Հեղինակի գրքերը (1)
Գրականություն
Բարոյաիրավական պատասխանատվության և կամքի ազատության խնդիրը 20-րդ դարի ամերիկյան վեպում (Թեոդոր Դրայզեր, Մարիո Պյուզո, Հարրի Գրեյ)
Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է XX դարի ամերիկյան վեպում բարոյաիրավական պատասխանատվության և կամքի ազատության խնդիրների քննությանը՝ տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունների համադրական վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում մարդու անհատական ընտրության, բարոյական պատասխանատվության, օրենքի և հասարակական նորմերի փոխհարաբերությունն է, ինչպես նաև այն հարցը, թե որքանով է մարդը ազատ իր որոշումների մեջ, երբ նրա վարքագծի վրա ազդում են սոցիալական միջավայրը, ընտանիքը, տնտեսական պայմանները, իշխանությունը և հանցավոր աշխարհի օրենքները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբեր գեղարվեստական աշխարհներում դիտարկել անհատի և հասարակության բախումը՝ բացահայտելով այն իրավիճակները, երբ անձնական շահը հակադրվում է բարոյական սկզբունքներին կամ իրավական պահանջներին։ Թեոդոր Դրայզերի ստեղծագործական համակարգում այս խնդիրը սերտորեն կապված է սոցիալական միջավայրի և մարդու ճակատագրի փոխհարաբերության հետ․ նրա հերոսների ընտրությունները հաճախ պայմանավորվում են նյութական կարիքներով, հասարակական դիրքի ձգտումով և միջավայրի ազդեցությամբ, ինչը հարցականի տակ է դնում անհատի լիակատար ազատության գաղափարը։ Մարիո Պյուզոյի ստեղծագործություններում բարոյաիրավական հակասությունները հիմնականում դրսևորվում են ընտանիքի, հավատարմության, պատվի, իշխանության և հանցավոր աշխարհի չգրված օրենքների բախման մեջ, որտեղ իրավական և բարոյական պատասխանատվության սահմանները հաճախ դառնում են հարաբերական։ Հարրի Գրեյի ստեղծագործական աշխարհում ևս կարևոր տեղ է զբաղեցնում հանցավոր միջավայրը և այն սոցիալական պայմանների ուսումնասիրությունը, որոնցում ձևավորվում է անհատի վարքագիծը։ Աշխատանքում այս հեղինակների համադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր գեղարվեստական մոտեցումներ նույն հիմնախնդրի նկատմամբ և ցույց տալու, թե ինչպես է ամերիկյան վեպը պատկերել մարդու պատասխանատվության ու ազատ ընտրության սահմանները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև իրավական և բարոյական պատասխանատվության տարբերակման հարցը, քանի որ գրական կերպարը կարող է օրենքի տեսանկյունից մեղավոր լինել, սակայն իր գործողությունները ընկալել որպես բարոյապես արդարացված կամ պարտադրված։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ մեղքի, պատժի, խղճի, ընտրության և ճակատագրի գաղափարներին՝ դիտարկելով դրանց հոգեբանական ու հասարակական դրսևորումները։ Հեղինակների ստեղծագործություններում անհատը հաճախ հայտնվում է այնպիսի իրավիճակներում, որտեղ ցանկացած որոշում ունի բարոյական կամ իրավական հետևանքներ, իսկ ազատ կամքը սահմանափակվում է արտաքին հանգամանքներով և ներքին հակասություններով։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը միավորում է գրականագիտության, բարոյագիտության և սոցիալական փիլիսոփայության խնդիրները՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես է գեղարվեստական գրականությունը ներկայացնում մարդու պատասխանատվության և ազատության բարդ հարաբերությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ XX դարի ամերիկյան վեպում բարոյաիրավական պատասխանատվության և կամքի ազատության խնդիրը հանդես է գալիս որպես մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների կարևորագույն հարցերից մեկը, իսկ տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու դրա սոցիալական, հոգեբանական և փիլիսոփայական բազմաթիվ կողմերը։
Թարմացվել է՝ 2026-08-21