Թատրոն

Բժշկություն

Монография посвящена токсикологическим свойствам фторида трибутилолова, оценке его воздействия на организм человека и обоснованию гигиенических нормативов содержания вещества в воздухе рабочей зоны; в работе рассматриваются пути поступления токсиканта в организм, механизмы его биологического действия, острые и хронические эффекты, включая поражение нервной системы, печени и иммунных реакций, а также результаты экспериментальных и эпидемиологических исследований; значительное внимание уделяется методам санитарно-гигиенического контроля, расчету предельно допустимых концентраций и принципам нормирования производственных воздействий с целью профилактики профессиональных отравлений и обеспечения безопасности труда.

Պատմություն

Այս գիրքը նվիրված է Աղվանից աշխարհի պատմությանը՝ որպես Կովկասի հնագույն պետական և մշակութային միավորներից մեկի զարգացման, քաղաքական կառուցվածքի և հարևան ժողովուրդների հետ հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Աղվանքի պետականության ձևավորման փուլերը, վարչական համակարգը, արքայական դինաստիաները և արտաքին քաղաքական կապերը՝ հատկապես Հայաստանի, Վրաստանի, Պարսկաստանի և հետագայում արաբական խալիֆայության հետ հարաբերությունների համատեքստում։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում քրիստոնեության ընդունմանը և դրա ազդեցությանը Աղվանից հասարակության մշակութային ու հոգևոր կյանքի վրա, ինչպես նաև եկեղեցական կազմակերպվածության զարգացմանը։ Հեղինակը վերլուծում է նաև Աղվանից պատմագրական ավանդույթները և դրանց արտացոլումը միջնադարյան աղբյուրներում՝ փորձելով վերականգնել տարածաշրջանի պատմական պատկերը բազմաբնույթ աղբյուրների հիման վրա։ Նյութը կարևոր է Կովկասի պատմության, միջնադարյան քաղաքական գործընթացների և տարածաշրջանային ինքնությունների ձևավորման ուսումնասիրության համար։

Տնտեսագիտություն

Օժանդակ արտադրամասերի կազմակերպումը արտադրությունում վերաբերում է այն ստորաբաժանումների համակարգված ձևավորմանն ու կառավարմանը, որոնք անմիջականորեն չեն արտադրում հիմնական արտադրանքը, սակայն ապահովում են արտադրական գործընթացի անընդհատությունն ու արդյունավետությունը։ Դրանց էությունը կայանում է նրանում, որ հիմնական արտադրամասերի բնականոն աշխատանքի համար ստեղծվում են անհրաժեշտ տեխնիկական, էներգետիկ և կազմակերպչական պայմաններ։ Օժանդակ արտադրամասերը ներառում են վերանորոգման ծառայությունները, գործիքային արտադրամասերը, էներգետիկ տնտեսությունները, տրանսպորտային և պահեստային ստորաբաժանումները։ Վերանորոգման արտադրամասերը ապահովում են սարքավորումների ժամանակին սպասարկումն ու վերանորոգումը, ինչը նվազեցնում է կանգառները և բարձրացնում արտադրողականությունը։ Գործիքային արտադրամասերը զբաղվում են արտադրության համար անհրաժեշտ գործիքների պատրաստմամբ և պահպանմամբ։ Էներգետիկ ծառայությունները ապահովում են էլեկտրաէներգիայի, ջերմության և այլ էներգիայի աղբյուրների անխափան մատակարարումը։ Տրանսպորտային և պահեստային ծառայությունները կազմակերպում են նյութերի տեղափոխումը և պահպանումը։ Օժանդակ արտադրամասերի ճիշտ կազմակերպումը կարևոր է, քանի որ այն անմիջականորեն ազդում է արտադրության արդյունավետության, ինքնարժեքի նվազեցման և արտադրանքի որակի վրա։ Ժամանակակից արտադրությունում դրանք հաճախ ավտոմատացված են և ինտեգրված միասնական կառավարման համակարգերում, ինչը թույլ է տալիս արագ արձագանքել խնդիրներին և օպտիմալացնել ռեսուրսների օգտագործումը։

Կենսաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի անոթավոր բույսերի բազմազանության, տարածման և բուսաաշխարհագրական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Նյութում ներկայացվում են տարածաշրջանում հանդիպող բնական բուսատեսակների տեսակային կազմը, դրանց դասակարգումը, էկոլոգիական առանձնահատկությունները և տարածվածության օրինաչափությունները տարբեր լանդշաֆտային ու բարձրադիր գոտիներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հազվագյուտ, էնդեմիկ և պահպանության կարիք ունեցող բուսատեսակներին, ինչպես նաև տարածաշրջանի բուսական ծածկույթի ձևավորման վրա ազդող կլիմայական, հողային և աշխարհագրական գործոններին։ Աշխատությունը նաև վերլուծում է բուսականության դերը էկոհամակարգերի կայունության, կենսաբազմազանության պահպանման և բնական ռեսուրսների կառավարման տեսանկյունից՝ ընդգծելով ֆլորիստիկական հետազոտությունների կարևորությունը բնապահպանական ծրագրերի մշակման համար։ Միաժամանակ ներկայացվում են բուսատեսակների տնտեսական, դեղագործական և գիտական նշանակության հարցերը՝ ցույց տալով տարածաշրջանի բուսական աշխարհի արժեքը ինչպես գիտության, այնպես էլ բնության պահպանության ոլորտներում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 1870–1880-ական թվականների ռուսական հեղափոխական նարոդնիկական շարժման գաղափարների արձագանքների և ազդեցությունների ուսումնասիրությանը հայկական հասարակական իրականության մեջ։ Հետազոտության առանցքում այն գաղափարական, քաղաքական և մշակութային ուղիներն են, որոնց միջոցով նարոդնիկական հայացքները տարածվել, ընկալվել և վերաիմաստավորվել են հայ մտավորականության ու հասարակական շրջանակների կողմից։ Քննվում են ժամանակաշրջանի սոցիալ-քաղաքական պայմանները, Ռուսական կայսրության հասարակական շարժումների զարգացումը և դրանց կապերը հայկական միջավայրում ձևավորվող գաղափարական որոնումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երիտասարդ մտավորականության, ուսանողության, մամուլի և հասարակական խմբերի դերին նոր գաղափարների տարածման գործում։ Նարոդնիկական շարժման գաղափարական համակարգը դիտարկվում է գյուղացիության հասարակական դերի, սոցիալական անհավասարության, հասարակության վերափոխման, ժողովրդական լուսավորության և քաղաքական պայքարի վերաբերյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ պատկերացումների համատեքստում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է, թե այդ գաղափարներն ինչպիսի փոփոխությունների էին ենթարկվում հայկական հասարակության առանձնահատուկ սոցիալական, ազգային և մշակութային պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ռուսական հասարակական մտքի և հայ մտավորականության միջև գաղափարական փոխազդեցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով կրթական կենտրոնների, գրականության, մամուլի և անձնական կապերի նշանակությունը։ Քննության առարկա կարող են դառնալ հրապարակախոսական նյութերը, նամակագրությունը, հուշագրությունները, մամուլի հրապարակումները և այլ պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնք արտացոլում են ժամանակակիցների վերաբերմունքը սոցիալական ու քաղաքական փոփոխությունների վերաբերյալ գաղափարներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու գաղափարական ազդեցությունը կազմակերպված քաղաքական գործունեությունից և պարզելու, թե ռուսական հեղափոխական շարժումների առանձին գաղափարներ որքանով էին ընդունվում, քննադատվում կամ հարմարեցվում հայկական իրականության պահանջներին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սոցիալական ազատագրության և ազգային խնդիրների փոխհարաբերությանը, քանի որ հայկական հասարակական մտքի զարգացման ընթացքում այդ հարցերը հաճախ հանդես էին գալիս փոխկապակցված ձևով։ Նյութը դիտարկվում է նաև XIX դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական-քաղաքական մտքի ընդհանուր զարգացման շրջանակում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել եվրոպական և ռուսական գաղափարական հոսանքների հետ նրա փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը կարևոր է ժամանակաշրջանի գաղափարական բազմազանությունը, մտավորականության հասարակական դերակատարությունը և հայ հասարակական մտքի ձևավորման արտաքին ու ներքին գործոնները հասկանալու համար՝ միաժամանակ ներկայացնելով հեղափոխական նարոդնիկության ազդեցությունը որպես պատմական ուսումնասիրության առարկա, այլ ոչ թե որպես քաղաքական գնահատական։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Կուրի ավազանի Հայաստանի Հանրապետության տարածքով անցնող գետերի ջրաքիմիական հետազոտությանը և դրանց որակի համալիր գնահատմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է գետերի ջրերի ֆիզիկո-քիմիական բաղադրիչների կառուցվածքը, ջրի որակի ինդիկատորների վերլուծությունը, ինչպես նաև բնական և антրոպոգեն գործոնների ազդեցությունը ջրային ռեսուրսների որակի վրա։ Աշխատությունում իրականացվում է ջրի հիմնական աղտոտիչների հայտնաբերման և չափման գործընթացի վերլուծություն, ներկայացվում են ջրի հիդրոքիմիական ցուցանիշների համեմատական գնահատականներ, առաջարկվում են համալիր մեթոդներ՝ ջրի որակի դասակարգման, պոտենցիալ ռիսկերի գնահատման և շրջակա միջավայրի պահպանության համար։ Գիտական արդյունքները թույլ են տալիս ձևավորել արդյունավետ հիդրոէկոլոգիական կառավարման և ջրային ռեսուրսների պահպանության ռազմավարություններ՝ ապահովելու անվտանգ, առողջարար և կայուն ջրային մատակարարում բնակչության և գյուղատնտեսության համար։ Գիրքը օգտակար է հիդրոլոգների, բնապահպանների, ջրային կառավարման մասնագետների, գիտնականների, ուսանողների և պետական մարմինների համար, ովքեր զբաղվում են ջրային ռեսուրսների պահպանությամբ և վերլուծությամբ։