Սողոմոնյան, Գագիկ Արմենակի

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է անցումային հասարակության պայմաններում տեղի ունեցող սոցիալական և մշակութային խորքային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով հասարակության կառուցվածքի, արժեքային համակարգի, սոցիալական հարաբերությունների, վարքագծային նորմերի և մշակութային պատկերացումների վերափոխման գործընթացները։ Հետազոտության առանցքում այն հիմնահարցն է, թե ինչպես են հասարակական համակարգի փոփոխությունները ազդում մարդկանց մտածողության, կենսակերպի, սոցիալական դերերի և փոխհարաբերությունների վրա, ինչպես նաև ինչպես են ձևավորվում նոր սոցիոմշակութային իրողություններ նախկին համակարգի արժեքների ու ինստիտուտների պահպանվող տարրերի պայմաններում։ Աշխատությունը կարևորում է անցումային շրջանի երկակի բնույթը․ մի կողմից տեղի է ունենում նախկին սոցիալական կառույցների և նորմերի թուլացում կամ վերափոխում, իսկ մյուս կողմից՝ ձևավորվում են նոր ինստիտուտներ, արժեքներ և վարքագծային մոդելներ։ Այս գործընթացը հաճախ ուղեկցվում է հասարակական անորոշությամբ, արժեքային կողմնորոշումների փոփոխությամբ, սոցիալական անհավասարությունների վերակազմավորմամբ և տարբեր սերունդների ու սոցիալական խմբերի միջև աշխարհայացքային տարբերությունների խորացմամբ։ Ուսումնասիրության մեջ սոցիոմշակութային փոխակերպումները դիտարկվում են ոչ միայն որպես քաղաքական կամ տնտեսական փոփոխությունների հետևանք, այլև որպես ինքնուրույն հասարակական գործընթաց, որի ընթացքում վերաիմաստավորվում են անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունները, ավանդույթի և նորարարության հարաբերակցությունը, անձնական ու հանրային արժեքները, ինչպես նաև սոցիալական պատասխանատվության և հասարակական մասնակցության պատկերացումները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում անցումային միջավայրում մշակութային շարունակականության և փոփոխության խնդիրը․ ավանդական արժեքները կարող են պահպանվել՝ միաժամանակ ստանալով նոր մեկնաբանություններ և դրսևորվելով ժամանակակից կենսակերպի պայմաններում։ Այդ պատճառով աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչու հասարակության արդիականացման գործընթացը միշտ չէ, որ ընթանում է միատեսակ և կանխատեսելի ուղղությամբ, և ինչպիսի հակասություններ կարող են առաջանալ հին ու նոր արժեքային համակարգերի փոխազդեցության արդյունքում։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես կարևոր աղբյուր Հայաստանի հասարակության փոխակերպման գործընթացները սոցիոմշակութային տեսանկյունից ուսումնասիրելու համար՝ հատկապես այնպիսի հարցերի համատեքստում, ինչպիսիք են հասարակական գիտակցության փոփոխությունը, սոցիալական ինստիտուտների վերակազմավորումը, արժեքային կողմնորոշումների վերափոխումը, նոր սոցիալական խմբերի ձևավորումը և անհատի հարմարվողականությունը փոփոխվող միջավայրին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ անցումային հասարակության զարգացումը բազմաշերտ և հակասական գործընթաց է, որի ընթացքում փոփոխվում են ոչ միայն հասարակական ինստիտուտներն ու տնտեսական հարաբերությունները, այլև մարդկանց առօրյա վարքը, մշակութային ընկալումները, սոցիալական ինքնությունը և ապագայի վերաբերյալ պատկերացումները։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարող է հետաքրքրել սոցիոլոգների, մշակութաբանների, սոցիալական մարդաբանների, քաղաքագետների, հասարակական գործընթացներով զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև հասարակության ժամանակակից զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների։