Տոնոյան, Ումրշատ Սահակի

Տոնոյան, Ումրշատ Սահակի

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Խորհրդահայ կինեմատոգրաֆիայի կայացումը (1930-1930-ական թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է խորհրդահայ կինեմատոգրաֆիայի ձևավորման և զարգացման վաղ շրջանի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Հայաստանի մշակութային, հասարակական և քաղաքական կյանքի ընդհանուր փոփոխությունների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ազգային կինոարտադրության ինստիտուցիոնալ կայացման, ստեղծագործական սկզբունքների ձևավորման, կինոստուդիական համակարգի զարգացման և կինոյի՝ որպես զանգվածային մշակույթի կարևոր ոլորտի հաստատման գործընթացների վրա։ Քննության են առնվում կինոարտադրության կազմակերպման պայմանները, պետական մշակութային քաղաքականության ազդեցությունը, տեխնիկական հնարավորությունների ընդլայնումը և մասնագիտական կադրերի պատրաստման նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում համր կինոյից հնչյունային կինոյին անցման գործընթացին, որը էականորեն փոխեց ֆիլմերի գեղարվեստական լեզուն, դերասանական խաղի առանձնահատկությունները, երաժշտության և խոսքի կիրառումը, ինչպես նաև կինոարտադրության տեխնիկական պահանջները։ Ուսումնասիրվում է կինոռեժիսորների, սցենարիստների, դերասանների, օպերատորների և նկարիչների մասնակցությունը ազգային կինեմատոգրաֆիական դպրոցի ձևավորմանը։ Կարևորվում է Համո Բեկնազարյանի ստեղծագործական գործունեությունը և նրա ներդրումը հայկական գեղարվեստական կինոյի զարգացման գործում։ Դիտարկվում են պատմական, սոցիալական և կենցաղային թեմաների արտացոլման եղանակները, ազգային մշակույթի տարրերի օգտագործումը, գրական ստեղծագործությունների էկրանավորման փորձը և ժամանակաշրջանի հասարակական պատկերացումների արտահայտումը կինոյում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև խորհրդային գաղափարախոսության և մշակութային քաղաքականության ազդեցությանը ֆիլմերի թեմատիկ ընտրության ու կերպարային համակարգի վրա՝ ցույց տալով ստեղծագործական որոնումների և պետական պահանջների միջև գոյություն ունեցող փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կինոյի ազգային առանձնահատկությունների ձևավորման ուսումնասիրությունը՝ հայկական պատմության, կենցաղի, ժողովրդական ավանդույթների, երաժշտության և տեսողական մշակույթի տարրերի կիրառման տեսանկյունից։ Միաժամանակ դիտարկվում են խորհրդային մյուս հանրապետությունների կինեմատոգրաֆիական կենտրոնների հետ ստեղծագործական և մասնագիտական կապերը, որոնք նպաստել են փորձի փոխանակմանը և նոր տեխնոլոգիաների յուրացմանը։ Կինեմատոգրաֆիայի զարգացումը ներկայացվում է նաև որպես հասարակության մշակութային արդիականացման գործընթացի մաս, որի ընթացքում կինոն աստիճանաբար ձեռք բերեց կրթական, գաղափարական և գեղարվեստական նշանակություն։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ այն պատմական և ստեղծագործական պայմանները, որոնց հիման վրա հետագայում զարգացավ հայկական ազգային կինոդպրոցը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ կինոյի պատմության, կինոգիտության, մշակութաբանության, խորհրդային շրջանի արվեստի և Հայաստանի XX դարի մշակութային կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-09-14
Խորհրդահայ կինեմատոգրաֆիայի կայացումը (1930-1930-ական թթ.)

Անվճար

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book6 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book14 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1889 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին