Թադևոսյան, Գագիկ Աղվանի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսային գործի կազմակերպման բարելավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և մաքսային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մաքսային համակարգի կազմակերպական, տնտեսական, իրավական և կառավարչական մեխանիզմներն են, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արտաքին առևտրի կարգավորման, պետական եկամուտների ապահովման և տնտեսական անվտանգության պահպանման վրա։ Մաքսային մարմինների գործունեության կարևորագույն խնդիրներից են տնտեսական շահերի և ներքին շուկայի պաշտպանությունը, մաքսային օրենսդրության կիրառումը, մաքսային վճարների գանձումը և սահմանով ապրանքների ու տրանսպորտային միջոցների տեղաշարժի նկատմամբ վերահսկողությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մաքսային գործընթացների կազմակերպման գործող մեխանիզմները, դրանց արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և այն խոչընդոտները, որոնք կարող են բարդացնել արտաքին տնտեսական գործունեություն իրականացնող տնտեսավարող սուբյեկտների աշխատանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային ընթացակարգերի պարզեցմանը, ժամանակի և վարչական ծախսերի կրճատմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը, ինքնահայտարարագրման զարգացմանը և մաքսային մարմինների միջև տեղեկատվության արդյունավետ փոխանակմանը։ Մաքսային վարչարարության կատարելագործման կարևոր ուղղություններից է ռիսկերի կառավարման համակարգի զարգացումը, որի միջոցով բարեխիղճ և ցածր ռիսկայնության տնտեսավարողների նկատմամբ հնարավոր է կիրառել ավելի արագացված ընթացակարգեր՝ միաժամանակ վերահսկողական ռեսուրսներն ուղղելով բարձր ռիսկային գործարքների վրա։ Աշխատությունը կարևորում է նաև պետական և մասնավոր հատվածների փոխգործակցությունը, քանի որ մաքսային համակարգի արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է ոչ միայն վերահսկողության մակարդակով, այլև տնտեսավարողներին մատուցվող ծառայությունների որակով և կանխատեսելիությամբ։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել մաքսային մարմինների կառավարման կատարելագործման, աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածության, ծառայության տեխնիկական վերազինման և կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցման խնդիրները։ Նախկին և հետագա բարեփոխումների ծրագրերում ևս շեշտադրվել են արդյունավետ կառավարումը, ռիսկերի վրա հիմնված հսկողությունը, ընթացակարգերի պարզեցումը, այլ պետական մարմինների հետ համագործակցությունը և տեխնիկական արդիականացումը։ Ժամանակակից մոտեցումներում առանձնահատուկ նշանակություն է ստացել թվայնացումը և «մեկ կանգառ, մեկ պատուհան» սկզբունքի կիրառումը, ինչպես նաև էլեկտրոնային տեղեկատվական բազաների փոխգործելիությունը, ինչը կարող է նպաստել կրկնակի հսկողության բացառմանը, առևտրի դյուրինացմանը և սահմանահատման գործընթացների արագացմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել մաքսային վարչարարության կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործման, մաքսազերծման գործընթացների արագացման, պետական եկամուտների հավաքագրման արդյունավետության բարձրացման և արտաքին առևտրի համար առավել բարենպաստ միջավայրի ձևավորման նպատակով։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, մաքսային գործի և պետական կառավարման մասնագետներին, արտաքին տնտեսական գործունեությամբ զբաղվող մասնագետներին, իրավաբաններին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։