Վեցմատյան, Միքայել

Religion

Քրիստոնեական կրոնի հիմնադրույթների, եկեղեցական ուսմունքի և հավատքի հիմնական սկզբունքների համակարգված ուսուցմանն ու տարածմանը նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է քրիստոնեական վարդապետության կարևորագույն դրույթները՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին հաղորդակից դարձնել քրիստոնեական հավատքի բովանդակությանը, հոգևոր արժեքներին և բարոյական սկզբունքներին։ Այն պատկանում է կրոնական-ուսուցողական գրականության այն ավանդույթին, որի հիմնական նպատակը քրիստոնեական գիտելիքների մատչելի, հետևողական և դաստիարակչական նշանակություն ունեցող ներկայացումն է։ Աշխատության գաղափարական հիմքում ընկած է քրիստոնեական հավատքի գիտակցված յուրացման անհրաժեշտությունը՝ որպես մարդու հոգևոր կյանքի, բարոյական վարքագծի և հասարակական հարաբերությունների կարևոր ուղենիշ։ Քրիստոնեական վարդապետության ուսուցումը ենթադրում է Աստծո գոյության, արարչագործության, Սուրբ Երրորդության, Հիսուս Քրիստոսի աստվածային և մարդկային բնության, փրկագործության, Սուրբ Հոգու գործունեության և եկեղեցու առաքելության վերաբերյալ հիմնարար գիտելիքների ներկայացում։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև Սուրբ Գրքի հեղինակության, աստվածային հայտնության, հավատքի, հույսի և սիրո քրիստոնեական առաքինությունների, ինչպես նաև մարդու փրկության և հավիտենական կյանքի վերաբերյալ եկեղեցական ուսմունքները։ Քրիստոնեական դավանաբանության կարևոր բաղադրիչներից է նաև խորհուրդների նշանակության բացահայտումը։ Մկրտությունը, դրոշմը, հաղորդությունը, ապաշխարությունը, հիվանդների օծումը, ձեռնադրությունը և պսակը դիտարկվում են որպես քրիստոնյայի հոգևոր կյանքի և եկեղեցական համայնքին պատկանելության կարևոր արտահայտություններ։ Այսպիսի ուսուցողական գրականությունը նպաստում է խորհուրդների կրոնական նշանակության, դրանց հոգևոր խորհրդաբանության և հավատացյալի կյանքում ունեցած դերի ըմբռնմանը։ Աշխատության բարոյադաստիարակչական ուղղվածությունը կարևորում է քրիստոնեական առաքինությունների գործնական կիրառությունը։ Խոնարհությունը, ազնվությունը, գթասրտությունը, ներողամտությունը, համբերությունը, արդարությունը, մերձավորի հանդեպ սերը և անձնական պատասխանատվությունը ներկայացվում են որպես հոգևոր հասունության ու բարոյական կյանքի անհրաժեշտ պայմաններ։ Քրիստոնեական բարոյագիտության տեսանկյունից մարդու վարքագիծը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն արտաքին պարտականությունների կատարման, այլև ներքին համոզմունքի, խղճի և աստվածային պատվիրանների գիտակցված ընդունման վրա։ Այս առումով կրոնական ուսուցումը դիտարկվում է որպես անհատի հոգևոր ու բարոյական ձևավորման շարունակական գործընթաց։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև եկեղեցական կյանքի և հավատացյալի պարտականությունների ներկայացումը։ Քրիստոնեական համայնքին պատկանելությունը ենթադրում է հավատքի պահպանում, աղոթական կյանք, աստվածապաշտություն, եկեղեցական արարողություններին մասնակցություն և քրիստոնեական սկզբունքներին համապատասխան վարքագիծ։ Նման գիտելիքների փոխանցումը կարևոր է հատկապես երիտասարդ սերնդի կրոնական դաստիարակության, եկեղեցական ավանդույթների պահպանման և քրիստոնեական ինքնագիտակցության ամրապնդման համար։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է քրիստոնեական կաթողիկետիկ գրականության ժանրին, որի առանձնահատկությունն է աստվածաբանական գիտելիքների ուսուցողական ու դաստիարակչական ներկայացումը։ Այս ժանրին բնորոշ է հավատքի հիմնական դրույթների համակարգումը, կրոնական հասկացությունների բացատրությունը և վարդապետական նյութի մատուցումը՝ ուսուցման ու մտապահելու նպատակով։ Նման աշխատությունները կարող էին ծառայել որպես կրոնական կրթության ձեռնարկներ՝ եկեղեցական ուսումնական հաստատություններում, դպրոցներում, ինչպես նաև ընտանեկան և անհատական դաստիարակության շրջանակներում։ Դրանց միջոցով քրիստոնեական ուսմունքը փոխանցվում էր հաջորդ սերունդներին՝ ապահովելով կրոնական գիտելիքների շարունակականությունը։ Պատմամշակութային առումով այս հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ կաթոլիկ կրթական և աստվածաբանական գրականության զարգացման համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ իրականության մեջ մեծ նշանակություն ուներ կրոնական կրթության կազմակերպումը, հայերենով աստվածաբանական գրականության տարածումը և եկեղեցական ավանդույթների համակարգված ուսուցումը։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունը կարևոր դեր է ունեցել այս գործընթացներում՝ հրատարակելով կրոնական, աստվածաբանական, լեզվաբանական, պատմագիտական և ուսումնական բազմաթիվ աշխատություններ։ Միաբանության գործունեությունը նպաստել է հայերենով եվրոպական աստվածաբանական գիտելիքների տարածմանը, կրոնական տերմինաբանության զարգացմանը և հայ կրթական միջավայրի հարստացմանը։ Այս աշխատությունը նշանակալի է որպես քրիստոնեական վարդապետության հայերեն ուսուցման, կրոնական դաստիարակության և 19-րդ դարի հայ աստվածաբանական մտքի պատմության ուսումնասիրության նյութ։ Այն արտացոլում է հավատքի գիտելիքները համակարգված փոխանցելու, եկեղեցական ինքնության ամրապնդման և քրիստոնեական բարոյական արժեքները կրթական գործընթացում ընդգրկելու ձգտումը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, կրոնագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին, հայագետներին, մանկավարժներին և հայ կրոնական գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին՝ որպես հայերեն քրիստոնեական ուսուցողական գրականության կարևոր նմուշ։