United States. Congress. House. Committee on Foreign Affairs

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Կովկասի տարածաշրջանի աշխարհագրական, պատմական, քաղաքական, ազգագրական և մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով Եվրոպայի և Ասիայի սահմանագծին գտնվող այս բազմազգ ու բազմամշակութային տարածքի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։ Գրքի թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, լեռնային համակարգերը, գետերը, կլիմայական գոտիները, բնական ռեսուրսները և դրանց ազդեցությունը բնակչության տեղաբաշխման, տնտեսական գործունեության ու պատմական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մեծ և Փոքր Կովկասի աշխարհագրական առանձնահատկություններին, Սև և Կասպից ծովերի միջև ընկած տարածքների ռազմավարական նշանակությանը, ինչպես նաև տարածաշրջանի բնական միջավայրի և մարդկային գործունեության փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից են Կովկասի ժողովուրդների ծագման, պատմական բնակության տարածքների, լեզվական և կրոնական բազմազանության, ազգային ավանդույթների ու մշակութային ինքնության ձևավորման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում հայերի, վրացիների, ադրբեջանցիների և Հյուսիսային Կովկասի տարբեր ժողովուրդների պատմական ու մշակութային առանձնահատկություններին, նրանց փոխհարաբերություններին, հասարակական կազմակերպման ձևերին և տարածաշրջանի ընդհանուր պատմության մեջ ունեցած դերակատարությանը։ Քննարկվում են հնագույն ժամանակներից մինչև նորագույն շրջան Կովկասում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, պետական կազմավորումների առաջացումը, տարածաշրջանային իշխանությունների փոխհարաբերությունները և արտաքին տերությունների ազդեցությունը։ Կարևորվում է Կովկասի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը՝ որպես առևտրային ճանապարհների, մշակութային փոխանակումների, ռազմական արշավանքների և միջազգային քաղաքական շահերի հատման տարածք։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Պարսկաստանի, Օսմանյան կայսրության և Ռուսական կայսրության քաղաքական ազդեցության, տարածքային մրցակցության և տարածաշրջանի պատմական զարգացման վրա դրանց թողած հետևանքների ուսումնասիրության հարցերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են նաև Կովկասի տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսության, անասնապահության, արհեստագործության, առևտրի, արդյունաբերության և տրանսպորտային հաղորդակցության զարգացման գործընթացները։ Ուշադրություն է դարձվում լեռնային և հարթավայրային բնակավայրերի կենսակերպի տարբերություններին, բնական պայմանների ազդեցությանը տնտեսական մասնագիտացման վրա և բնակչության ավանդական զբաղմունքներին։ Կարևորվում են տարածաշրջանի ճարտարապետական հուշարձանները, պատմական քաղաքները, կրոնական կառույցները, ժողովրդական արվեստը, բանահյուսությունը, երաժշտությունը և նյութական ու ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ազգային և կրոնական փոխհարաբերություններին, հասարակական փոփոխություններին, ինքնության պահպանման խնդիրներին և տարածաշրջանի բազմազան մշակութային ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Հնարավորություն է ընձեռվում ուսումնասիրելու Կովկասի պատմական զարգացման տարբեր փուլերի փոխկապակցվածությունը, տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված տնտեսական ու մշակութային կապերը, ինչպես նաև աշխարհագրական դիրքի ազդեցությունը քաղաքական և հասարակական գործընթացների վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Կովկասի վերաբերյալ պատմական աղբյուրների, ճանապարհորդական նկարագրությունների, աշխարհագրական ուսումնասիրությունների և ազգագրական դիտարկումների համեմատական վերլուծության տեսանկյունից։ Տարածաշրջանի պատմության և մշակույթի ուսումնասիրությունը նպաստում է ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, պատմական հիշողության, ազգային ինքնության և աշխարհաքաղաքական գործընթացների առավել խորքային ընկալմանը։ Հրատարակությունն ունի պատմաճանաչողական, աշխարհագրական և մշակութաբանական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու Կովկասի բնական միջավայրի, պատմական ժառանգության, էթնիկ բազմազանության և հասարակական զարգացման առանձնահատկությունների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աշխարհագրագետների, ազգագրագետների, մշակութաբանների, միջազգայնագետների, քաղաքագետների, դասախոսների, ուսանողների, ճանապարհորդների և Կովկասի պատմությամբ, աշխարհագրությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։