Stone, Michael E., 1938-

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է հայկական ձեռագրական և մատենագրական ավանդության մեջ պահպանված պարականոն բնագրերի ուսումնասիրությանը, որոնցում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում հրեշտակային էակները, աստվածաշնչյան կերպարները և կանոնական գրքերում համեմատաբար համառոտ ներկայացված իրադարձությունների ընդարձակված պատմությունները։ Հետազոտության առանցքում քրիստոնեական պարականոն գրականության հայկական շերտն է՝ դիտարկված որպես աստվածաշնչյան ավանդությունների մեկնաբանման, վերապատմման և նոր սյուժետային մանրամասներով հարստացման կարևոր աղբյուր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հրեշտակների ծագման, դասակարգման, գործառույթների և մարդկանց ու աստվածային աշխարհի միջև նրանց միջնորդական դերի մասին պատկերացումներին։ Քննվում են նաև աստվածաշնչյան նշանավոր կերպարների շուրջ ձևավորված պատմությունները, որոնցում կանոնական պատումներին կարող են ավելացվել նրանց մանկության, փորձությունների, տեսիլքների, երկնային ճանապարհորդությունների կամ հետագա ճակատագրի վերաբերյալ դրվագներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական տարբերակների հարաբերությունը հունարեն, ասորերեն, եբրայերեն, վրացերեն և քրիստոնեական արևելքի այլ լեզուներով պահպանված համանման ավանդությունների հետ։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել տեքստերի տարածման ուղիները, թարգմանական շերտերը և այն փոփոխությունները, որոնք առաջացել են հայկական մշակութային միջավայրում դրանց փոխանցման ընթացքում։ Ձեռագրագիտական և տեքստաբանական քննությունը կարևոր է տարբեր ձեռագրերում պահպանված ընթերցումների, խմբագրությունների և տարբերակների փոխհարաբերությունները հասկանալու համար։ Պարականոն նյութերը դիտարկվում են նաև որպես միջնադարյան աշխարհընկալման ուսումնասիրության աղբյուր, քանի որ դրանցում արտացոլվում են բարու և չարի, մեղքի ու փրկության, մահվան, հանդերձյալ աշխարհի և աստվածային արդարության վերաբերյալ պատկերացումներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպես են նման պատմությունները ներգործել քարոզների, վարքագրության, ժողովրդական հավատալիքների, պատկերագրության և այլ գրական ժանրերի վրա։ Այս նյութերի ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև հայկական թարգմանական գրականության և քրիստոնեական արևելքի մշակութային փոխհարաբերությունների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայագիտության, աստվածաշնչագիտության, պարականոն գրականության ուսումնասիրության, ձեռագրագիտության և համեմատական տեքստաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով հայկական ավանդության կարևոր տեղը վաղ և միջնադարյան քրիստոնեական գրական ժառանգության պահպանման ու փոխանցման գործընթացում։

Կրոն

Կրոնագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Ադամի և Եվայի կերպարների մեկնաբանությանը հայկական կրոնական, գրական, բանահյուսական և մշակութային ավանդույթներում։ Քննության են առնվում աստվածաշնչյան արարչագործության և առաջին մարդկանց պատմության ընկալման առանձնահատկությունները հայ քրիստոնեական մտածողության մեջ, ինչպես նաև դրանց արտացոլումը միջնադարյան մատենագրության և ժողովրդական պատկերացումների շրջանակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ադամի և Եվայի կերպարների խորհրդանշական նշանակությանը, մեղքի, ազատ կամքի, անհնազանդության, ապաշխարության և մարդկային բնության վերաբերյալ կրոնափիլիսոփայական մեկնաբանություններին։ Վերլուծվում են հայկական աստվածաբանական գրականության, մեկնողական երկերի, պարականոն պատմությունների և ժողովրդական ավանդազրույցների միջև առկա թեմատիկ ու գաղափարական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Քննարկվում են նաև առաջին մարդկանց մասին պատկերացումների արտահայտությունները հայկական մանրանկարչության, եկեղեցական արվեստի, ծիսական մշակույթի և բանավոր ավանդության մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հայկական ավանդույթների փոխառնչությունները վաղ քրիստոնեական, բյուզանդական և մերձավորարևելյան կրոնամշակութային պատկերացումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում Ադամի և Եվայի պատմության բարոյախրատական, խորհրդաբանական և մարդաբանական նշանակությանը, ինչպես նաև այդ կերպարների միջոցով մարդկային գոյության, մեղքի և փրկության հիմնախնդիրների մեկնաբանմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագիտության, կրոնագիտության, աստվածաբանության, բանահյուսագիտության և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։