Սահակյան, Ադրինե Դավիթի

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է սելենօրգանական միացությունների հակաօքսիդիչ ազդեցության քիմիական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպիսի մոլեկուլային և քիմիական գործընթացների միջոցով են սելեն պարունակող օրգանական նյութերը հակազդում օքսիդացման գործընթացներին։ Հետազոտության կենտրոնում սելենօրգանական միացությունների կառուցվածքի և դրանց հակաօքսիդիչ ակտիվության փոխկապակցվածությունն է, ինչպես նաև այն ռեակցիաները, որոնց միջոցով կարող է տեղի ունենալ ազատ ռադիկալների, ակտիվ թթվածնային ձևերի և այլ օքսիդացնող մասնիկների չեզոքացում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սելենի տարբեր քիմիական ձևերի ռեակցիոնունակությունը, սելեն–ածխածին և այլ կապերի առանձնահատկությունները, էլեկտրոնների փոխանցման գործընթացները և օքսիդավերականգնման ռեակցիաները։ Հակաօքսիդիչ ազդեցության ուսումնասիրության համար կարևոր է պարզել, թե միացությունն ինչպես է փոխազդում ռադիկալային մասնիկների հետ, արդյոք գործում է որպես էլեկտրոնի կամ ջրածնի ատոմի դոնոր, և ինչպիսի միջանկյալ ու վերջնական արտադրանքներ են առաջանում այդ փոխազդեցությունների ընթացքում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել սելենօրգանական միացությունների՝ թիոլների և այլ կենսաբանորեն կարևոր միացությունների հետ փոխազդեցություններին, քանի որ սելեն պարունակող խմբերը կարող են մասնակցել օքսիդավերականգնման ցիկլերին և ազդել բջջային հակաօքսիդիչ համակարգերի գործունեության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է նաև կառուցվածք–ակտիվություն կապի բացահայտումը, այսինքն՝ պարզել, թե մոլեկուլի կառուցվածքային որ առանձնահատկություններն են պայմանավորում դրա հակաօքսիդիչ հատկությունների ուժգնությունը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել քիմիական կինետիկայի, սպեկտրոսկոպիայի, քրոմատոգրաֆիայի և այլ ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ՝ ռեակցիաների արագությունը, մեխանիզմը և առաջացող նյութերը բացահայտելու համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսաքիմիայի և դեղաքիմիայի համար, քանի որ օքսիդատիվ գործընթացների վերահսկումը կարևոր է կենսաբանական համակարգերի բնականոն գործունեության պահպանման տեսանկյունից։ Միաժամանակ սելենօրգանական միացությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է հաշվի առնել դրանց կենսաբանական ակտիվության և հնարավոր թունաբանական ազդեցությունների հարաբերակցությունը, քանի որ սելենի միացությունների հատկությունները զգալիորեն կախված են քիմիական կառուցվածքից և կոնցենտրացիայից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, կենսաքիմիկոսներին, դեղաքիմիկոսներին, նյութագետներին, հակաօքսիդիչ համակարգերի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։