Հեղինակի գրքերը (2)
Lեզվաբանություն
Կանխենթադրույթի տեսությունները 1970-90-ական թվականների անգլո-ամերիկյան լեզվաբանության մեջ
Այս աշխատությունը ներկայացնում է 1970-90-ական թվականների անգլո-ամերիկյան լեզվաբանության մեջ ձևավորված կանխենթադրույթի (presupposition) տեսությունների զարգացումը, դրանց հիմնական ուղղությունները, մեթոդաբանական մոտեցումները և գիտական բանավեճերը։ Գրքում մանրամասն քննարկվում է, թե ինչպես են լեզվաբանները փորձել բացատրել այն ենթադրյալ իմաստային բաղադրիչները, որոնք խոսքում չեն արտահայտվում ուղղակիորեն, բայց ենթադրվում են որպես նախապայմաններ հաղորդակցության հաջող իրականացման համար։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր տեսություններ՝ սկսած տրամաբանական-սեմանտիկ մոտեցումներից, որտեղ կանխենթադրույթը դիտարկվում է որպես նախադասության ճշմարտության պայմանների մաս, մինչև պրագմատիկ ուղղություններ, որոնք շեշտադրում են համատեքստի, խոսքային իրավիճակի և հաղորդակցական նպատակների դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գիտնականների աշխատանքներին, որոնք փորձել են սահմանել կանխենթադրույթների ակտիվացման մեխանիզմները լեզվում, ինչպես նաև դրանց պահպանման կամ չեղարկման պայմանները տարբեր խոսքային կառուցվածքներում։ Գրքում վերլուծվում են նաև քննադատական մոտեցումները, որոնք կասկածի տակ են դնում կանխենթադրույթի խիստ տրամաբանական սահմանումները և առաջարկում են ավելի ճկուն, օգտագործման վրա հիմնված մոդելներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը տալիս է համապարփակ պատկերացում այդ շրջանի լեզվաբանական մտածողության զարգացման, տեսական հակասությունների և կանխենթադրույթի երևույթի բազմաշերտ բնույթի մասին, միաժամանակ ցույց տալով դրա կարևորությունը ինչպես սեմանտիկայի, այնպես էլ պրագմատիկայի ուսումնասիրության համար։
Թարմացվել է՝ 2026-08-28Lեզվաբանություն
Կանխենթադրույթի՝ որպես տեքստի կապակցման միջոցի լեզվաճանաչողական հայեցակերպը
Աշխատությունը նվիրված է կանխենթադրույթի՝ որպես տեքստի կապակցման և իմաստային ամբողջականության ձևավորման կարևոր միջոցի, լեզվաճանաչողական ուսումնասիրությանը։ Գրքում լեզվական երևույթը դիտարկվում է ոչ միայն որպես խոսքային կառուցվածքի բաղադրիչ, այլև որպես մարդու գիտակցության, լեզվական ընկալման և հաղորդակցական գործընթացների հետ սերտորեն կապված երևույթ։ Ուսումնասիրվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով կանխենթադրույթը նպաստում է տեքստի տարբեր հատվածների միջև իմաստային կապերի հաստատմանը, տեղեկատվության հաջորդական ընկալմանը և հաղորդակցական ամբողջականության ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստում բացահայտ և ենթադրյալ տեղեկատվության փոխհարաբերությանը, խոսողի և լսողի ընդհանուր գիտելիքի դերին, ինչպես նաև այն գործընթացներին, որոնց շնորհիվ ընթերցողը վերականգնում և մեկնաբանում է չարտահայտված իմաստային կապերը։ Աշխատության շրջանակում քննության են առնվում կանխենթադրույթի դրսևորման ձևերը, դրա գործառույթները տարբեր տեքստային միջավայրերում և կապը տեքստի կապակցվածության ու ամբողջականության այլ միջոցների հետ։ Լեզվաճանաչողական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են լեզվական միավորները փոխազդում մարդու գիտելիքների, հիշողության, ընկալման և եզրահանգման գործընթացների հետ՝ ապահովելով տեքստի արդյունավետ ըմբռնումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել ինչպես տեսական լեզվաբանության, այնպես էլ տեքստաբանության, ճանաչողական լեզվաբանության, պրագմատիկայի և հաղորդակցական լեզվաբանության շրջանակներում։ Այն հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել լեզվաբանների, գրականագետների, հետազոտողների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար՝ նպաստելով տեքստի իմաստային կազմակերպման և լեզվական հաղորդակցության ճանաչողական հիմքերի առավել խորքային ըմբռնմանը։
Թարմացվել է՝ 2026-09-16