Սևլեռնցի, Իգնատիոս

Կրոն

Աշխատությունը նվիրված է Նոր Կտակարանի չորս կանոնական Ավետարաններից մեկի՝ Ղուկասի Ավետարանի համակողմանի մեկնությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրա աստվածաբանական, պատմական, բարոյական և հոգևոր բովանդակությունը։ Ղուկասի Ավետարանը քրիստոնեական սուրբգրային ժառանգության կարևորագույն երկերից է, որտեղ ներկայացվում են Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան և մանկության իրադարձությունները, քարոզչական գործունեությունը, առակներն ու հրաշքները, աշակերտների հետ հարաբերությունները, Երուսաղեմ մուտքը, չարչարանքները, խաչելությունը և հարությունը։ Ավետարանի առանձնահատկություններից է Քրիստոսի առաքելության համամարդկային բնույթի ընդգծումը, ինչպես նաև Աստծո ողորմածության, մարդկանց հանդեպ սիրո, մեղավորների ապաշխարության և հասարակության խոցելի ու անտեսված անդամների նկատմամբ հոգատարության գաղափարների կարևորումը։ Մեկնության կենտրոնական խնդիրներից է ավետարանական պատմությունների և ուսուցումների իմաստային բացահայտումը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ ընկալելու Քրիստոսի խոսքերի, գործողությունների և առակների հոգևոր նշանակությունը։ Ղուկասի Ավետարանում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում ողորմած սամարացու, անառակ որդու և փարիսեցու ու մաքսավորի առակները, որոնք բացահայտում են քրիստոնեական բարոյագիտության հիմնարար արժեքները՝ մերձավորի հանդեպ սերը, ներողամտությունը, խոնարհությունը, անկեղծ ապաշխարությունը և Աստծո անսահման գթասրտությունը։ Կարևոր թեմաներից են նաև աղոթքի անհրաժեշտությունը, հարստության և նյութական արժեքների նկատմամբ մարդու վերաբերմունքը, արդարության պահպանումը, հավատքի զորությունը և հոգևոր փրկության հասանելիությունը բոլոր մարդկանց համար։ Ավետարանի մեկնողական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև Քրիստոսի ծննդյան ավետման, Մարիամ Աստվածածնի կերպարի, Հովհաննես Մկրտչի առաքելության, Հիսուսի մկրտության, անապատում փորձության, Գալիլեայում քարոզչության և աշակերտների ընտրության աստվածաբանական նշանակությանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ավետարանական իրադարձությունների փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են Քրիստոսի կյանքի տարբեր դրվագներն ու ուսուցումները միավորվում փրկագործական միասնական գաղափարի շուրջ։ Ղուկասի Ավետարանի մեկնությունը կարևոր նշանակություն ունի քրիստոնեական դավանանքի, եկեղեցական ավանդության և աստվածաշնչյան բարոյախոսության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն օգնում է հասկանալու Քրիստոսի ուսմունքի հիմնարար սկզբունքները և դրանց կիրառությունը անհատի ու հասարակության կյանքում։ Ղուկասի շարադրանքին բնորոշ պատմողական հստակությունը, իրադարձությունների հաջորդական ներկայացումը, մարդկային ապրումների նկատմամբ ուշադրությունը և հասարակական հարաբերությունների լայն ընդգրկումը մեկնողական ուսումնասիրության համար ստեղծում են հարուստ նյութ։ Այս առումով աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն կրոնական գիտելիքների տարածման, այլև քրիստոնեական գրականության, պատմական մտածողության և բարոյական արժեքների ճանաչման տեսանկյունից։ Հայերեն մեկնողական ավանդության մեջ նման երկերը մեծ դեր են ունեցել Սուրբ Գրքի բովանդակությունը հասկանալի դարձնելու, աստվածաշնչյան գիտելիքները տարածելու և հավատացյալների հոգևոր կրթությունը զարգացնելու գործում։ Հրատարակությունը արժեքավոր տեղ ունի հայ կրոնական մատենագրության պատմության մեջ՝ որպես Նոր Կտակարանի կանոնական գրքերից մեկի մեկնության հայերեն ներկայացում։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, աստվածաշնչագետների, եկեղեցական պատմության ուսումնասիրողների, հոգևորականների և քրիստոնեական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գիրքը նպաստում է Ղուկասի Ավետարանի խորքային ընկալմանը՝ բացահայտելով դրա բարոյական պատգամները, փրկագործական գաղափարները և քրիստոնեական հավատքի մեջ ունեցած նշանակությունը, ինչպես նաև կարևոր սկզբնաղբյուր է հայերեն աստվածաշնչյան մեկնողական գրականության և 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար։