Գրադարանային տեխնիկայի մինիմումը մասսայական գրադարաններում: Հրահանգ և հաշվառման ձևեր

Մշակույթ

Հրատարակությունը մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տվյալ ժամանակահատվածում լույս տեսած նոր գրականությունը և ընթերցողին ժամանակին տեղեկացնել համապատասխան հրատարակությունների մասին։ Այն նախատեսված է գիտնականների, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների ու ուսանողների, գրադարանների աշխատակիցների, ինչպես նաև թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Տեղեկատուն ընդգրկում է մշակույթի պատմությանը, մշակութային շինարարությանը, մշակութալուսավորչական աշխատանքին, թանգարանագիտությանը և պատմության ու մշակույթի հուշարձանների պահպանությանը վերաբերող նյութեր, ինչպես նաև արվեստի տարբեր բնագավառների, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ նոր հրատարակություններ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս կողմնորոշվել գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ նյութերի թեմատիկ շրջանակում, արագ հայտնաբերել անհրաժեշտ աղբյուրները և հետևել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գիտական ու մասնագիտական գրականության համալրմանը։ Տեղեկատուի կարևոր առանձնահատկությունն ընթացիկ բնույթն է․ այն արտացոլում է նոր ստացվող կամ նոր հրատարակված գրականությունը և այդպիսով հանդես է գալիս որպես մասնագիտական տեղեկատվության օպերատիվ տարածման միջոց։ Հրատարակության կազմման հիմքում ընկած է գրադարանային-մատենագիտական աշխատանքի համակարգը, որի շնորհիվ տարբեր բնագավառների նյութերը դասակարգվում և ներկայացվում են ընթերցողի համար գործնականորեն կիրառելի ձևով։ Առանձին կարևորություն ունի նաև այն հանգամանքը, որ տեղեկատուն ընդգրկում է հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված նյութեր, ինչը ընդլայնում է դրա տեղեկատվական ընդգրկումը և հնարավորություն տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի մշակութային ու արվեստագիտական գրականությունը տարբեր լեզվական աղբյուրների միջոցով։ Հրատարակությունը արժեքավոր է ոչ միայն որպես գրականության որոնման օժանդակ միջոց, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական կյանքի յուրօրինակ մատենագիտական արտացոլում․ դրա միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել, թե մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններով էին իրականացվում ուսումնասիրություններ, ինչ թեմաներ էին առավել ակտիվորեն ներկայացվում և ինչպիսի հրատարակչական արտադրանք էր շրջանառվում։ Այն կարող է օգտագործվել գիտական աշխատանքների համար գրականության որոնման և մատենագիտական ցանկերի կազմման, գրադարանային տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման, մշակութաբանական ու արվեստագիտական հետազոտությունների, ինչպես նաև ուսումնական աշխատանքների նախապատրաստման ընթացքում։ Հետազոտողի համար տեղեկատուն հատկապես օգտակար է որպես սկզբնական որոնողական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս սահմանել անհրաժեշտ գրականության շրջանակը և հետագայում կատարել ավելի խորքային ուսումնասիրություն։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարևոր տեղեկատվական գործիք է, որը նպաստում է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգմանը, տարածմանը և մատչելիությանը՝ միաժամանակ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական և մշակութային տեղեկատվության արժեքավոր մատենագիտական պատկերը։

Քիմիա

Պլաստմասները սինթետիկ կամ կիսասինթետիկ պոլիմերային նյութեր են, որոնք ստացվում են բնական գազի, նավթի կամ այլ օրգանական միացությունների քիմիական մշակման արդյունքում և լայնորեն կիրառվում են արդյունաբերության, կենցաղի, բժշկության և տեխնիկայի տարբեր ոլորտներում։ Պլաստմասների հիմնական առանձնահատկություններից են թեթևությունը, բարձր ամրությունը, հեշտ մշակելիությունը, կոռոզիայի և խոնավության նկատմամբ դիմադրությունը, ինչպես նաև համեմատաբար ցածր արտադրական արժեքը։ Դրանք կարող են ունենալ տարբեր ֆիզիկական հատկություններ՝ կախված իրենց կառուցվածքից և բաղադրությունից՝ լինելով կամ կոշտ, կամ ճկուն, կամ թափանցիկ, կամ անթափանց։ Պլաստմասները հիմնականում բաժանվում են երկու խոշոր խմբի՝ թերմոպլաստիկ և թերմոռեակտիվ պլաստմասներ։ Թերմոպլաստիկ պլաստմասները ջերմության ազդեցությամբ փափկում են և կարող են բազմիցս ձևափոխվել՝ առանց իրենց հիմնական կառուցվածքը կորցնելու, ինչի օրինակ են պոլիէթիլենը և պոլիպրոպիլենը։ Դրանք լայնորեն օգտագործվում են փաթեթավորման նյութերի, տարաների և կենցաղային իրերի արտադրության մեջ։ Թերմոռեակտիվ պլաստմասները, հակառակը, ջերմության ազդեցությամբ կարծրանում են և այլևս չեն կարող կրկին փափկել, քանի որ դրանց կառուցվածքում առաջանում են կայուն քիմիական կապեր։ Այս խմբին են պատկանում օրինակ բակելիտը և որոշ էպօքսիդային խեժեր, որոնք օգտագործվում են էլեկտրատեխնիկայում և շինարարությունում։ Պլաստմասների մյուս կարևոր դասակարգումը հիմնված է նրանց կիրառման ոլորտների վրա՝ կառուցվածքային, փաթեթավորման, էլեկտրամեկուսիչ և բժշկական պլաստմասներ։ Պլաստմասները ժամանակակից աշխարհում ունեն մեծ նշանակություն, քանի որ դրանք փոխարինում են ավելի ծանր և թանկարժեք նյութերին, սակայն դրանց լայն կիրառությունը նաև առաջացնում է բնապահպանական խնդիրներ՝ կապված դժվար քայքայման և շրջակա միջավայրի աղտոտման հետ։ Այդ պատճառով այսօր մեծ ուշադրություն է դարձվում վերամշակվող և էկոլոգիապես անվտանգ պլաստմասների մշակմանը։ Այսպիսով, պլաստմասները կարևոր տեխնիկական նյութեր են, որոնք իրենց բազմազան հատկությունների շնորհիվ դարձել են ժամանակակից արդյունաբերության և կենցաղի անբաժանելի մաս։

Lեզվաբանություն

Ուսումնական բնույթի այս աշխատությունը նախատեսված է հայ սովորողների համար և ուղղված է ռուսաց լեզվի ընթերցանության, բառապաշարի, խոսքային կարողությունների և տեքստի ընկալման սկզբնական հմտությունների ձևավորմանը։ Նյութերի ընտրության հիմքում ընկած է լեզվի աստիճանական յուրացման սկզբունքը՝ պարզ և մատչելի տեքստերից անցում կատարելով համեմատաբար բարդ բառապաշար ու քերականական կառուցվածքներ պարունակող հատվածների։ Ընթերցանության համար նախատեսված նյութերը հնարավորություն են տալիս սովորողներին գործնականորեն ծանոթանալ ռուսերեն բառերի կիրառությանը, նախադասությունների կառուցվածքին, արտահայտչական միջոցներին և կապակցված խոսքի առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է ոչ միայն տեքստի տեխնիկական ընթերցումը, այլև դրա իմաստային ընկալումը, հիմնական մտքի առանձնացումը, նոր բառերի յուրացումը և դրանք բանավոր կամ գրավոր խոսքում օգտագործելու կարողության զարգացումը։ Հայալեզու սովորողների համար նախատեսված լինելը պայմանավորում է նյութի մեթոդական կառուցվածքը՝ հաշվի առնելով ռուսերենը որպես երկրորդ կամ օտար լեզու սովորելու առանձնահատկությունները և երկու լեզուների միջև առկա տարբերությունները։ Տեքստերի միջոցով հնարավոր է միաժամանակ զարգացնել ճիշտ արտասանությունը, ընթերցանության սահունությունը, բառապաշարային պաշարը և քերականական ձևերի ճանաչման կարողությունը։ Ժողովածուային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս մեկ ուսումնական աղբյուրում ներկայացնել տարբեր թեմաներով և բովանդակությամբ ընթերցանության նյութեր, որոնք կարող են ունենալ ինչպես կրթական ու դաստիարակչական, այնպես էլ ճանաչողական նշանակություն։ Ընտրված հատվածները կարող են սովորողին ծանոթացնել առօրյա կյանքի, բնության, հասարակական հարաբերությունների, մշակույթի, բարոյական արժեքների և այլ թեմաների հետ՝ միաժամանակ ծառայելով լեզվական գիտելիքների ամրապնդմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նման ձեռնարկների կիրառումը հայ-ռուսական կրթական և մշակութային կապերի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ դրանք արտացոլում են այն մեթոդական մոտեցումները, որոնց միջոցով տարբեր ժամանակաշրջաններում կազմակերպվել է ռուսաց լեզվի ուսուցումը հայ սովորողների շրջանում։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել նաև որպես պատմամանկավարժական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ժամանակի դպրոցական կրթության բովանդակությունը, ընթերցանության համար նյութերի ընտրության սկզբունքները և լեզուների դասավանդման մեթոդական պատկերացումները։ Այն կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի ուսուցման պատմությամբ, հայ-ռուսական կրթական կապերով, դասավանդման մեթոդիկայով և հին ուսումնական գրականությամբ հետաքրքրվող լեզվաբանների, մանկավարժների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է 1920–1950-ական թվականներին հայ արվեստի զարգացման և վերելքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանն ու այդ շրջանի մշակութային ժառանգության ներկայացմանը երիտասարդության հոգևոր և գեղագիտական դաստիարակության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ արվեստը ոչ միայն պատմական ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի արտահայտություն է, այլև կարևոր միջոց է երիտասարդ սերնդի աշխարհայացքի, ազգային ինքնագիտակցության, արժեքային համակարգի և գեղագիտական ճաշակի ձևավորման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել տվյալ ժամանակաշրջանի կերպարվեստի, քանդակագործության, ճարտարապետության, թատրոնի, երաժշտության և արվեստի այլ ուղղությունների զարգացման հիմնական միտումները, նշանակալի ստեղծագործությունները և մշակութային երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ստեղծագործությունների բացահայտմանը, որոնք արտահայտում են հայրենասիրության, ազգային ինքնության, մարդու արժանապատվության, աշխատանքի, բարոյական արժեքների և հոգևոր ներաշխարհի թեմաները և կարող են արդյունավետորեն կիրառվել երիտասարդության դաստիարակության գործընթացում։ Աշխատությունը կարևորում է պատմական և մշակութային համատեքստի ճիշտ ներկայացումը՝ հնարավորություն տալով երիտասարդներին արվեստի ստեղծագործությունները դիտարկել ոչ միայն որպես գեղարվեստական արժեքներ, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և հոգևոր կյանքի վկայություններ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել արվեստի տարբեր ճյուղերի փոխազդեցությունը, ազգային ավանդույթների շարունակականությունն ու նոր գեղարվեստական մոտեցումների ձևավորումը, ինչպես նաև հայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության դերը ազգային մշակույթի զարգացման գործում։ Առանձին ուղղություն է կազմում արվեստի կրթական և դաստիարակչական ներուժի բացահայտումը, մասնավորապես՝ ինչպես կարող են թանգարանային այցելությունները, արվեստի ստեղծագործությունների քննարկումները, պատկերների և երաժշտական ստեղծագործությունների վերլուծությունը, նախագծային աշխատանքներն ու մշակութային միջոցառումները նպաստել երիտասարդների հոգևոր արժեքների և մշակութային ինքնության ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է առաջարկել նաև մեթոդական մոտեցումներ, որոնց միջոցով 1920–1950-ական թվականների հայ արվեստի ուսումնասիրությունը կդառնա երիտասարդության գեղագիտական, բարոյական և հայրենասիրական դաստիարակության արդյունավետ բաղադրիչ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել արվեստագետների և մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, մանկավարժների, դասախոսների, ուսանողների, թանգարանների և մշակութային կրթության ոլորտի աշխատակիցների համար՝ նպաստելով հայ արվեստի պատմական ժառանգության ավելի խոր ընկալմանը և դրա դաստիարակչական ներուժի նպատակային օգտագործմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է տնտեսական համակարգի վերափոխման արդյունավետության գնահատման տեսական և գործնական հիմնահարցերին՝ հիմնվելով ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության մոտեցումների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տնտեսական բարեփոխումների իրականացման ընթացքում ինստիտուտների դերը, դրանց ազդեցությունը տնտեսական աճի, մրցունակության, ներդրումային միջավայրի և շուկայական հարաբերությունների զարգացման վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են տնտեսական համակարգի կառուցվածքային փոփոխությունների գնահատման մեթոդաբանությունները, ուսումնասիրվում են պետական և մասնավոր հատվածների փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև իրավական, քաղաքական և սոցիալական գործոնների ազդեցությունը վերափոխումների արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինստիտուցիոնալ միջավայրի կատարելագործման, կառավարման որակի բարձրացման և տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության գնահատման չափանիշներին՝ ներկայացնելով գիտականորեն հիմնավորված եզրակացություններ և գործնական առաջարկություններ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, պետական կառավարման մասնագետներին, գիտաշխատողներին, բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և տնտեսական բարեփոխումների ու զարգացման քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ինքնիշխանության՝ որպես պետաիրավական ինստիտուտի ձևավորման, զարգացման և նշանակության պատմատեսական վերլուծությանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ինքնիշխանության գաղափարի ծագումն ու էվոլյուցիան, դրա տեղը պետականության տեսության մեջ և իրավական համակարգերի զարգացման գործընթացում։ Աշխատանքում ներկայացվում են ինքնիշխանության հիմնական հայեցակարգերը, դրա դրսևորումները ներքին և արտաքին քաղաքականության ոլորտներում, ինչպես նաև պետության իշխանության ամբողջականության, անկախության և իրավական գերակայության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ինքնիշխանության ընկալման փոփոխությունները, իրավաքաղաքական ուսմունքների ազդեցությունը և ժամանակակից պետության կառուցվածքում դրա դերը։ Ուսումնասիրության ընթացքում անդրադարձ է կատարվում նաև ժողովրդի ինքնիշխանության, պետական իշխանության լեգիտիմության, միջազգային հարաբերություններում պետությունների հավասարության և ինքնիշխան իրավունքների պաշտպանության հարցերին։ Գիրքը համադրում է պատմաիրավական և տեսական մոտեցումները՝ բացահայտելով ինքնիշխանության՝ որպես պետության հիմնարար բնութագրիչի նշանակությունը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է իրավաբանների, քաղաքագետների, պատմաբանների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով պետության և իրավունքի զարգացման հիմնական գաղափարների ավելի խոր ըմբռնմանը։