Սահակյան, Քրիստինե Սամվելի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բուսաբուծական արտադրանքի իրացման գործընթացում առաջացող տնտեսական, կազմակերպական և շուկայական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Տավուշի մարզի առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության առանցքում գյուղատնտեսական արտադրողի և վերջնական սպառողի միջև ձևավորվող արժեշղթան է՝ արտադրանքի հավաքումից, տեսակավորումից և պահպանությունից մինչև տեղափոխում, վերամշակում և վաճառք։ Քննվում են այն գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել արտադրողների շուկա մուտք գործելու հնարավորությունները՝ իրացման կայուն ուղիների բացակայությունը, պահանջարկի և գների վերաբերյալ տեղեկատվության անբավարարությունը, արտադրության փոքր ծավալները, պահեստավորման և սառնարանային տնտեսությունների հասանելիությունը, տրանսպորտային ծախսերը և արտադրանքի սեզոնայնությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բուսաբուծական մթերքների առանձնահատկություններին, քանի որ դրանց մի մասը սահմանափակ պահպանման ժամկետ ունի, և իրացման գործընթացի ոչ արդյունավետ կազմակերպումը կարող է հանգեցնել տնտեսական կորուստների։ Ուսումնասիրվում է միջնորդների դերը շուկայում, արտադրողի վաճառքի գնի և վերջնական սպառողական գնի ձևավորման ընդհանուր մեխանիզմները, ինչպես նաև արտադրողների բանակցային դիրքի ամրապնդման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գյուղացիական տնտեսությունների և այլ արտադրողների համագործակցության զարգացումը։ Արտադրանքի համատեղ հավաքումը, տեսակավորումը, փաթեթավորումը, պահպանումը և շուկա հանելը կարող են դիտարկվել որպես փոքր արտադրողների շուկայական հնարավորությունների ընդլայնման կազմակերպական միջոցներ։ Կարևորվում են նաև վերամշակող կազմակերպությունների, առևտրային ցանցերի և գյուղատնտեսական արտադրողների միջև երկարաժամկետ պայմանագրային հարաբերությունները, որոնք կարող են նպաստել իրացման գործընթացի կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Տավուշի մարզի օրինակով ուշադրություն է դարձվում տարածքային պայմաններին, բնակավայրերի տեղաբաշխմանը, ճանապարհային և լոգիստիկ ենթակառուցվածքներին, տեղական արտադրության կառուցվածքին և շուկաների հասանելիությանը։ Քննվում են նաև արտադրանքի որակի, ստանդարտացման, փաթեթավորման, մակնշման և սպառողական պահանջներին համապատասխանեցման հարցերը՝ որպես մրցունակության կարևոր բաղադրիչներ։ Առանձին նշանակություն է տրվում շուկայական տեղեկատվության և թվային գործիքների կիրառմանը, որոնց միջոցով արտադրողները կարող են ավելի արագ տեղեկություններ ստանալ պահանջարկի, վաճառքի հնարավորությունների և գնային պայմանների վերաբերյալ։ Իրացման խնդիրների լուծման հնարավոր ուղղությունները դիտարկվում են նաև տեղական վերամշակման զարգացման, արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացման, արդյունավետ լոգիստիկ համակարգերի ձևավորման և արտադրող–վերամշակող–վաճառող կապերի ամրապնդման համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և տարածաշրջանային զարգացման ուսումնասիրության համար՝ բուսաբուծական արտադրանքի իրացումը ներկայացնելով որպես ամբողջական տնտեսական գործընթաց, որի արդյունավետ կազմակերպումը կարող է նպաստել արտադրողների եկամուտների կայունությանը, արտադրական ներուժի առավել լիարժեք օգտագործմանը և գյուղական տնտեսության զարգացմանը։