Список членов Санкт-Петербургского армянского кружка со времени его учреждения ( 1 октября 1907 г. )

Տնտեսագիտություն

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսության հանրային կառավարման զարգացման արդի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով պետական կառավարման համակարգի, տնտեսական քաղաքականության և հասարակական շահերի արդյունավետ համադրման անհրաժեշտությունը։ Հանրային կառավարումը տնտեսական գործընթացների վրա պետության նպատակային ներգործության համակարգ է, որի միջոցով ձևավորվում են տնտեսական զարգացման առաջնահերթությունները, իրականացվում են պետական ծրագրերն ու քաղաքականությունները, կարգավորվում են շուկայական հարաբերությունները և ապահովվում են հանրային նշանակության ծառայությունների մատուցումը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կարող է գտնվել ՀՀ տնտեսական կառավարման համակարգի կառուցվածքը, դրա ինստիտուցիոնալ հիմքերը, պետական մարմինների գործառույթների բաշխումը և տնտեսական որոշումների ընդունման արդյունավետությունը։ Կարևոր խնդիր է պետական կառավարման և շուկայական մեխանիզմների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Շուկայական տնտեսության պայմաններում պետությունը մի կողմից պետք է ապահովի մրցակցային և կանխատեսելի միջավայր, սեփականության ու պայմանագրային հարաբերությունների պաշտպանություն, իսկ մյուս կողմից՝ միջամտի այն ոլորտներում, որտեղ շուկան ինքնուրույն չի կարող ապահովել հասարակականորեն անհրաժեշտ արդյունք։ Այս համատեքստում աշխատանքը կարող է անդրադառնալ կարգավորման արդյունավետության, պետական միջամտության սահմանների և տնտեսական ազատության ու հանրային շահի հավասարակշռության հարցերին։ ՀՀ տնտեսության հանրային կառավարման արդիական խնդիրներից է պետական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացումը։ Տնտեսական քաղաքականության մշակման և իրականացման ընթացքում անհրաժեշտ է հիմնվել հավաստի վիճակագրական տվյալների, կանխատեսումների, ռիսկերի գնահատման և ծրագրերի արդյունքների չափելի ցուցանիշների վրա։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն սահմանել նպատակներ, այլև գնահատել դրանց իրականացման աստիճանը և անհրաժեշտության դեպքում վերանայել կիրառվող գործիքները։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև պետական բյուջեի և հանրային ֆինանսների կառավարման դերը։ Բյուջետային միջոցների արդյունավետ բաշխումը, պետական ծախսերի թափանցիկությունը, ծրագրային բյուջետավորումը, հարկային եկամուտների արդյունավետ հավաքագրումը և պետական պարտքի կայուն կառավարումը տնտեսական հանրային կառավարման կարևոր բաղադրիչներ են։ Դրանց արդյունավետությունը անմիջականորեն կապված է պետության՝ հանրային ծառայություններ մատուցելու և զարգացման ծրագրեր ֆինանսավորելու կարողության հետ։ Առանձին կարևորություն ունի պետական կառավարման թվայնացումը։ Թվային պետական ծառայությունները, տվյալների փոխանակման համակարգերը, էլեկտրոնային կառավարման գործիքները և վարչական գործընթացների ավտոմատացումը կարող են կրճատել գործարքային ծախսերը, բարձրացնել ծառայությունների հասանելիությունը և նվազեցնել վարչարարական բեռը։ Միաժամանակ թվայնացումը առաջացնում է տվյալների պաշտպանության, կիբեռանվտանգության, համակարգերի համատեղելիության և թվային անհավասարության խնդիրներ, որոնք նույնպես պետք է ներառվեն հանրային կառավարման զարգացման օրակարգում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն կարող է լինել բիզնես միջավայրի պետական կարգավորումը։ Ձեռնարկատիրական գործունեության համար կանխատեսելի իրավական դաշտը, պարզ և արագ վարչական ընթացակարգերը, լիցենզավորման և թույլտվությունների համակարգերի արդյունավետությունը, մրցակցության պաշտպանությունը և կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցումը նպաստում են մասնավոր հատվածի զարգացմանը և ներդրումային ակտիվության բարձրացմանը։ Հետևաբար տնտեսական հանրային կառավարման արդյունավետության կարևոր չափանիշներից է նաև այն, թե որքանով է պետական համակարգը նպաստում մասնավոր տնտեսական նախաձեռնության զարգացմանը։ Մյուս կարևոր հիմնախնդիրը տարածքային և սոցիալ-տնտեսական անհամաչափությունների նվազեցումն է։ Հայաստանի տարբեր մարզերի տնտեսական ներուժի, ենթակառուցվածքների, զբաղվածության և եկամուտների տարբերությունները պահանջում են տարածքային զարգացման նպատակային քաղաքականություն։ Հանրային կառավարման համակարգը կարող է նպաստել մարզերի տնտեսական ակտիվության խթանմանը՝ ենթակառուցվածքային ներդրումների, տեղական զարգացման ծրագրերի, աշխատատեղերի ստեղծման և ձեռնարկատիրության աջակցության միջոցով։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մարդկային կապիտալի և հանրային կառավարման փոխկապակցվածությանը։ Կրթության, առողջապահության, զբաղվածության և սոցիալական պաշտպանության ոլորտներում պետական քաղաքականության արդյունավետությունը երկարաժամկետ տնտեսական աճի կարևոր նախապայման է։ Բարձր որակավորում ունեցող աշխատուժի ձևավորումը, աշխատաշուկայի պահանջներին կրթության համապատասխանեցումը և սոցիալական պաշտպանության արդյունավետ մեխանիզմների զարգացումը կարող են բարձրացնել տնտեսության արտադրողականությունն ու մրցունակությունը։ Կարևոր խնդիր է պետական կառավարման հաշվետվողականության և թափանցիկության ապահովումը։ Հանրային միջոցների արդյունավետ օգտագործումը պահանջում է ոչ միայն ներքին վերահսկողություն, այլև հանրության հասանելի տեղեկատվություն, որոշումների հիմնավորվածություն և պատասխանատվության հստակ մեխանիզմներ։ Կառավարման նկատմամբ հասարակական վստահությունը մեծապես կախված է նրանից, թե որքանով են պետական մարմինները գործում կանխատեսելի, բաց և հաշվետու սկզբունքներով։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են մշակվել հանրային կառավարման կատարելագործման ուղղություններ, ինչպիսիք են պետական կառավարման մարմինների գործառույթների օպտիմալացումը, վարչական ընթացակարգերի պարզեցումը, թվային կառավարման ընդլայնումը, արդյունքահեն կառավարման մեխանիզմների ներդրումը, հանրային ֆինանսների արդյունավետության բարձրացումը, կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցումը և պետական-մասնավոր համագործակցության զարգացումը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ՀՀ տնտեսության հանրային կառավարումը դիտարկում է որպես տնտեսական աճի, սոցիալական կայունության և պետական ինստիտուտների արդյունավետության փոխկապակցված համակարգ։ Դրա զարգացման հիմնական խնդիրը միայն պետական կառավարման կառուցվածքի կատարելագործումը չէ, այլ այնպիսի կառավարման միջավայրի ձևավորումը, որտեղ պետական քաղաքականությունը հիմնված է տվյալների և երկարաժամկետ նպատակների վրա, պետական ռեսուրսներն օգտագործվում են արդյունավետ, իսկ տնտեսական զարգացման արդյունքները հասանելի են հասարակության ավելի լայն շրջանակների։

Lեզվաբանություն

Շարունակելով առաջին հատորի գաղափարական գիծը՝ ներկայացնում է լեզվաբանական մտքի զարգացման հաջորդ փուլերը՝ հիմնականում կենտրոնանալով նոր և ժամանակակից լեզվաբանական ուղղությունների վրա։ Գիրքը մանրամասն վերլուծում է լեզվաբանության տարբեր դպրոցների և տեսությունների ձևավորումն ու փոխազդեցությունը՝ անդրադառնալով կառուցվածքաբանական, համեմատական-պատմական, սոցիոլեզվաբանական և այլ մոտեցումների զարգացմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև տարբեր երկրների և գիտական կենտրոնների դերը լեզվաբանության առաջընթացում՝ առանձնացնելով նշանավոր գիտնականների ներդրումը և նրանց տեսական ժառանգության ազդեցությունը հետագա հետազոտությունների վրա։ Աշխատությունը աչքի է ընկնում իր համակարգվածությամբ և վերլուծական խորությամբ՝ համադրելով փաստական նյութը տեսական ընդհանրացումների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին հասկանալ լեզվաբանական գաղափարների զարգացման օրինաչափությունները։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, բանասիրական ֆակուլտետների ուսանողների, գիտաշխատողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի գիտական ուսումնասիրության պատմությամբ և տեսությամբ։

Լրագրություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ժամանակակից հեռուստատեսային վավերագրական կինոյի զարգացման միտումների վերլուծությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով 1991-2010 թվականների հայկական վավերագրական ֆիլմերի օրինակին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է, թե ինչպես է անկախությունից հետո ձևափոխվել հայկական վավերագրական կինոյի համակարգը՝ հաշվի առնելով քաղաքական, սոցիալական և մեդիա միջավայրի փոփոխությունները, ինչպես նաև տեխնոլոգիական առաջընթացը, հատկապես թվային արտադրության և հեռարձակման նոր հնարավորությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է վավերագրական ֆիլմերի թեմատիկ և ժանրային բազմազանությունը, դրանց գեղարվեստական և լրագրողական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հեռուստատեսության ազդեցությունը ֆիլմերի կառուցվածքի և բովանդակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային պատմության, պատերազմական իրադարձությունների, սոցիալական խնդիրների և մշակութային ինքնության արտացոլմանը վավերագրական կինոյում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այդ թեմաները ձևավորում ժամանակի պատկերն ու հանրային գիտակցությունը։ Աշխատությունը նաև վերլուծում է հայկական վավերագրական կինոյի տեղը միջազգային համատեքստում՝ ընդգծելով փառատոնային կինոյի և հեռուստատեսային արտադրության փոխազդեցությունը։ Այն արժեքավոր է կինոգետների, մեդիա հետազոտողների, լրագրողների և մշակութաբանների համար։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Օսիպ Մանդելշտամի ստեղծագործության մեջ հայկական թեմայի արտահայտություններին՝ ընդգծելով նրա ուղևորության (1930 թ.) և «Հայաստանյան ցիկլի» ազդեցությունը բանաստեղծի գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորման վրա։ Դիտարկվում է, որ հայկական թեման Մանդելշտամի ստեղծագործության մեջ հանդես է գալիս որպես առանձնահատուկ մշակութային և պատմական տարածք, որտեղ բնությունը, քարային լանդշաֆտը, ճարտարապետությունը և պատմական հիշողությունը միահյուսվում են՝ ձևավորելով նոր գեղագիտական ընկալման համակարգ։ Աշխատանքում վերլուծվում է Մանդելշտամի «Արմենիա» բանաստեղծական շարքը և «Ճանապարհորդություն դեպի Հայաստան» արձակ-էսսեիստական գործը, որտեղ Հայաստանը ներկայացվում է ոչ միայն որպես իրական աշխարհագրական տարածք, այլև որպես մշակութային հիշողության և քաղաքակրթական խորքային շերտերի խորհրդանշական տարածք։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ բանաստեղծի մոտ «քարը» դառնում է կենտրոնական պատկեր, որը մարմնավորում է պատմության կուտակումը, ժամանակի շերտավորումը և մարդկային փորձի նյութականացումը, ինչն էլ ձևավորում է նրա այսպես կոչված «քարային պոետիկան»։ Նշվում է նաև, որ հայկական թեման Մանդելշտամի ստեղծագործության մեջ կապված է նրա անցման հետ ակմեիստական հստակ ձևերից դեպի ավելի բարդ, պատմականորեն ծանրաբեռնված և հիշողության վրա հիմնված պատկերային համակարգ, որտեղ լեզուն դառնում է պատմության կրող և դիմադրության ձև։ Հայաստանը նրա համար հանդես է գալիս որպես մշակութային ինտենսիվության բարձր աստիճան ունեցող տարածք, որտեղ քաղաքների, հատկապես Երևանի և հնագույն հուշարձանների պատկերները դառնում են գեղարվեստական մտածողության խթանիչներ։

Բնապահպանություն

Մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները ժամանակակից աշխարհի ամենալուրջ բնապահպանական խնդիրներից են, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն մարդու առողջության, էկոհամակարգերի կայունության և կլիմայի փոփոխության վրա։ Մթնոլորտի աղտոտումը տեղի է ունենում, երբ օդ են արտանետվում վնասակար նյութեր՝ գազեր, փոշի, քիմիական միացություններ և աէրոզոլներ, որոնք փոխում են օդի բնական կազմը։ Աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական ձեռնարկությունները, ավտոմոբիլային տրանսպորտը, էներգետիկ կայանները և կենցաղային վառելիքի այրումը։ Այս աղբյուրներից արտանետվող նյութերը, օրինակ՝ ածխաթթու գազը, ազոտի օքսիդները, ծծմբի միացությունները և մանր փոշին, առաջացնում են օդի որակի վատթարացում և տարբեր հիվանդություններ։ Մթնոլորտի աղտոտումը հանգեցնում է շնչառական համակարգի հիվանդությունների աճի, սրտանոթային խնդիրների և իմունային համակարգի թուլացման։ Բացի առողջական հետևանքներից, այն ունի նաև գլոբալ ազդեցություն՝ նպաստելով ջերմոցային էֆեկտի ուժեղացմանը և կլիմայական փոփոխություններին, ինչի հետևանքով ավելանում են բնական աղետները, ջերմաստիճանի տատանումները և սառցադաշտերի հալումը։ Աղտոտման խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ է զարգացնել մաքուր էներգիայի աղբյուրներ, նվազեցնել հանածո վառելիքի օգտագործումը, կատարել արդյունաբերական արտանետումների վերահսկում և ընդլայնել կանաչ տարածքները։ Կարևոր է նաև միջազգային համագործակցությունը, քանի որ մթնոլորտային աղտոտումը գլոբալ բնույթի խնդիր է և չի սահմանափակվում մեկ երկրի տարածքով։ Այսպիսով, մթնոլորտի աղտոտման նվազեցումը համարվում է կայուն զարգացման և մարդկության առողջ ապագայի ապահովման հիմնական պայմաններից մեկը։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է հղիության ընթացքում անախտանիշ բակտերիուրիայի և դրա ֆոնին սուր պիելոնեֆրիտի զարգացման միջև կապի ուսումնասիրությանը։ Ուշադրության կենտրոնում կարող են լինել անախտանիշ բակտերիուրիա ունեցող հղիների կլինիկական և լաբորատոր ցուցանիշները, միզուղիների վարակների առաջացման ռիսկի գործոնները, հիվանդության զարգացման հավանականությունը և հնարավոր կանխատեսիչ չափանիշների բացահայտումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել մեզի մանրէաբանական հետազոտության, հարուցիչների և դրանց զգայունության, բորբոքային և ընդհանուր լաբորատոր ցուցանիշների, հղիության ժամկետի ու հիվանդների կլինիկական տվյալների համադրական վերլուծություն։ Առանձին նշանակություն ունի այն ցուցանիշների որոշումը, որոնք կարող են օգնել վաղ փուլում առանձնացնել սուր պիելոնեֆրիտի զարգացման բարձր ռիսկ ունեցող հղիներին և ժամանակին կազմակերպել բժշկական հսկողություն ու համապատասխան բուժում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հղիների միզուղիների վարակների կանխարգելման, բարդությունների վաղ հայտնաբերման և մայրական ու պտղի անվտանգությանն ուղղված կլինիկական մոտեցումների կատարելագործման համար։