Պոտոսյան, Վահան Ակսելի

Աշխարհագրություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության սահմանամերձ, լեռնային և բարձր լեռնային տարածքներում տարաբնակեցման զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բնակչության տարածքային բաշխման, բնակավայրերի ձևավորման ու զարգացման, ժողովրդագրական փոփոխությունների և տարածքային անհամաչափությունների հիմնական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք սահմանափակում են այս տարածքների բնակեցվածության և սոցիալ-տնտեսական կենսունակության պահպանումը՝ ներառյալ բնակչության նվազումը, արտագաղթը, աշխատատեղերի սահմանափակ լինելը, տնտեսական ակտիվության ցածր մակարդակը, տրանսպորտային հասանելիության խնդիրները և սոցիալական ենթակառուցվածքների անհավասար զարգացումը։ Աշխատանքը կարևորում է բնական և աշխարհագրական պայմանների ազդեցությունը բնակավայրերի զարգացման վրա, մասնավորապես՝ բարձրադիր ռելիեֆի, կլիմայական առանձնահատկությունների, տրանսպորտային դժվարությունների և բնական ռեսուրսների տարածքային անհավասար բաշխման դերը։ Սահմանամերձ տարածքների դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ռազմավարական և անվտանգային գործոնը, քանի որ բնակչության կայուն ներկայությունը և բնակավայրերի կենսունակությունը կարևոր են երկրի տարածքային ամբողջականության և սահմանային համայնքների կայուն զարգացման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել բնակավայրերի ժողովրդագրական ներուժը, տարիքային և սեռային կառուցվածքը, զբաղվածության մակարդակը, միգրացիոն գործընթացները և բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանները։ Կարևորվում է նաև քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի միջև զարգացման տարբերությունների ուսումնասիրությունը և դրանց ազդեցությունը տարածքային տարաբնակեցման համակարգի վրա։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սահմանամերձ, լեռնային և բարձր լեռնային տարածքների զարգացման հիմնական խոչընդոտները և առաջարկելու տարածքային քաղաքականության, ենթակառուցվածքների բարելավման, տնտեսական ակտիվության խթանման, աշխատատեղերի ստեղծման և բնակչության ամրապնդման ուղղություններ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հավասարակշռված տարածքային զարգացման քաղաքականության մշակմանը, բնակավայրերի կենսունակության պահպանմանը և Հայաստանի տարբեր տարածաշրջանների միջև սոցիալ-տնտեսական անհամաչափությունների նվազեցմանը։