Ռահիմիփուր, Սայիդ

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի դրամատուրգիայի երկու նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործություններում անձի ներքին երկվության, ինքնության ճգնաժամի և մարդու հոգեբանական ու գոյաբանական հակասությունների գեղարվեստական արտահայտման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն կերպարներն են, որոնց վարքագծում, խոսքում և փոխհարաբերություններում բացահայտվում է անհատի ներքին աշխարհի անկայունությունը, ինքնաճանաչման դժվարությունը և սեփական գոյության իմաստը հասկանալու ձգտումը։ Քննվում է մարդու ներքին և արտաքին իրականությունների հակադրությունը, երբ կերպարի ինքնընկալումը հաճախ չի համապատասխանում շրջապատի կողմից նրա ընկալմանը, իսկ հիշողությունը, անցյալը և ներկան ձևավորում են միմյանց հակասող պատկերացումներ անձի ինքնության վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկխոսության կառուցվածքին, լռությանը, դադարներին, կրկնություններին և լեզվական անորոշությանը, որոնք դրամատիկական տեքստում դառնում են կերպարների ներքին վիճակը բացահայտող կարևոր արտահայտչամիջոցներ։ Լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն հաղորդակցության միջոց, այլև մարդու մեկուսացման, փոխըմբռնման դժվարության և ինքնության անկայունության արտահայտություն։ Ուսումնասիրվում են նաև կերպարների միջև իշխանության, կախվածության, օտարման և հաղորդակցական անհաջողության հարաբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում աբսուրդի գեղագիտության և ժամանակակից դրամայի նորարարական սկզբունքների քննությունը, որոնց միջոցով ավանդական սյուժետային զարգացումը հաճախ փոխարինվում է կրկնվող իրավիճակներով, անորոշ ժամանակատարածական միջավայրով և մարդու գոյության վերաբերյալ բաց հարցադրումներով։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու դրամատուրգների ստեղծագործական մտածողության ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Մի դեպքում անձի երկատվածությունը կարող է առավել ընդգծված դրսևորվել գոյաբանական անորոշության, ժամանակի և ինքնության քայքայման միջոցով, մյուս դեպքում՝ հիշողության, խոսքի, սոցիալական հարաբերությունների և հոգեբանական լարվածության փոխազդեցությամբ։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև բեմական տարածության, կերպարների գործողությունների և դրամատիկական ենթատեքստի նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականագիտական, համեմատական և դրամատուրգիական վերլուծության մոտեցումները՝ բացահայտելով անձի ներքին հակասությունների և ինքնության խնդրի նշանակությունը ժամանակակից անգլալեզու դրամայի գեղարվեստական համակարգում։