Պողոսյան, Վահան Արմենի

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային կազմակերպություններում ֆինանսական ռիսկերի կառավարչական հաշվառման, գնահատման, վերլուծության և վերահսկողության տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության ընթացքում առաջացող անորոշությունների բացահայտումը, ֆինանսական ռիսկերի համակարգված դասակարգումը, դրանց ազդեցության գնահատումը և կառավարչական որոշումների կայացման համար անհրաժեշտ հաշվապահական ու վերլուծական տեղեկատվության ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական ռիսկերի տնտեսական էությանը, դրանց առաջացման ներքին և արտաքին գործոններին, ինչպես նաև կազմակերպությունների շահութաբերության, իրացվելիության, վճարունակության, ֆինանսական կայունության և գործարար ակտիվության վրա ունեցած ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են վարկային, տոկոսադրույքային, արժութային, իրացվելիության, ներդրումային և այլ ֆինանսական ռիսկերի առանձնահատկությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը և կազմակերպությունների գործունեության տարբեր ոլորտներում դրսևորման հնարավորությունները։ Քննարկվում են կառավարչական հաշվառման դերն ու նշանակությունը ֆինանսական ռիսկերի կառավարման համակարգում, հաշվառման տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման, դասակարգման և ներկայացման մեխանիզմները, ինչպես նաև ֆինանսական ու ոչ ֆինանսական ցուցանիշների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է կառավարչական հաշվառման և ֆինանսական հաշվառման փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ընդգծելով ներքին կառավարման նպատակներով ձևավորվող տեղեկատվության առանձնահատկությունները և դրա նշանակությունը կազմակերպության ռազմավարական ու ընթացիկ որոշումների ընդունման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում ֆինանսական ռիսկերի գնահատման քանակական և որակական մեթոդներին, ֆինանսական գործակիցների վերլուծությանը, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը, զգայունության վերլուծությանը, սցենարային գնահատումներին և ռիսկերի ազդեցության չափման այլ գործիքներին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում կազմակերպությունների ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալների օգտագործման, ֆինանսական արդյունքների փոփոխությունների բացահայտման, ծախսերի և եկամուտների կառուցվածքի գնահատման, ինչպես նաև ֆինանսական պարտավորությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ֆինանսական ռիսկերի կառավարման և բյուջետավորման գործընթացների փոխկապակցվածությունը, ֆինանսական պլանավորման, կանխատեսման, վերահսկողության և փաստացի արդյունքների շեղումների վերլուծության մեխանիզմները։ Կարևորվում են կազմակերպությունների կապիտալի կառուցվածքի օպտիմալացման, փոխառու միջոցների օգտագործման, դեբիտորական և կրեդիտորական պարտքերի կառավարման, շրջանառու կապիտալի արդյունավետության բարձրացման և ֆինանսավորման աղբյուրների ընտրության հետ կապված ռիսկերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում քննարկվում են նաև Հայաստանի Հանրապետության առևտրային կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները, տնտեսական միջավայրի փոփոխությունների, գնաճի, փոխարժեքների տատանումների, ֆինանսական շուկաների անկայունության և օրենսդրական կարգավորումների ազդեցությունը ֆինանսական ռիսկերի կառավարման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ներքին վերահսկողության համակարգերի կատարելագործմանը, ֆինանսական պատասխանատվության կենտրոնների ձևավորմանը, կառավարչական հաշվետվությունների մշակմանը և ռիսկերի վերաբերյալ տեղեկատվության ժամանակին տրամադրմանը։ Դիտարկվում են միջազգային հաշվապահական և կառավարչական փորձի կիրառման հնարավորությունները, ֆինանսական հաշվետվողականության միջազգային սկզբունքների և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մոտեցումների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց տեղայնացման առանձնահատկությունները Հայաստանի տնտեսական պայմաններում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից են ֆինանսական ռիսկերի կառավարչական հաշվառման կազմակերպման արդյունավետ մեխանիզմների մշակումը, ռիսկերի գնահատման ցուցանիշների համակարգի կատարելագործումը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված հաշվառման համակարգերի կիրառումը, ինչպես նաև ֆինանսական վերլուծության արդյունքների ինտեգրումը կազմակերպությունների կառավարման ընդհանուր համակարգում։ Կարևորվում է ռիսկերի կանխարգելման և նվազեցման միջոցառումների տնտեսական արդյունավետության գնահատումը, հնարավոր ֆինանսական կորուստների սահմանափակումը և կազմակերպությունների երկարաժամկետ կայունության ապահովումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես կարող են կառավարչական հաշվառման և ֆինանսական վերլուծության արդյունավետ մեխանիզմները նպաստել ռիսկերի վաղաժամ բացահայտմանը, ֆինանսական ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը, կառավարչական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացմանը և առևտրային կազմակերպությունների մրցունակության ամրապնդմանը։ Հետազոտությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով ֆինանսական կառավարման, հաշվապահական հաշվառման, տնտեսական վերլուծության և կորպորատիվ ռիսկերի կառավարման փոխկապակցված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսաբանների, հաշվապահների, աուդիտորների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ռիսկերի կառավարման մասնագետների, առևտրային կազմակերպությունների ղեկավարների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի Հանրապետության կազմակերպությունների ֆինանսական կառավարման արդյունավետության բարձրացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։