Պետրոսյան, Կարեն Պետրոսի

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արժեթղթերի շուկայում ներդրումային կազմակերպությունների գործունեության զարգացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում արժեթղթերի շուկայում ներդրումային կազմակերպությունների ունեցած դերի գնահատումն է, քանի որ դրանք կարևոր միջնորդ օղակ են ներդրողների, արժեթղթեր թողարկող կազմակերպությունների և շուկայական ենթակառուցվածքների միջև՝ նպաստելով ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխմանը, ներդրումային գործառնությունների իրականացմանը և տնտեսության մեջ կապիտալի ներգրավմանը։ ՀՀ արժեթղթերի շուկան ներառում է թողարկողներին, ներդրողներին, ներդրումային ծառայություններ մատուցող կազմակերպություններին, Կենտրոնական դեպոզիտարիային, կարգավորվող շուկայի օպերատորին և այլ մասնակիցների, իսկ շուկայի կարգավորումն ու վերահսկողությունն իրականացնում է ՀՀ Կենտրոնական բանկը։ Աշխատանքում արժեթղթերի շուկան դիտարկվում է որպես ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որտեղ իրականացվում են արժեթղթերի թողարկումը, առաջնային տեղաբաշխումը և երկրորդային շրջանառությունը։ Հետազոտվում են շուկայի կառուցվածքը, հիմնական ֆինանսական գործիքները, մասնակիցների փոխհարաբերությունները և այն տնտեսական գործոնները, որոնք պայմանավորում են շուկայի զարգացման մակարդակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային կազմակերպությունների գործառույթներին և մատուցվող ծառայությունների շրջանակին։ Քննարկվում են բրոքերային և դիլերային գործունեությունը, ներդրումային խորհրդատվությունը, արժեթղթերի տեղաբաշխման կազմակերպումը, հաճախորդների ակտիվների կառավարման և այլ հարակից ծառայությունները։ Այս գործառույթների արդյունավետ իրականացումը կարևոր է ինչպես ներդրողների համար արժեթղթերի շուկա մուտքի հեշտացման, այնպես էլ ընկերությունների կողմից ֆինանսական միջոցների ներգրավման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ՀՀ ներդրումային կազմակերպությունների գործունեության ներկա վիճակի գնահատումը։ Ուսումնասիրվում են դրանց ֆինանսական հնարավորությունները, շուկայական դիրքը, ծառայությունների ծավալը, հաճախորդների շրջանակը, մրցակցային միջավայրը և գործունեության արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ փոքր և համեմատաբար սահմանափակ ծավալով շուկայում ներդրումային կազմակերպությունների համար կարևոր մարտահրավեր է ծառայությունների պահանջարկի ընդլայնումը և նոր ներդրողների ներգրավումը։ Աշխատանքում քննարկվում է նաև ներդրումային գործունեության զարգացման համար անհրաժեշտ կարգավորող միջավայրը։ Լիցենզավորման, կապիտալի բավարարության, մասնագիտական համապատասխանության, հաշվետվողականության, ռիսկերի կառավարման և ներդրողների պաշտպանության պահանջները կարևոր են շուկայի կայունության ապահովման համար։ Միաժամանակ չափազանց բարդ կամ ծախսատար կարգավորումները կարող են սահմանափակել նոր մասնակիցների մուտքը և նվազեցնել մրցակցությունը, ուստի հետազոտության շրջանակում կարևորվում է կարգավորման արդյունավետության և շուկայի զարգացման միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Ներդրողների վստահության խնդիրը ևս առանցքային տեղ է զբաղեցնում ուսումնասիրության մեջ։