Գևորգ Էմին
1919 թ․ – 1998 թ․Գևորգ Էմինը խորհրդահայ պոեզիայի կարևոր ներկայացուցիչներից էր։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսվում են գիտական մտածողությունը, հայրենասիրությունը և ժամանակակից աշխարհընկալումը։Գևորգ Էմինը խորհրդահայ պոեզիայի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսվում են հայրենասիրությունը, գիտական մտածողությունը և ժամանակի խնդիրները։ Էմինի լեզուն ճշգրիտ է և ինտելեկտուալ։ Նա գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և էսսեներ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են պատմական և փիլիսոփայական թեմաներ։ Էմինը ակտիվ մասնակցություն է ունեցել մշակութային կյանքին։ Նրա պոեզիան համարվում է մտածողական և խորքային։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժամանակակից հայ պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները ուսումնասիրվում են մինչ օրս։ Նա համարվում է խորհրդահայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։
Ռազմիկ Դավոյան
1940 թ․ – 2021 թ․Ռազմիկ Դավոյանը ժամանակակից հայ պոեզիայի հայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն ազգային հիշողությունը, պատմությունը և մարդկային արժեքները։ Դավոյանի լեզուն պատկերավոր է և զգացմունքային։ Նա գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են փիլիսոփայական մտորումներ։ Դավոյանը ակտիվ մասնակցել է գրական կյանքին։ Նրա պոեզիան լայն ճանաչում է ստացել Հայաստանում։ Նա համարվում է ժամանակակից հայ քնարերգության կարևոր ձայն։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ընթերցվում են տարբեր սերունդների կողմից։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։
Վահագն Գրիգորյան
1953 թ․ – 2022 թ․Վահագն Գրիգորյանը ժամանակակից հայ արձակի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն մարդու հոգեբանությունը, հասարակական փոփոխությունները և ժամանակակից կյանքի խնդիրները։ Գրիգորյանի լեզուն պարզ է, բայց վերլուծական։ Նա գրել է վեպեր և պատմվածքներ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են սոցիալական թեմաներ։ Գրիգորյանը հայտնի է իր իրատեսական մոտեցմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ընթերցվել են Հայաստանում։ Նա համարվում է ժամանակակից հայ արձակի կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա գրականությունը ունի հոգեբանական խորություն։ Նրա ժառանգությունը գնահատվում է գրականագետների կողմից։
Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան)
1867 թ․ – 1933 թ․Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։
Վահան Թոթովենց
1889 թ․ – 1938 թ․Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։
Մխիթար Գոշ
1130 թ․ – 1213 թ․Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։
Վարդգես Սուրենյանց
1860 թ․ – 1921 թ․Հայ նշանավոր նկարիչ, գրաֆիկ, թատերական ձևավորող և արվեստագետ էր, որը համարվում է հայկական պատմական գեղանկարչության հիմնադիրներից մեկը։ Նա ծնվել է 1860 թվականի մարտի 27-ին և մահացել 1921 թվականի ապրիլի 6-ին։ Սուրենյանցի ստեղծագործություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայ ժողովրդի պատմությունը, մշակույթը և ազգային թեմաները։ Նրա հայտնի կտավներից են «Սալոմե», «Շամիրամ և Արա Գեղեցիկ», «Զաբել թագուհու վերադարձը գահին» և բազմաթիվ այլ պատմական ու կրոնական պատկերներ։ Նա նաև զբաղվել է գրքերի նկարազարդմամբ և թատերական բեմանկարչությամբ։ Վարդգես Սուրենյանցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայկական կերպարվեստի զարգացման վրա և իր ստեղծագործություններով դարձել է ազգային արվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։
Գրիգոր Զոհրապ
1861 թ․ – 1915 թ․Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։
Գաբրիել Սունդուկյան
1825 թ․ – 1912 թ․Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։
Գարսիա Մարկես Գաբրիել
1927 թ․ – 2014 թ․Կոլումբացի նշանավոր գրող, լրագրող և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է համաշխարհային գրականության ամենամեծ հեղինակներից մեկը։ Նա ծնվել է 1927 թվականի մարտի 6-ին՝ Արակատակա քաղաքում և մահացել 2014 թվականի ապրիլի 17-ին՝ Մեխիկո քաղաքում։ Գարսիա Մարկեսը հայտնի է որպես մոգական ռեալիզմի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում իրականությունն ու երևակայությունը միահյուսվում են՝ ստեղծելով յուրահատուկ գեղարվեստական աշխարհ։ Նրա ամենահայտնի վեպերն են Հարյուր տարվա մենություն-ը, Սերը ժանտախտի ժամանակ-ը և Նահապետի աշունը-ը։ 1982 թվականին նա արժանացել է Նոբելյան մրցանակ գրականության բնագավառում՝ իր գրական բացառիկ ավանդի համար։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են տասնյակ լեզուներով և շարունակում են մեծ ազդեցություն ունենալ համաշխարհային գրականության վրա։
Սերգեյ Փարաջանով
1924 թ․ – 1990 թ․Հայ մեծ կինոռեժիսոր, սցենարիստ և նկարիչ էր, որը համարվում է համաշխարհային կինոյի ամենայուրօրինակ և նորարար արվեստագետներից մեկը։ Նա ծնվել է 1924 թվականի հունվարի 9-ին՝ Թբիլիսի քաղաքում և մահացել 1990 թվականի հուլիսի 20-ին՝ Երևան քաղաքում։ Փարաջանովի ֆիլմերը առանձնանում են գեղարվեստական ինքնատիպությամբ, խորհրդանշական պատկերներով և ազգային մշակույթի խոր արտացոլմամբ։ Նրա ամենահայտնի ֆիլմերից են Նռան գույնը, Մոռացված նախնիների ստվերները և Սուրամի ամրոցի լեգենդը։ Խորհրդային տարիներին նա ենթարկվել է քաղաքական հետապնդումների և մի քանի տարի անցկացրել բանտում, սակայն շարունակել է ստեղծագործել։ Սերգեյ Փարաջանովը մեծ ազդեցություն է ունեցել համաշխարհային կինոարվեստի զարգացման վրա և այսօր համարվում է հայկական ու համաշխարհային մշակույթի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։
Հեղինակներ դեռ չկան։