Տիվիթճյան, Հ. Ս.

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է մարդկության գաղափարին՝ մարդու էությանը, մարդկային հասարակության բնույթին, մարդկանց փոխհարաբերություններին և հասարակական կյանքի ձևավորման հիմքում ընկած բարոյական ու մտավոր սկզբունքներին։ Մարդկությունը դիտարկվում է որպես անհատների ամբողջություն, որոնք, ունենալով տարբեր բնավորություններ, կարողություններ, համոզմունքներ և կենսական պայմաններ, միավորվում են ընդհանուր մարդկային արժեքների, փոխադարձ կապերի և հասարակական կյանքի միջոցով։ Թեմայի շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում մարդու արժանապատվության, բարության, խղճի, բանականության, բարոյական պատասխանատվության և մերձավորի նկատմամբ պարտավորությունների գաղափարները։ Մարդկային գոյության իմաստի և հասարակական համակեցության վերաբերյալ խորհրդածությունները հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու այն հիմնարար հարցերին, թե ինչն է բնորոշ մարդուն, ինչ նշանակություն ունեն նրա մտավոր և հոգևոր կարողությունները, ինչպես են ձևավորվում մարդկանց հարաբերությունները և ինչ սկզբունքներով պետք է առաջնորդվի անհատը հասարակության մեջ իր տեղը գտնելու համար։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածությունը կարևորում է նաև մարդկային համերաշխության, փոխօգնության, արդարության, հանդուրժողականության և ընդհանուր բարօրության գաղափարները՝ ընդգծելով, որ հասարակության զարգացումը պայմանավորված է ոչ միայն անհատների անձնական ձեռքբերումներով, այլև նրանց փոխադարձ պատասխանատվությամբ և համագործակցությամբ։ Մարդու անհատական ու հասարակական բնույթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև բարոյական դաստիարակության նշանակությունը, քանի որ մարդկային արժեքների գիտակցումը, սեփական արարքների հետևանքների ըմբռնումը և ուրիշների իրավունքների ու արժանապատվության հարգումը հասարակական ներդաշնակության կարևոր պայմաններ են։ Գրքի թեման առնչվում է փիլիսոփայական մարդաբանության, բարոյագիտության և հասարակական մտքի այն հիմնահարցերին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում եղել են մարդկային մտորումների կենտրոնում։ Այն ընթերցողին ուղղորդում է խորհելու մարդու՝ որպես բանական, զգացմունքային և հասարակական էակի առանձնահատկությունների, ինչպես նաև անհատի ու մարդկության միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածության մասին։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի հայերեն մտավոր և հրատարակչական միջավայրի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այդ ժամանակաշրջանում հայերեն աշխարհիկ, բարոյագիտական և գիտաճանաչողական գրականության զարգացումը կարևոր նշանակություն ուներ հասարակական գիտակցության ընդլայնման, կրթության տարածման և նոր գաղափարների հանրայնացման համար։ Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական կենտրոնը կարևոր դեր էր կատարում նման գրականության ստեղծման և տարածման գործում՝ նպաստելով հայ ընթերցողական մշակույթի ու մտավոր կյանքի զարգացմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայերեն հին տպագիր գրականության, XIX դարի հայ հասարակական մտքի, մարդասիրական գաղափարների և բարոյագիտական մտածողության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել փիլիսոփայությամբ, մարդաբանությամբ, հասարակական հարաբերություններով, բարոյագիտությամբ և հայ մտավոր մշակույթի պատմությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին՝ հնարավորություն տալով անդրադառնալու մարդկության գաղափարի ընկալմանը հայերեն գրավոր ժառանգության մեջ։