի արդյունքների օբյեկտիվ գնահատման հարցերը։ Աշխատության գործնական արժեքը կայանում է նրանում, որ ներկայացվող մեթոդական մոտեցումները կարող են կիրառվել պատմության դասավանդման գործընթացում՝ սովորողների հետաքրքրվածությունը բարձրացնելու, ուսումնական մոտիվացիան ամրապնդելու և ինքնուրույն աշխատանքի հմտությունները զարգացնելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է ավագ դպրոցում պատմության ուսուցման ժամանակակից կազմակերպման, սովորողի ճանաչողական ակտիվության զարգացման և ինքնուրույն ուսումնառության հմտությունների ձևավորման տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել պատմության ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և ավագ դպրոցի կրթական գործընթացով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Updated: 2026-09-11
Ավագ դպրոցի սովորողների ինքնուրույն ճանաչողական գործընթացի արդյունավետության բարձրացման մեթոդիկան (նոր և նորագույն պատմության դասընթացի ուսուցման օրինակով)

Free

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more