Տիգրանյան, Վահե Հովհաննեսի

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլների տրանսմիսիայի հիմնական ագրեգատների տեխնիկական վիճակի, հուսալիության, երկարակեցության և շահագործման ռեսուրսի վրա արտաքին ու ներքին գործոնների ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են ավտոմոբիլային տրանսպորտի արդյունավետ շահագործման ապահովումը, տրանսմիսիայի հանգույցների մաշվածության օրինաչափությունների բացահայտումը, դրանց աշխատանքային ռեսուրսի գնահատման մեթոդների կատարելագործումը և տեխնիկական սպասարկման ու վերանորոգման գործընթացների օպտիմալացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխանցման տուփերի, կցորդիչների, կարդանային փոխանցումների, գլխավոր փոխանցումների, դիֆերենցիալների և շարժահաղորդման համակարգի այլ բաղադրիչների աշխատանքային պայմաններին, դրանց վրա ազդող մեխանիկական, ջերմային և դինամիկական բեռնվածքներին, ինչպես նաև շահագործման ընթացքում առաջացող մաշվածության և խափանումների պատճառներին։ Ուսումնասիրվում են ճանապարհային ծածկույթի վիճակի, տեղանքի ռելիեֆի, երթևեկության ինտենսիվության, տրանսպորտային միջոցների բեռնվածության, շարժման արագության, արագացման և արգելակման ռեժիմների ազդեցությունները տրանսմիսիայի ագրեգատների տեխնիկական բնութագրերի և ծառայության տևողության վրա։ Կարևորվում են կլիմայական պայմանների, շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանի, փոշոտվածության, խոնավության և շահագործման սեզոնային առանձնահատկությունների ազդեցության գնահատման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վարորդի վարելու ոճին, փոխանցումների փոփոխման հաճախականությանը, շարժիչի և տրանսմիսիայի աշխատանքային ռեժիմների համապատասխանությանը, ինչպես նաև տեխնիկական սպասարկման կանոնների պահպանման նշանակությանը։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում շփման, մաշվածության, հոգնածային վնասվածքների, թրթռումների, հարվածային բեռնվածքների և քսանյութերի հատկությունների փոփոխության հետ կապված գործընթացները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ տրանսմիսիայի ագրեգատների աշխատունակության վրա։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են տեխնիկական ռեսուրսի բնութագրման հիմնական ցուցանիշները, մասնավորապես՝ մինչև սահմանային վիճակի հասնելը կատարվող վազքը, անխափան աշխատանքի տևողությունը, խափանումների հաճախականությունը, վերանորոգումների պարբերականությունը և ագրեգատների մնացորդային ռեսուրսը։ Քննարկվում են շահագործական տվյալների հավաքագրման, տեխնիկական վիճակի ախտորոշման, մաշվածության չափումների, փորձարարական հետազոտությունների և վիճակագրական վերլուծության մեթոդները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հավանականությունների տեսության, մաթեմատիկական վիճակագրության և հուսալիության տեսության կիրառմանը՝ տրանսմիսիայի ագրեգատների ծառայության տևողության կանխատեսման և շահագործական գործոնների ազդեցության քանակական գնահատման նպատակով։ Ուսումնասիրվում են տարբեր աշխատանքային պայմաններում ագրեգատների ռեսուրսային ցուցանիշների փոփոխության օրինաչափությունները, դրանց միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները և տեխնիկական վիճակի վատթարացման հիմնական պատճառները։ Կարևորվում է շահագործական պայմանների ծանրության գնահատման չափանիշների մշակումը, որոնց միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր ճանապարհային, կլիմայական և բեռնվածքային միջավայրերում աշխատող ավտոմոբիլների տեխնիկական ռեսուրսները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ագրեգատների մնացորդային աշխատունակության գնահատման և խափանումների կանխատեսման մեթոդների ուսումնասիրությունը, ինչը կարող է նպաստել անսպասելի տեխնիկական անսարքությունների նվազեցմանը և տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգության բարձրացմանը։ Անդրադարձ է կատարվում պլանային և կանխարգելիչ տեխնիկական սպասարկման կազմակերպմանը, քսանյութերի ընտրությանը, ախտորոշման պարբերականության սահմանմանը և վերանորոգման աշխատանքների արդյունավետ իրականացմանը։ Քննարկվում են նաև ավտոմոբիլային տրանսպորտի շահագործման տնտեսական ցուցանիշները, մասնավորապես՝ պահեստամասերի ծախսը, տեխնիկական սպասարկման և վերանորոգման արժեքը, տրանսպորտային միջոցների պարապուրդները և ագրեգատների վաղաժամ փոխարինման հետևանքով առաջացող կորուստները։ Հետազոտության արդյունքների գործնական կիրառությունը կարող է նպաստել ավտոտրանսպորտային կազմակերպություններում տեխնիկական սպասարկման համակարգերի կատարելագործմանը, մեքենաների շահագործման ռեժիմների հիմնավորված ընտրությանը և տրանսմիսիայի ագրեգատների աշխատանքային ռեսուրսի առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի ավտոմոբիլների շահագործման իրական պայմանների և արտադրողների կողմից սահմանված նորմատիվային ցուցանիշների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեխնիկական ռեսուրսի փոփոխությունները տարբեր շահագործական միջավայրերում։ Աշխատությունն ունի գիտական, տեխնիկական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ավտոմոբիլների հուսալիության տեսության, տեխնիկական ախտորոշման, տրանսպորտային միջոցների շահագործման և մեքենաների երկարակեցության գնահատման մեթոդաբանության զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլային ինժեներների, մեխանիկների, տրանսպորտային միջոցների շահագործման մասնագետների, ավտոտրանսպորտային կազմակերպությունների տեխնիկական ղեկավարների, մեքենաշինության ոլորտի հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ավտոմոբիլային տեխնիկայի հուսալիության ու շահագործման արդյունավետության բարձրացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։