Պոտոսյան, Ակսել Հարությունի

Պոտոսյան, Ակսել Հարությունի

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Աշխարհագրություն

Հայաստանի Հանրապետության, որպես լեռնային երկրի, գյուղական տարաբնակեցման աշխարհագրական հետազոտության հիմնահարցերը

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի գյուղական բնակավայրերի տարածական կազմակերպման, տեղաբաշխման և զարգացման առանձնահատկությունների աշխարհագրական ուսումնասիրությանը՝ երկրի լեռնային ռելիեֆի և բնական պայմանների ազդեցության համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գյուղական բնակավայրերի ձևավորման և տարածքային բաշխման օրինաչափությունները, բնակավայրերի բարձրադիր դիրքը, ռելիեֆի մասնատվածությունը, կլիմայական պայմանները, ջրային ու հողային ռեսուրսների հասանելիությունը և դրանց ազդեցությունը բնակչության տեղաբաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր բարձրաչափական գոտիներում գյուղական բնակավայրերի խտության, մեծության, բնակչության թվաքանակի և տնտեսական մասնագիտացման տարբերություններին։ Վերլուծվում է բնական միջավայրի և գյուղատնտեսական գործունեության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև տրանսպորտային հասանելիության, ճանապարհային ցանցի, մարզային ու քաղաքային կենտրոններից հեռավորության և սոցիալական ենթակառուցվածքների ազդեցությունը գյուղական բնակավայրերի կենսունակության վրա։ Քննության են առնվում բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները, ներքին և արտաքին միգրացիան, ժողովրդագրական կառուցվածքը, բնակչության ծերացումը և աշխատանքային ռեսուրսների տեղաբաշխումը՝ որպես գյուղական տարաբնակեցման համակարգի զարգացման վրա ազդող կարևոր գործոններ։ Կարևորվում են սահմանամերձ, բարձրադիր և դժվարամատչելի բնակավայրերի առանձնահատուկ խնդիրները, որտեղ բնական ու սոցիալ-տնտեսական սահմանափակումները կարող են ավելի ուժեղ ազդեցություն ունենալ բնակչության պահպանման և տնտեսական գործունեության կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև գյուղական բնակավայրերի միջև տարածական կապերը, դրանց փոխհարաբերությունները քաղաքային կենտրոնների հետ և բնակավայրերի տարբեր գործառույթների ձևավորման օրինաչափությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղական տարածքների անհամաչափ զարգացման, ենթակառուցվածքների հասանելիության և բնակչության տարածքային կենտրոնացման խնդիրներին։ Աշխատանքը կարևորում է աշխարհագրական և տարածական վերլուծության մեթոդների կիրառումը՝ գյուղական տարաբնակեցման կառուցվածքի գնահատման, զարգացման միտումների բացահայտման և տարածքային տարբերությունների համակարգման նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել գյուղական բնակավայրերի զարգացման քաղաքականության, տարածքային պլանավորման և ենթակառուցվածքների տեղաբաշխման առավել հիմնավորված մոտեցումների ձևավորմանը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի լեռնային բնական միջավայրի առանձնահատկությունները։

Թարմացվել է՝ 2026-09-29
Հայաստանի Հանրապետության, որպես լեռնային երկրի, գյուղական տարաբնակեցման աշխարհագրական հետազոտության հիմնահարցերը

Անվճար

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book10 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1889 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book15 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book14 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book5 Տեսնել ավելին