Патканов, К. П.

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հին հայկական օրացույցում գործածված ամիսների անվանումների ուսումնասիրությանը՝ դրանց լեզվական ծագման, իմաստային առանձնահատկությունների և պատմական կիրառության տեսանկյունից։ Հին հայկական տոմարը ձևավորվել էր ժամանակի հաշվարկի ինքնուրույն ավանդույթի հիման վրա և պահպանել էր ամիսների անվանումների յուրահատուկ համակարգ, որն արտացոլում է հայ ժողովրդի պատմական հիշողությունը, բնության ու տարվա եղանակների ընկալումը, ինչպես նաև հնագույն մշակութային պատկերացումները։ Ամիսների անունների քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայերենի պատմական բառապաշարի որոշ շերտեր, ուսումնասիրելու բառերի հնչյունական ու իմաստային փոփոխությունները և համեմատելու դրանք հարակից լեզուների ու հին ժամանակագրական համակարգերի տվյալների հետ։ Նման բանասիրական հետազոտությունները կարևոր են ոչ միայն լեզվի պատմության, այլև հին Հայաստանի հասարակական կյանքի, տոնական ավանդույթների և ժամանակի կազմակերպման եղանակների ճանաչման համար։ Կ. Պատկանովի ուսումնասիրությունը հայագիտական հետազոտությունների շրջանակում արժեքավոր նյութ է ներկայացնում հին հայկական տոմարի և դրա լեզվական ժառանգության վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետներին, լեզվաբաններին, պատմաբաններին և օրացուցային համակարգերի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բարբառների ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է լեզվական նյութեր, որոնք կարող են ծառայել տարբեր խոսվածքների առանձնահատկությունների բացահայտմանն ու համեմատական քննությանը։ Հայերենի բարբառները ձևավորվել են պատմական, աշխարհագրական և հասարակական տարբեր պայմաններում՝ պահպանելով հնչյունական, բառային և քերականական առանձնահատկություններ, որոնք կարևոր տեղեկություններ են տալիս լեզվի զարգացման ընթացքի մասին։ Բարբառային նյութերի հավաքումն ու համակարգումը հնարավորություն են տալիս արձանագրելու տեղական խոսքի կենդանի ձևերը, ուսումնասիրելու բառերի արտասանության, իմաստների, ձևափոխությունների և նախադասության կառուցվածքի տարբերությունները։ Այսպիսի աղբյուրները կարևոր նշանակություն ունեն նաև հայ ժողովրդի բնակության տարբեր վայրերի լեզվական ու մշակութային կապերը հասկանալու համար, քանի որ բարբառներում հաճախ պահպանվում են հնագույն բառեր, արտահայտություններ և լեզվական ձևեր։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ բարբառագիտության պատմության տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, հայագետներին, բանահավաքներին ու հայերենի պատմական զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն նպաստում է հայերենի ներքին բազմազանության ճանաչմանը և լեզվական ժառանգության գիտական ուսումնասիրությանը։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայոց լեզվի բարբառների գիտական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց ծագման, տարածման և լեզվական կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Հայերենը պատմականորեն զարգացել է տարբեր աշխարհագրական ու հասարակական միջավայրերում, ինչի հետևանքով ձևավորվել են բազմաթիվ բարբառներ և խոսվածքներ՝ միմյանցից տարբերվող հնչյունական, բառային ու քերականական հատկանիշներով։ Դրանց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու լեզվական տարբերությունների առաջացման պատճառները, բացահայտելու ընդհանուր և առանձնահատուկ գծերը, ինչպես նաև հետևելու հայերենի պատմական փոփոխություններին։ Կ. Պատկանովի ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ ունի հայ բարբառագիտության ձևավորման պատմության մեջ, քանի որ ներկայացնում է հայերենի բարբառային բազմազանությունը գիտականորեն ուսումնասիրելու վաղ փորձերից մեկը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են նաև հայ ժողովրդի պատմական բնակության տարածքների, տեղական մշակույթների և լեզվական շփումների ուսումնասիրության համար։ Բարբառները դիտարկվում են ոչ թե որպես գրական լեզվից շեղումներ, այլ որպես հայերենի պատմական զարգացման ինքնուրույն և արժեքավոր դրսևորումներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, հայագետներին, բանասիրությամբ զբաղվողներին և հայերենի պատմական ու տարածքային տարբերակներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։